Diễn đàn Lao động - Thương binh - Xã hội

Không khoan nhượng với sở hữu chéo ngân hàng

26/09/2017 | 16:13:07
HOANHAP.VN - Mạng nhện sở hữu chéo đã từng bước được tháo gỡ trong giai đoạn cơ cấu lại các tổ chức tín dụng (TCTD) giai đoạn 2011-2015. Tuy nhiên, đến thời điểm này, nhiều ngân hàng vẫn còn tỉ lệ sở hữu cổ phần tại các TCTD khác vượt mức cho phép. Bởi vậy, kiểm soát sở hữu chéo vẫn là vấn đề mà cơ quan quản lý nhà nước đặt ra khi các ngân hàng bước vào giai đoạn II của quá trình tái cơ cấu.
Trên thực tế trong các cuộc hội nghị, hội thảo về xử lý nợ xấu và sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD mới đây, đại diện NHNN đã thẳng thắn thừa nhận, sau 4 năm tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, tình trạng sở hữu chéo có giảm nhưng vẫn chưa được xử lý triệt để. Một số ngân hàng vẫn nắm giữ cổ phần tại nhiều TCTD khác với tỉ lệ sở hữu cao.


Ảnh minh họa
 
Theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN ngày 20/11/2014 (Thông tư 36) một ngân hàng thương mại chỉ được nắm giữ cổ phiếu của tối đa không quá 2 TCTD khác (trừ trường hợp TCTD khác là công ty con của ngân hàng đó), đồng thời lượng cổ phần được nắm giữ tối đa này phải dưới 5% vốn cổ phần có quyền biểu quyết của TCTD đó. Tuy nhiên, sau gần 2 năm rưỡi Thông tư 36 có hiệu lực, nhiều ngân hàng vẫn chưa thể hoàn thành thoái vốn tại các TCTD khác.

Đáng lo ngại hơn là hiện tượng nhóm cổ đông lớn thao túng, liên kết ngầm nhằm thực hiện các hoạt động cho vay, đầu tư chéo vẫn âm thầm diễn ra. Nhiều chuyên gia quan ngại, điều này có thể gây ra tình trạng vốn ảo, gia tăng sở hữu chéo, cản trở quá trình tái cơ cấu ngân hàng.

Hệ thống ngân hàng đã bước vào giai đoạn II của quá trình tái cơ cấu với những yêu cầu cao hơn, trong đó đòi hỏi phải xử lý triệt để tình trạng sở hữu chéo.

Qua kiểm toán việc thực hiện Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD” giai đoạn 2011-2015 và trong năm 2015, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị NHNN tiếp tục chỉ đạo các TCTD thực hiện giảm tỉ lệ sở hữu cổ phần lẫn nhau, sở hữu giữa các TCTD và các DN cũng như sở hữu của các cá nhân, người có liên quan tại các TCTD theo đúng quy định của pháp luật nhằm lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng và giảm sự phụ thuộc của TCTD vào nhóm cổ đông.

Gần đây, tại buổi làm việc với NHNN, đại diện Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ cũng đã nhấn mạnh 6 vấn đề mà Thủ tướng yêu cầu NHNN giải trình và đưa ra các giải pháp thực hiện tốt nhất, trong đó có việc kiểm soát sở hữu chéo. Để giải quyết tốt vấn đề sở hữu chéo, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD đang được đưa ra lấy ý kiến đã bổ sung nhiều quy định. Trong đó, việc mua, bán và sở hữu cổ phần được kiểm soát chặt chẽ. Các trường hợp mua, bán, chuyển nhượng cổ phần có giá trị từ 1% vốn điều lệ của TCTD trở lên phải được NHNN chấp thuận bằng văn bản trước khi thực hiện.

Bên cạnh đó, trong vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, mới đây, NHNN cũng đã đưa ra Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 36. Để tăng cường kiểm soát sở hữu tại các NHTM cổ phần, hạn chế tình trạng ngân hàng lợi dụng, biến tướng việc bán cổ phần của TCTD khác theo hình thức trả chậm để hợp nhóm lợi ích, thâu tóm, kiểm soát hoạt động. Dự thảo Thông tư nghiêm cấm các ngân hàng không được đề cử người tham gia Hội đồng quản trị tại TCTD mà ngân hàng đã mua, nắm giữ cổ phiếu. Việc này chỉ được loại trừ trong trường hợp TCTD đó là công ty con của NHTM hoặc NHTM tham gia tái cơ cấu, xử lý TCTD yếu kém theo chỉ định của NHNN.

Việc sửa đổi, bổ sung khuôn khổ pháp lý trên được kỳ vọng sẽ giúp cho NHNN có thêm cơ sở và công cụ để tăng cường kiểm soát sở hữu tại các ngân hàng, ngăn chặn, giảm tình trạng sở hữu chéo, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu các TCTD trong thời gian tới.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm Thống đốc NHNN đặt ra đối với toàn ngành trong các tháng còn lại của năm và những năm tiếp theo đó là quyết liệt triển khai Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 – 2020 (Đề án) nhằm đẩy nhanh giải quyết dứt điểm các ngân hàng yếu kém cũng như xử lý nợ xấu. Một thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng đánh giá: Đề án lần này đã gói gọn các điểm nóng lại thay vì tách ra thành hai như giai đoạn trước. Nếu không giải quyết được nợ xấu thì tái cơ cấu khó thành công được. “Chính vì vậy, việc đưa ra một đề án bao trùm cả tái cơ cấu gắn với xử lý nợ xấu giúp cho cơ quan thuận lợi hơn trong triển khai đồng bộ, xuyên suốt các chính sách. Nếu xử lý trọn vẹn hai vấn đề trên thì tái cơ cấu ngân hàng giai đoạn 5 năm tới sẽ thành công và ngược lại”, vị này đánh giá.

Một trong những nội dung chính được người đứng đầu ngành nhấn mạnh khi yêu cầu các đơn vị triển khai Đề án là tiếp tục cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với trọng tâm là xử lý căn bản, triệt để nợ xấu và tái cơ cấu các TCTD yếu kém bằng các hình thức phù hợp với cơ chế thị trường trên nguyên tắc thận trọng, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và giữ vững sự ổn định, an toàn hệ thống. Số lượng TCTD yếu kém giảm dần, đảm bảo có số lượng các TCTD phù hợp, có quy mô và uy tín, hoạt động lành mạnh, bảo đảm tính thanh khoản...

Xét theo các mục tiêu Đề án đặt ra, một thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, cơ quan điều hành đã có ý đồ từ trước và hiện hệ thống ngân hàng đã, đang triển khai. Chẳng hạn như mục tiêu lành mạnh hoá hệ thống NHTM, áp dụng theo các thông lệ chuẩn mực quốc tế Basel II… đang được các ngân hàng thực hiện, tuy nhiên tốc độ triển khai chậm hơn so với kỳ vọng. Mặt khác, vị này đánh giá khá tích cực khi cơ quan điều hành đã đề cao tính thị trường thể hiện qua việc không ấn định số lượng các ngân hàng tồn tại hoặc phải giảm bớt. Thay vào đó, Đề án đưa ra mục tiêu định hướng đến năm 2020, các NHTM cơ bản có mức vốn tự có theo chuẩn mực của Basel II, trong đó ít nhất 12-15 NHTM áp dụng thành công Basel II. Đặc biệt phấn đấu có ít nhất từ 1 đến 2 NHTM nằm trong Top 100 ngân hàng lớn nhất khu vực châu Á… 

Vấn đề hệ thống ngân hàng Việt Nam cần có bao nhiêu ngân hàng là đủ cũng đã gây tranh cãi trong thời gian qua. Các chuyên gia cho rằng, rất khó để định lượng các ngân hàng Việt Nam đang hoạt động là nhiều hay ít. Nếu các ngân hàng, nhất là ngân hàng nhỏ đều yếu kém cả về quản trị, vốn liếng thì phải thu hẹp thông qua sáp nhập như cách NHNN xử lý thời gian vừa qua là cần thiết để giảm thiểu rủi ro. Nhưng nếu xét dưới góc độ tiềm năng tài khoản ngân hàng hoạt động theo dân số Việt Nam như hiện nay thì số lượng ngân hàng cũng không phải quá nhiều. Để có câu trả lời chính xác, phải dựa trên sự vận động của thị trường chứ không chỉ đơn giản áp đặt là được. Cơ chế sàng lọc và đào thải đó phải “tự nhiên” chứ không phải bằng sự “thúc ép” có tính mệnh lệnh hành chính. 

Đánh giá Đề án ra đời rất kịp thời, Thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng TS. Trần Du Lịch lưu ý tới các vấn đề cần phải giải quyết triệt để đó là nợ xấu, không để tồn tại ngân hàng yếu kém, và xử lý tình trạng sở hữu chéo. Theo đánh giá của vị chuyên gia này, sở hữu chéo chính là gốc của vấn đề nợ xấu. Cùng chung quan điểm, một chuyên gia ngân hàng lưu ý, sở hữu chéo gây ra rất nhiều hệ lụy cho hệ thống ngân hàng. Nhiều ngân hàng tăng vốn điều lệ lên mấy nghìn tỷ đồng, nhưng nguồn tiền đó thực chất là ngân hàng nọ vay ngân hàng kia, lòng vòng sở hữu. Do đó quy định chặt hơn về sở hữu chéo là rất cần thiết. Về vấn đề này, lãnh đạo NHNN cho hay, Đề án đã tập trung vào việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, xử lý cơ cấu lại TCTD là cơ sở quan trọng trong thời gian tới, NHNN từng bước xử lý và xóa bỏ tình trạng đầu tư chéo, sở hữu chéo và sở hữu có tính chất thao túng, chi phối trong các TCTD có liên quan. Cụ thể, Đề án đã bổ sung các quy định để tăng cường xử lý việc sở hữu chéo, ngăn ngừa lạm dụng quyền quản trị, điều hành, quyền cổ đông lớn để thao túng hoạt động của các TCTD và các bất cập về pháp lý liên quan. Đề án còn sửa đổi bổ sung khái niệm “người có liên quan” để đảm bảo bao quát rộng hơn các trường hợp có cùng lợi ích. Theo đó, đảm bảo xác định được cổ đông đích thực, cổ đông hưởng lợi cuối cùng. Nhằm hạn chế sự thao túng TCTD của các cổ đông, Đề án rà soát sửa đổi bổ sung quy định về giới hạn sở hữu cổ phần tối đa của một cổ đông pháp nhân so với vốn điều lệ và giảm giới hạn sở hữu cổ phần tối đa của một cổ đông và những người liên quan so với vốn điều lệ của TCTD cổ phần. Ngoài ra, Đề án cũng tăng thẩm quyền và trách nhiệm của NHNN Việt Nam trong việc kiểm soát cổ đông, nhóm cổ đông lớn ở cả hai khâu tiền kiểm và hậu kiểm. 


Ảnh minh họa

Để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của Đề án, trong các tháng cuối năm 2017 và các năm tiếp theo, NHNN sẽ tăng cường thanh tra, giám sát đối với hoạt động của các TCTD. Trong đó tập trung vào các lĩnh vực còn nhiều hạn chế, sai phạm. Trường hợp TCTD nào vẫn để những hành vi vi phạm đã được cảnh báo tồn tại tiếp tục tái diễn trong hệ thống sẽ được xem như cố ý vi phạm, không chấp hành chỉ đạo của Thống đốc NHNN và sẽ bị xem xét, xử lý theo đúng quy định. Lãnh đạo NHNN cảnh báo, tới đây NHNN bổ sung chế tài nghiêm khắc đối với những ngân hàng phục vụ các công ty sân sau lợi ích nhóm. “Trong trường hợp có hành vi vi phạm NHNN sẽ cấm vĩnh viễn người vi phạm không được tham gia HĐQT ngân hàng. Vì thế, HĐQT, Ban điều hành các TCTD phải ý thức trách nhiệm của mình rất lớn trước khi quyết định bất cứ vấn đề gì”, lãnh đạo NHNN nhắc nhở các TCTD đảm bảo kỷ cương hoạt động ngân hàng.
 
Tính đến giữa tháng 7/2017 Vietcombank vẫn nắm giữ cổ phần tại 5 TCTD với tỉ lệ sở hữu như sau: Saigonbank 4,3%; OCB 5%; MB 7,2%; Eximbank 8,2% và Công ty Tài chính cổ phần xi măng 10,9%.

MSB dù đã tìm cách để thoái vốn khỏi các TCTD khác nhưng hiện tại, ngân hàng này vẫn đang sở hữu cổ phần tại 3 TCTD gồm PvcomBank, MB, PGBank. Trong đó, tỉ lệ sở hữu của MSB tại PvcomBank và MB đều ở mức dưới 5%, còn tại PGBank vẫn ở mức gần 10%.

Eximbank đang sở hữu 8,8% vốn tại Sacombank và chưa thể thoái vốn do Sacombank đang trong giai đoạn tái cơ cấu.

Các tin khác

“Nông nghiệp hữu cơ không chỉ dành cho người giàu”

“Nông nghiệp hữu cơ không chỉ dành cho người giàu”

HOANHAP.VN Đó là thông điệp của Thủ tướng tại Hội nghị về Nông nghiệp hữu cơ (NNHC) gần đây. Để hiểu hơn về thông điệp của Thủ tướng qua góc nhìn “nông nghiệp hữu cơ”, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Cường - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và ứng dụng Nông nghiệp hữu cơ, về vấn đề này. Dưới đây là những chia sẻ của ông.

Đội biệt động đánh Dinh Độc Lập: Người còn sống tổ chức giỗ chung cho người đã mất mỗi dịp Tết

Đội biệt động đánh Dinh Độc Lập: Người còn sống tổ chức giỗ chung cho người đã mất mỗi dịp Tết

Đến dịp Tết mỗi năm, cựu chiến sỹ đội 5 biệt động Sài Gòn lại tổ chức một ngày giỗ chung cho những đồng đội đã hi sinh, cũng là khi những người còn sống gặp lại nhau mà hàn huyên chuyện cũ.

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Đinh Quang Hiếu - nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế đã xuất sắc giành học bổng toàn phần trị giá 6,4 tỷ vào Viện công nghệ số 1 thế giới MIT trong sự thán phục của nhiều người.

Thể thao   
Giải Futsal châu Á: Các đội Đông Nam Á dừng bước

Giải Futsal châu Á: Các đội Đông Nam Á dừng bước

Sau lượt trận tứ kết Giải vô địch Futsal châu Á 2018 tại Đài Loan (Trung Quốc) ngày 8/2, trong 4 đội bóng Đông Nam Á tham dự, không có đội nào lọt vào vòng bán kết.

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Đinh Quang Hiếu - nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế đã xuất sắc giành học bổng toàn phần trị giá 6,4 tỷ vào Viện công nghệ số 1 thế giới MIT trong sự thán phục của nhiều người.

Du lịch   
Những điểm đến trong nước hứa hẹn “gây sốt” năm 2018

Những điểm đến trong nước hứa hẹn “gây sốt” năm 2018

Được khám phá và tự mình trải nghiệm vô vàn những điều lý thú ở một vùng đất mới, đó là điều bất cứ ai cũng khao khát. Nếu vẫn đang phân vân về điểm du lịch trong năm 2018 thì suối nước nóng ở Trạm Tấu, bãi tắm 2 bờ nóng lạnh hay cánh đồng quạt gió,… sẽ là những gợi ý đáng được cân nhắc.

Chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức

Chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức

Chính sách tiền lương, đối với cán bộ, công chức, viên chức là một trong những chính sách rất cơ bản của quốc gia với những mối quan hệ tổng thể về chính trị, kinh tế, xã hội và thị trường tương tác chặt chẽ với nhau, liên quan đến vấn đề lãnh đạo, quản lý, thực thi công vụ, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm an sinh xã hội...

Mở ra tầm nhìn mới về quan hệ đối tác nghị viện châu Á-TBD

Mở ra tầm nhìn mới về quan hệ đối tác nghị viện châu Á-TBD

Hội nghị thường niên lần thứ 26 Diễn đàn Nghị viện châu Á-Thái Bình Dương (APPF-26) với chủ đề “Quan hệ đối tác nghị viện vì hòa bình, sáng tạo và phát triển bền vững” diễn ra từ ngày 18-21/1/2018 tại Hà Nội, đã thành công tốt đẹp.

Cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam

Tổng biên tập: Nguyễn Ngọc Quyết

Địa chỉ: Tầng 9 Toà nhà Công nghệ cao - số 4 Vũ Thạnh, Đống Đa, Hà Nội.

Điện thoại: 024.32003150 Fax: 024.32247585

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 93/GP-BTTTT cấp ngày 6/3/2017