Diễn đàn Lao động - Thương binh - Xã hội

Người làm “sống lại” sử làng

02/10/2017 | 20:05:00
Gần 30 năm qua, nhà giáo Nguyễn Tọa (xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, TP Hà Nội) đã đầu tư thời gian vào công việc sưu tầm, nghiên cứu, khai thác và phát huy các di sản văn hóa của quê hương; giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc về những giá trị văn hóa lịch sử mà cha ông ta đã để lại trên mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Với niềm đam mê văn hóa dân gian, sau khi về nghỉ hưu vào tháng 3 năm 1990, ông đã tự học chữ Hán, tìm tòi, sưu tầm, nghiên cứu và giải mã lịch sử vùng Hạ Mỗ - mảnh đất lưu giữ nhiều truyền thống, giá trị văn hóa ý nghĩa cùng các điển cố, điển tích văn hóa dân gian và những gì còn sót lại từ cha ông.


Nhà giáo Nguyễn Tọa - Người được dân làng tôn vinh là “pho sử” làng Hạ Mỗ.


Ông tâm sự: “Là một giáo viên nghỉ hưu trước tuổi vì không còn đủ sức khỏe sau thời gian công tác miền núi và chiến đấu ở chiến trường, trở về đời thường, tôi luôn tâm niệm mình đang còn sống chứ không phải là tồn tại. Nhớ lời dạy của Bác “tàn nhưng không phế” và dù ở hoàn cảnh nào cũng phải giữ tư cách của một nhà giáo, phẩm chất của bộ đội cụ Hồ, tính chiến đấu của Đảng, tôi đã ý thức được là phải làm gì đó dù chỉ là việc nhỏ nhưng phải có ích”.

Qua các truyền thuyết dân gian, hoành phi, câu đối, ca dao, tục ngữ, văn bia, sách cổ, ông đã tìm kiếm, ghi chép, trao đổi để tìm ra nhiều tư liệu lịch sử có giá trị. Ông cũng đi khắp vùng, tìm đến nhà các cụ già để hỏi chuyện và ghi chép tỉ mỉ những phong tục hay những chuyện lạ dân gian.

Sau đó về xâu chuỗi lại, chứng minh và giải mã trong những câu chuyện lịch sử, hệ thống văn hóa. Ông quan niệm: "Để giải mã được những điển cố, điểm tích văn hóa cần phải tìm tòi từ nhiều nguồn khác nhau. Có những nguồn phải tự học, tự dịch mới vỡ ra được. Có những nguồn phải tìm mất rất nhiều thời gian”.

Với vốn kiến thức sâu rộng, qua lời kể của “pho sử” làng Hạ Mỗ, câu chuyện về ngôi làng cổ xứ Đoài, về kinh đô Vạn Xuân xưa, về những dòng lịch sử hay về các danh nhân văn hóa nơi đây như được sống lại một lần nữa, hiển hiện ngay trước mắt mọi người.

Năm 1990, ông khởi thảo hồ sơ xin xếp hạng 3 di tích trên địa bàn xã Hạ Mỗ là đình Vạn Xuân, đền Văn Hiến và chùa Hải Giác. Đến tháng 10 năm 1991, cả 3 di tích đều được xếp hạng Di tích Lịch sử văn hóa cấp Quốc quốc gia. Từ kết quả trên, năm 2014 UBND xã đã giao cho ông tiếp tục lập hồ sơ xin xếp hạng 3 di tích còn lại là đền Chính Khí, đền Tri Chỉ và miếu Hàm Rồng.

Ông cũng tích cực sưu tầm, nghiên cứu, phát hiện, khôi phục các điểm di tích lịch sử văn hóa của huyện Đan Phượng như: Trường Đồng Kinh nghĩa thục - xã Tân Hội, nhà Trò - xã Thượng Mỗ, Văn Miếu - xã Đan Phượng, thành cổ Ô Diên… Bên cạnh đó, ông còn viết bài giới thiệu các di tích của làng in trong cuốn “Đan Phượng di tích lịch sử văn hóa và cách mạng” do Ban Quản lý di tích và Danh thắng Hà Nội cùng UBND huyện Đan Phượng tổ chức biên soạn, dịch bộ sách cổ mộc bản “Cổ kim truyền lục”, đóng góp tài liệu cho Thư viện Quốc gia Việt Nam, Viện Nghiên cứu Hán Nôm.

Ông cũng là một tuyên truyền viên tích cực trong các phong trào quần chúng của xã, huyện. Để phát huy giá trị di sản, ông cùng chính quyền và nhân dân địa phương tiến hành từng bước tôn tạo, bảo vệ và phát huy giá trị các di tích. Đồng thời, trực tiếp hướng dẫn khách du lịch và bước đầu đã tạo nguồn hướng dẫn viên cho cơ quan văn hóa xã phục vụ công tác du lịch văn hóa tâm linh trong tương lai.

Ông là tác giả, đồng tác giả của nhiều cuốn sách có giá trị lịch sử, văn hóa như: Từ Liêm với văn hóa Thăng Long (2005), Kể chuyện tên làng Việt (2010), Chợ Hà Nội xưa và nay (2010), Ẩm thực Thăng Long - Hà Nội (2010), Hội làng Thăng Long - Hà Nội (2011), Hội ba làng Kẻ (2011), Dấu xưa chuyện cũ Thăng Long - Hà Nội (2013)… Hầu hết các tác phẩm đều nhận được giải thưởng văn học nghệ thuật Thủ đô hàng năm.

Không chỉ có giá trị với người dân làng Hạ Mỗ mà những nghiên cứu của ông sẽ là kho dữ liệu khổng lồ giúp cho nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử và các thế hệ sau có được nguồn tư liệu quý để hiểu hơn về chính quê hương mình. Ông cũng nghiên cứu lịch sử văn hóa dân gian các địa phương khác như Gia Lâm, Ba Vì…

Về Hạ Mỗ, những nét cổ kính của ngôi làng có lịch sử nghìn năm văn hiến vẫn thoáng đâu đó trong những chiếc cổng xưa cũ, những nếp nhà ngói rêu phong, trong đình đền, miếu mạo. Mặc dù tuổi đã cao nhưng ngày qua ngày, trong căn phòng nhỏ, “pho sử” ấy vẫn miệt mài tìm tòi, nghiên cứu những nét đẹp văn hóa để gìn giữ và lưu truyền ngàn đời sau.

Ông tâm sự: “Mọi thứ trên đời trải qua đều tích lũy lại thành văn hóa. Văn hóa sẽ biểu hiện tất cả về tinh hoa tốt đẹp của con người và quê hương đất nước. Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh. Đất này vẫn còn nhiều bí ẩn. Tôi tự thấy có trách nhiệm tìm hiểu để không bao giờ phải tủi hổ với tiên nhân”.

Các tin khác

Đã có kết luận về những sai phạm tại Trung tâm Bảo trợ xã hội và Công tác xã hội tỉnh Hưng Yên

Đã có kết luận về những sai phạm tại Trung tâm Bảo trợ xã hội và Công tác xã hội tỉnh Hưng Yên

HOANHAP.VN - Hẳn bạn đọc còn nhớ, gần một năm về trước, vào tháng 3/2017, Hoanhap.vn đã có loạt bài viết phản ánh những việc tiêu cực xảy ra tại Trung tâm Bảo trợ xã hội và Công tác xã hội (Trung tâm BTXH và CTXH) trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (Sở LĐTBXH) tỉnh Hưng Yên.

Cho phép ngân hàng phá sản, người gửi cần làm gì để tránh mất tiền?

Cho phép ngân hàng phá sản, người gửi cần làm gì để tránh mất tiền?

HOANHAP.VN - Từ ngày 15/1/2018 Luật các Tổ chức tín dụng sửa đổi đã chính thức có hiệu lực thi hành theo đó cho phép các ngân hàng hoạt động không hiệu quả được phép phá sản. Tuy nhiên, dư luận vẫn đang rất quan tâm đến vấn đề đảm bảo quyền lợi người gửi tiền khi ngân hàng phá sản sẽ.

Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông khi cổ vũ đội U23 Việt Nam

Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông khi cổ vũ đội U23 Việt Nam

Sau trận thắng lịch sử của đội tuyển U23 Việt Nam trong trận tứ kết với đội tuyển U23 Iraq tại vòng chung kết U23 châu Á tối 20/1, nhân dân cả nước đều rất hân hoan phấn khởi và có nhiều hoạt động chào mừng chiến thắng với số lượng đông đảo tại các khu vực công cộng và trên các tuyến giao thông.

Gặp gỡ hai “Nhà giáo ưu tú” trên quê hương “Đất học” Nam Định

Gặp gỡ hai “Nhà giáo ưu tú” trên quê hương “Đất học” Nam Định

HOANHAP.VN - Ngày 18/11/2017, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã ký Quyết định số 2381/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu vinh dự “Nhà giáo ưu tú” (NGƯT) cho 748 cá nhân “Đã có công trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo của dân tộc” (trong đó tỉnh Nam Định có 8 cán bộ, giáo viên).

Thể thao   
Quang Hải tiết lộ động lực để U23 Việt Nam lập kỳ tích

Quang Hải tiết lộ động lực để U23 Việt Nam lập kỳ tích

Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí mới đây, Nguyễn Quang Hải của đội tuyển U23 Việt Nam đã có những chia sẻ về huấn luyện viên Park Hang Seo, người đang được giới chuyên môn đánh giá rất cao sau những thành tích mà ông cùng các học trò U23 Việt Nam gặt hái được tại giải U23 châu Á 2018 đang diễn ra ở Trung Quốc.

Gặp gỡ hai “Nhà giáo ưu tú” trên quê hương “Đất học” Nam Định

Gặp gỡ hai “Nhà giáo ưu tú” trên quê hương “Đất học” Nam Định

HOANHAP.VN - Ngày 18/11/2017, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã ký Quyết định số 2381/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu vinh dự “Nhà giáo ưu tú” (NGƯT) cho 748 cá nhân “Đã có công trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo của dân tộc” (trong đó tỉnh Nam Định có 8 cán bộ, giáo viên).

Bảo đảm quyền của các dân tộc thiểu số và đấu tranh chống lợi dụng vấn đề dân tộc ở nước ta

Bảo đảm quyền của các dân tộc thiểu số và đấu tranh chống lợi dụng vấn đề dân tộc ở nước ta

Bảo đảm quyền của các dân tộc thiểu số cùng với đấu tranh chống lợi dụng vấn đề dân tộc ở nước ta hiện nay là những vấn đề lý luận - thực tiễn vừa cơ bản, vừa cấp bách, cần được nhận thức thấu đáo và tổ chức thực hiện đồng bộ, toàn diện, kiên trì. Đây là một bộ phận hữu cơ của sự nghiệp phát triển toàn diện các dân tộc, bảo vệ và phát triển các quyền con người chân chính, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với xây dựng thế trận an ninh nhân dân ở vùng dân tộc thiểu số.

Mở ra tầm nhìn mới về quan hệ đối tác nghị viện châu Á-TBD

Mở ra tầm nhìn mới về quan hệ đối tác nghị viện châu Á-TBD

Hội nghị thường niên lần thứ 26 Diễn đàn Nghị viện châu Á-Thái Bình Dương (APPF-26) với chủ đề “Quan hệ đối tác nghị viện vì hòa bình, sáng tạo và phát triển bền vững” diễn ra từ ngày 18-21/1/2018 tại Hà Nội, đã thành công tốt đẹp.

Cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam

Tổng biên tập: Nguyễn Ngọc Quyết

Địa chỉ: Tầng 9 Toà nhà Công nghệ cao - số 4 Vũ Thạnh, Đống Đa, Hà Nội.

Điện thoại: 024.32003150 Fax: 024.32247585

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 93/GP-BTTTT cấp ngày 6/3/2017