Cột mốc quan trọng

Năm 1865, tờ “Gia Định báo” ra số đầu tiên tại Sài Gòn. Đây là tờ báo tiếng Việt đầu tiên viết bằng chữ Quốc ngữ, đánh dấu sự ra đời chính thức của nền báo chí Việt Nam; năm 1901, tờ “Nông Cổ Mín Đàm” xuất bản, trở thành tờ báo chuyên về lĩnh vực kinh tế đầu tiên, mở đường cho sự phát triển của tiểu thuyết quốc ngữ; 

Ngày 21/6/1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã sáng lập tờ báo Thanh niên, ra mắt số đầu tiên. Từ đây, dòng Báo chí cách mạng Việt nam mới bắt đầu hình thành. Báo được chuyển về nước bằng nhiều con đường bí mật và được phổ biến rộng rãi trong nhân dân, tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin. Năm 1950, Chính phủ chính thức cho thành lập Hội “những người viết Báo Việt Nam” (nay là Hội Nhà báo Việt Nam). Năm 1951, báo “Nhân dân”, Tạp chí “Cộng sản”, Tạp chí “Sinh hoạt nội bộ”, báo “Quân đội nhân dân” ra đời.

Giai đoạn 1930 - 1945, các tờ báo bí mật của Đảng (Cờ vô sản, Tạp chí Cộng sản, báo Việt Nam độc lập) đóng vai trò giác ngộ quần chúng, tập hợp lực lượng quần chúng tiến tới cách mạng. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Báo chí bám sát chiến trường, cổ vũ tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, động viên toàn quân, toàn dân đánh thắng kẻ thù. Ngày 15/9/1945, Việt Nam thông tấn xã (tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam) ra đời tại Hà Nội, đánh dấu sự hình thành của hãng Thông tấn quốc gia độc lập;

Bước vào thời kỳ đổi mới (1986 - nay), Báo chí chuyển mình mạnh mẽ, đa dạng hóa loại hình (báo in, báo nói, báo hình) và phát triển bùng nổ sang báo chí điện tử, truyền thông đa phương tiện, thích ứng với kỷ nguyên số toàn cầu, trở thành diễn đàn dân chủ, phản ánh toàn diện bức tranh đời sống xã hội.

Trọng trách lớn lao

Hơn một thế kỷ phát triển, báo chí thể hiện rõ vai trò cốt lõi là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Bằng việc tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, báo chí đã nâng cao dân trí, giác ngộ tinh thần yêu nước và xây dựng đạo đức xã hội, thúc đẩy các phong trào thi đua yêu nước, lao động sản xuất và bảo vệ Tổ quốc; báo chí đưa tiếng nói, nguyện vọng chính đáng của nhân dân đến với chính quyền quản lý các cấp; thực hiện giám sát xã hội, góp ý xây dựng và hoàn thiện chính sách, củng cố lòng tin, thắt chặt khối đại đoàn kết toàn dân tộc; trên mặt trận đấu tranh và bảo vệ nền tảng, báo chí chính là lực lượng chủ lực phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, giới thiệu hình ảnh đất nước Việt Nam hoà bình, đổi mới, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Trong xã hội hiện đại, báo chí giữ một vai trò hết sức quan trọng. Từ nhứng thuật ngữ báo in, phát thanh, truyền hình đến báo điện tử đều thể hiện chức năng thông tin nhằm đáp ứng, thoả mãn nhu cầu thông tin, giao tiếp của con người và xã hội. Quá trình này làm cho báo chí phát triển nhanh chóng với các chức năng tư tưởng xuyên suốt và làm cho lý luận trở thành chủ đạo, chiếm ưu thế trong đời sống tinh thần. Với chức năng khai sáng, báo chí không chỉ là kênh thông tin, truyền thông để cung cấp thông tin, kiến thức mà còn là diễn đàn trao đổi, chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm nhằm nâng cao trình độ dân trí, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của xã hội; khi thực hiện chức năng quản lý, giám sát và phản biện xã hội, báo chí đã duy trì và phát triển dòng thông tin hai chiều, bảo đảm cho các quyết định quản lý được thông suốt;…

Dù ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, những giá trị cốt lõi này luôn được thể hiện qua các phương diện hành động cụ thể. Đặc biệt, khi thực hiện chức năng định hướng dư luận xã hội, báo chí đã khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và tạo sự đồng thuận cao trong toàn xã hội; đấu tranh chống lại những biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, lãng phí và các luận điệu sai trái; phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân…

Trong xã hội hiện đại, giữa "biển thông tin" và sự bùng nổ tin giả của mạng xã hội, báo chí cách mạng vẫn giữ vững tôn chỉ mục đích, định hướng dư luận đi theo các giá trị chân, thiện, mỹ; cổ vũ khát vọng cống hiến thông qua phát hiện, nhân rộng các nhân tố mới và điển hình tiên tiến, bồi đắp lòng tự hào dân tộc, bước vào “kỷ nguyên vươn mình của đất nước”.