DIỄN ĐÀN LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH -XÃ HỘI 0243.200.3150 (HN) 0918.161.911 (TP HCM)
Diễn đàn Lao động - Thương binh - Xã hội

Giải pháp phát triển bền vững cho lúa - gạo đồng bằng sông Cửa Long

28/08/2019 | 09:14:04
HOANHAP.VN - Giá lúa tại đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) lại rớt mạnh, nông dân điêu đứng vì thua lỗ, nguyên nhân là do đầu ra xuất khẩu gặp khó. Không chỉ thị trường bất ổn, nông dân sản xuất lúa ở ĐBSCL còn đối mặt với những thách thức của biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, nhưng phải tự “bơi” trong dòng chảy khốc liệt của kinh tế thị trường.

Lúa hàng hóa dư thừa, giá lúa giảm mạnh

Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT), vụ hè thu năm 2019, Nam bộ xuống giống 1,647 triệu ha đất trồng lúa, giảm 46.000 ha so với vụ hè thu 2018; năng suất bình quân đạt 5,66 tấn/ha, tổng sản lượng ước đạt 9,235 triệu tấn. Trong đó, khu vực ĐBSCL diện tích giảm 42.000 ha, nhưng vẫn đóng góp vào tổng sản lượng 8,773 triệu tấn lúa.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo của Việt Nam loại 5% tấm đang chào bán từ 378-382 USD/tấn; loại 25% tấm từ 353-357 USD/tấn; Jasmine từ 508-512 USD/tấn. Giá lúa gạo các loại tăng trên dưới 25 USD/tấn, nhưng so với gạo của Thái Lan vẫn thấp hơn. Cụ thể, gạo Thái Lan loại 5% tấm giá 388-392 USD/tấn; gạo 25% tấm giá 378-382 USD/tấn.

Do giá lúa thương phẩm vụ đông xuân rớt xuống quá thấp, tiêu thụ khó khăn; đồng thời một số nơi ở ĐBSCL mưa trễ phải xuống giống vụ hè thu muộn ảnh hưởng đến việc gieo trồng các vụ sau, vì thế một số địa phương đã chuyển đổi diện tích trồng lúa sang cây trồng khác hoặc nuôi thủy sản.

Cụ thể diện tích chuyển đổi tại tỉnh Kiên Giang là 2.916 ha, tỉnh Vĩnh Long 18.189 ha, tỉnh Tiền Giang 8608 ha, tỉnh Long An 5.875 ha. Hiện tại, ĐBSCL đang thu hoạch rộ lúa hè thu với diện tích trên 500.000 ha, nhưng việc tiêu thụ lúa thương phẩm tiếp tục gặp khó khăn và rớt giá thê thảm, nông dân thua lỗ. Giá lúa bình quân nông dân bán được chỉ 3.850đ/kg, trong khi giá thành sản xuất bình quân 4.000đ/kg, có nơi như tỉnh An Giang, tỉnh Đồng Tháp bình quân là 4.286đ/kg. Đây là cách tính toán của ngành nông nghiệp, thực tế giá thành sản xuất lúa phải cao hơn thế do tác động của thời tiết và sâu bệnh bất thường mấy năm gần đây, nông dân nóng lòng mua phân, thuốc bảo vệ thực vật “thả” xuống ruộng.

Theo Sở NN&PTNT, vụ hè thu 2019, toàn tỉnh xuống giống 230.190 ha. Lúa hiện đang bước vào thời kỳ thu hoạch rộ với hơn 50% diện tích. Dù diện tích giảm 530 ha so vụ hè thu 2018 nhưng nhờ năng suất tăng, sản lượng lúa vụ hè thu 2019 dự kiến đạt cao hơn cùng kỳ.
Ngoại trừ nếp (giá cao hơn cùng kỳ từ 1.150-1.300 đồng/kg) thì nhiều giống lúa giảm đến cả ngàn đồng/kg so vụ hè thu trước. Đáng lưu ý là những giống lúa chiếm diện tích lớn lại có giá giảm mạnh. Điển hình như lúa OM5451 (chiếm 31,4% diện tích) hiện có giá từ 4.750-4.900 đồng/kg, dù tăng 250 đồng/kg so ngày 10/7/2019 nhưng thấp hơn cùng kỳ 650 đồng/kg; lúa IR50404 (chiếm 27,9% diện tích) hiện có giá từ 4.200-4.400 đồng/kg (giảm 900 đồng/kg). Đối với các giống lúa hạt dài, giá cũng chỉ ở quanh mức 4.600-5.000 đồng/kg (cùng kỳ 5.100-5.400 đồng/kg). Riêng các giống lúa thơm như: Đài Thơm 8 có giá 5.500-5.600 đồng/kg, Jasmine giá 5.100-5.200 đồng/kg (cùng kỳ 5.800-6.000 đồng/kg).

Giám đốc Sở NN&PTNT Nguyễn Sĩ Lâm cho biết, những chuyển biến tích cực trong canh tác lúa ở tỉnh An Giang là lúa chất lượng cao chiếm gần 70% diện tích xuống giống, tỷ lệ sử dụng giống xác nhận đạt 80%. Hiện nay, 100% diện tích đã được cày xới bằng máy, 70% diện tích ứng dụng máy móc vào gieo sạ. Tuy nhiên, giá lúa giảm trong khi giá thành sản xuất tăng khiến giá lúa hiện chỉ còn cao hơn giá thành khoảng 500 đồng/kg, tương đương 2,9 triệu đồng/ha. Với giá này, nếu nông dân thuê đất sẽ lỗ vốn đầu tư.

Chủ trì cuộc họp bàn giải pháp tiêu thụ lúa hè thu 2019, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Anh Thư cho rằng, nhu cầu tiêu thụ gạo trên thế giới vẫn lớn nhưng nhiều DN nhập khẩu đang “ngóng” tình hình để có thể “ép” giá thấp hơn. “Chỉ cần Chính phủ có động thái chỉ đạo thu mua gạo tạm trữ quốc gia, các đối tác nước ngoài sẽ đẩy mạnh thu mua gạo của Việt Nam ngay. Sở Công Thương cần tham mưu UBND tỉnh văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm chỉ đạo vấn đề này. Đồng thời, phối hợp Ngân hàng Nhà nước chi nhánh An Giang hướng dẫn DN xây dựng hợp đồng liên kết sản xuất với nông dân, hợp tác xã để được tăng thời gian vay vốn, hạn mức tín dụng; kết nối với tham tán thương mại các nước để xúc tiến, tìm kiếm thêm thị trường cho mặt hàng gạo” - ông Thư yêu cầu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Anh Thư giao Sở NN&PTNT tính toán kế hoạch sản xuất vụ thu đông 2019. “Trước mắt là giảm diện tích lúa, nếp để xả lũ ít nhất 20.000ha. Đối với các tiểu vùng dự kiến xả lũ năm 2020, có thể ưu tiên xả lũ ngay trong năm nay để hạn chế gây thêm áp lực về sản lượng lúa. Đồng thời, tìm kiếm những vùng lúa 2 vụ để hỗ trợ DN xây dựng vùng nguyên liệu lúa sạch, an toàn, giá trị cao. Bản thân các DN cần tích cực tham gia xây dựng hợp tác xã kiểu mới để liên kết bền vững hơn. Đối với những DN có thị trường, còn kho chứa thì nên tăng cường thu mua để góp phần bình ổn giá lúa hiện nay” - ông Thư đề nghị.

Hai vụ lúa đông xuân và hè thu, nông dân liên tục thua lỗ, nhưng vụ thu đông năm 2019, Bộ NN&PTNT vẫn quyết đẩy mạnh sản xuất và đưa hai phương án: phương án 1, ĐBSCL sẽ xuống giống trên diện tích 750.000 ha, tăng trên 9.000 ha so vụ thu đông năm 2018, sản lượng ước đạt trên 4 triệu tấn. Phương án 2, điều chỉnh diện tích xuống giống ở ĐBSCL là 700.000 ha, giảm 40.000 ha so vụ thu đông năm 2018. Diện tích còn lại thực hiện xả lũ 30.000 ha, chuyển đổi 10.000 ha.


Chuẩn bị nguồn hàng gạo cho xuất khẩu. Ảnh minh họa. Nguồn Internet


Cũng theo Bộ NN&PTNT, giá lúa giảm do cung vượt cầu. Khởi nguồn từ năm 2016, dưới tác động của hiện tượng El Nino, sản xuất lúa gạo thế giới sụt giảm, các nước nhập khẩu gạo buộc phải đẩy mạnh mua gạo dự trữ nên cả năm 2018 thị trường xuất khẩu gạo sôi động, giá cao kỷ lục. Nhưng sang năm 2019, nguồn cung lúa gạo tăng mạnh, trong khi dự trữ các nước đã đầy kho. Nhu cầu nhập khẩu gạo vì vậy giảm mạnh, đặc biệt là ở các thị trường lớn như Indonesia, Bangladesh, Trung Quốc... 6 tháng đầu năm 2019, xuất khẩu gạo của Việt Nam chỉ đạt sản lượng gần 2,8 triệu tấn, đạt giá trị khoảng 1,18 tỉ USD, kém xa so với cùng kỳ năm 2018. Đầu ra hạn chế, lúa hàng hóa dư thừa đã kéo giá lúa sụt giảm mạnh. Các tỉnh ở ĐBSCL đang kiến nghị Chính phủ cho thu mua tạm trữ để kéo giá lúa lên.

Các chương trình tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ như cho vay hỗ trợ giảm tổn thất trong nông nghiệp, cho vay khuyến khích nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao, nhà ở xã hội... cũng được các TCTD tiếp tục triển khai quyết liệt. Dư nợ cho vay thu mua lúa, gạo tại thành phố Cần Thơ tăng 18,02% (dư nợ 8.300 tỉ đồng); tỉnh An Giang mới giải ngân được 3.503 tỷ đồng, hiện còn 2.880 tỷ đồng trong hạn mức tín dụng. Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), để hỗ trợ tiêu thụ lúa vụ đông xuân năm 2019 tại khu vực ĐBSCL, bên cạnh việc giảm lãi suất cho vay ngắn hạn xuống còn 6%/năm, thì các ngân hàng đã giải ngân được khoảng 10.719 tỷ đồng.

Giải pháp lâu dài cho lúa, gạo

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường, để khắc phục tình trạng lúa ứ đọng gây thua lỗ, thời gian tới các doanh nghiệp cần tập trung mở rộng thị trường xuất khẩu gạo như châu Phi, ASEAN, Trung Đông... bù đắp cho thị phần bị thu hẹp, giảm giá thành sản xuất bằng đầu tư đồng bộ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Trên thực tế điều này đã được các bộ, ngành, địa phương đề cập đến nhiều trong năm nay và nhắc lại rất nhiều lần, nhưng đến nay thực trạng vẫn chưa thực sự chuyển biến. Nếu thực trạng có chuyển biến đạt mục tiêu đề ra thì nông dân vẫn đứng trước nguy cơ thua lỗ thường xuyên. Bởi theo tính toán của Tổ chức Lương-Nông Liên hiệp quốc (FAO), mỗi năm thị trường thế giới chỉ có nhu cầu tiêu thụ khoảng 5 triệu tấn gạo của Việt Nam là tối đa, trong khi sản lượng gạo Việt Nam dư trên 7 triệu tấn. Cung luôn vượt cầu và sản lượng gạo dư thừa sẽ tiếp tục tăng vì Việt Nam vẫn đang đẩy mạnh việc tăng năng suất lúa.

Các chuyên gia khuyến cáo, Việt Nam cần giảm ngay trong thời gian sớm nhất, ít nhất 500.000 ha trồng lúa chuyển sang cây trồng khác và nuôi thủy sản có giá trị kinh tế cao. Về lâu dài tiếp tục chuyển đổi diện tích trồng lúa trên diện rộng. TS. Đỗ Minh Nhựt, Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Kiên Giang nhận định, các tỉnh có diện tích làm lúa lớn như An Giang, Đồng Tháp, Long An, TP.Cần Thơ, Kiên Giang... chỉ nên duy trì sản lượng lúa ở mức 4 triệu tấn/năm trở lại là vừa. Tỉnh Kiên Giang hiện nay sản lượng lúa bình quân 4,5 triệu tấn/năm là thừa 500.000 tấn. Các bộ, ngành cần điều chỉnh quy hoạch lại diện tích, sản lượng lúa các tỉnh ĐBSCL.

Trong bối cảnh sản xuất lúa đối mặt nhiều rủi ro từ thị trường đến sản xuất, ảnh hưởng đến đời sống hơn 70% dân số ĐBSCL là nông dân và phát triển kinh tế các địa phương, các chuyên gia cho rằng chuyển đổi đất lúa sang nuôi trồng các loại cây con khác là cấp bách. Trong bối cảnh xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê ngày càng khó khăn, Bộ NN&PTNT đã đẩy mạnh xuất khẩu các ngành hàng có dư địa lớn như rau quả, thủy sản./.

Bạn đang đọc bài Giải pháp phát triển bền vững cho lúa - gạo đồng bằng sông Cửa Long tại chuyên mục Nghiên cứu - Trao đổi. Thông tin phản ánh liên hệ đường dây nóng 0822444479 hoặc email dientu.hoanhap@gmail.com

Các tin khác

Mở bán đợt cuối dự án chung cư đáng sống bậc nhất Hoàng Mai

Mở bán đợt cuối dự án chung cư đáng sống bậc nhất Hoàng Mai

HOANHAP.VN - Lần mở bán cuối cùng của dự án Sunshine Garden ngày 22/9 tới đây là cơ hội để nhà đầu tư, khách hàng có nhu cầu thực xuống tiền chốt căn hộ nội đô chuẩn sống xanh thông minh, đẳng cấp với giá hời hiếm có.

VAIDE công bố quyết định công nhận hội viên cho Công ty cổ phần đồng đội F356

VAIDE công bố quyết định công nhận hội viên cho Công ty cổ phần đồng đội F356

HOANHAP.VN - Ngày 17 tháng 9 năm 2019 - Hiệp hội doanh nghiệp của Thương Binh và người Khuyết Tật Việt Nam tổ chức lễ công bố quyết định công nhận Công ty CP Đồng Đội F356 Hà Nội là hội viên của hiệp hội doanh nghiệp của Thương Binh và Khuyết Tật Việt Nam.

Bộ Quốc phòng rà soát văn bằng ngôn ngữ Anh của ĐH Đông Đô, ĐH Thành Đô

Bộ Quốc phòng rà soát văn bằng ngôn ngữ Anh của ĐH Đông Đô, ĐH Thành Đô

Cục Nhà trường (Bộ Quốc phòng) vừa có văn bản gửi các cơ sở đào tạo sau đại học yêu cầu rà soát học viên đào tạo trình độ thạc sĩ và nghiên cứu sinh sử dụng văn bằng cử nhân đại học Ngôn ngữ Anh (VB2) do trường Đại học Đông Đô và trường Đại học Thành Đô cấp.

Bộ Quốc phòng rà soát văn bằng ngôn ngữ Anh của ĐH Đông Đô, ĐH Thành Đô

Bộ Quốc phòng rà soát văn bằng ngôn ngữ Anh của ĐH Đông Đô, ĐH Thành Đô

Cục Nhà trường (Bộ Quốc phòng) vừa có văn bản gửi các cơ sở đào tạo sau đại học yêu cầu rà soát học viên đào tạo trình độ thạc sĩ và nghiên cứu sinh sử dụng văn bằng cử nhân đại học Ngôn ngữ Anh (VB2) do trường Đại học Đông Đô và trường Đại học Thành Đô cấp.

Thương hiệu làm đẹp nổi tiếng Châu Á Thái Bình Dương - Tôn vinh những doanh nghiệp làm đẹp uy tín , chất lượng

Thương hiệu làm đẹp nổi tiếng Châu Á Thái Bình Dương - Tôn vinh những doanh nghiệp làm đẹp uy tín , chất lượng

HOANHAP.VN - Chương trình truyền thông giao lưu “ Thương hiệu làm đẹp nổi tiếng Châu Á - Thái Bình Dương" được tổ chức nhằm thúc đẩy công tác xây dựng và bảo vệ thương hiệu, đồng thời tôn vinh những doanh nghiệp làm đẹp uy tín, chất lượng.

CƠ QUAN NGÔN LUẬN THUỘC HIỆP HỘI DOANH NGHIỆP CỦA THƯƠNG BINH VÀ NGƯỜI KHUYẾT TẬT VIỆT NAM

Tổng biên tập: Nguyễn Ngọc Quyết

Địa chỉ: Tầng 9 Toà nhà Công nghệ cao - số 4 Vũ Thạnh, Đống Đa, Hà Nội.

Điện thoại: 024.32003150 Fax: 024.32247585

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 93/GP-BTTTT cấp ngày 6/3/2017