Từ nền móng công nghiệp đến đế chế đa ngành

Sinh năm 1970, doanh nhân Nguyễn Văn Thiện là con trai cả của doanh nhân Nguyễn Xuân Thành, người sáng lập Tập đoàn Xuân Thành danh tiếng tại Ninh Bình. Tuy nhiên, thay vì dựa vào di sản gia đình, ông Thiện đã tự xây dựng con đường riêng với việc thành lập Tập đoàn Xuân Thiện từ năm 2000. Hiện nay, Tập đoàn sở hữu hơn 80 công ty thành viên trong và ngoài nước với tổng vốn điều lệ hơn 100.000 tỷ đồng, tạo ra doanh thu hàng năm khoảng 20.000 tỷ đồng. Xuân Thiện Group hoạt động đa ngành, tập trung vào ba lĩnh vực chính: năng lượng tái tạo, vật liệu xây dựng - thép xanh, và nông nghiệp công nghệ cao.

Ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch Tập đoàn Xuân Thiện.

Thông qua nhiều công ty thành viên, Xuân Thiện Group đầu tư không chỉ vào ngành năng lượng mũi nhọn, mà còn hướng đến trở thành Tập đoàn đa ngành với nhiều lĩnh vực như: vật liệu xây dựng; nông nghiệp công nghệ cao; logistics; bất động sản; khách sạn nghỉ dưỡng...

Về lĩnh vực vật liệu xây dựng, với sản phẩm chính là xi măng, hiện Xuân Thiện Group sở hữu một số nhà máy xi măng như: Nhà máy xi măng Xuân Thành Hà Nam (công suất 6 triệu tấn xi măng/năm), nhà máy xi măng Xuân Thành Quảng Nam (công suất 1,3 triệu tấn xi măng/năm), nhà máy xi măng Minh Tâm Bình Phước (công suất kế hoạch 2,5 triệu tấn xi măng/năm). Nổi bật trong năm qua, Tập đoàn Xuân Thiện đã khởi công Nhà máy Sản xuất vôi và bột nhẹ Xuân Thiện Hòa Bình vào ngày 24/4/2025 với vốn đầu tư 8.000 tỷ đồng trên diện tích hơn 158ha. Dự án này tận dụng giao thông đường thủy qua sông Bôi, không chỉ cung cấp nguyên liệu cho Tổ hợp Thép xanh mà còn giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường địa phương.

Tiên phong trong lĩnh vực năng lượng sạch, Xuân Thiện Group đã và đang vận hành hơn 20 dự án thủy điện, điện mặt trời và điện gió với tổng công suất gần 2.000MW, tổng vốn đầu tư lên đến 57.000 tỷ đồng. Các dự án nổi bật bao gồm: cụm thủy điện Suối Sập 1 công suất 180MW, thủy điện Háng Đồng A và A1 với tổng công suất 320MW tại Sơn La; thủy điện Khao Mang Thượng 180MW, thủy điện Thác Cá tại Yên Bái; cùng cụm điện mặt trời Xuân Thiện Ninh Thuận công suất 256MWp đưa vào vận hành từ tháng 4/2020, và cụm điện mặt trời Xuân Thiện - Ea Súp tại Đắk Lắk.

Nhà máy Thủy điện Suối Sập 1.

Tập đoàn cũng đang triển khai dự án điện gió Sóc Trăng 11 công suất 100MW, và có kế hoạch đầu tư hàng chục GW điện gió cả trên bờ và ngoài khơi.

Nông nghiệp công nghệ cao theo mô hình 3F

Không dừng lại ở năng lượng hay công nghiệp nặng, Chủ tịch Nguyễn Văn Thiện đã đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng vào nông nghiệp công nghệ cao theo mô hình 3F tích hợp (Feed - Farm - Food - thức ăn chăn nuôi, trang trại chăn nuôi và chế biến thực phẩm).

Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi của tập đoàn Xuân Thiện.

Tại Thanh Hóa, khu liên hợp sản xuất, chăn nuôi công nghệ cao Xuân Thiện Thanh Hóa với tổng mức đầu tư 36.000 tỷ đồng được thiết kế với quy mô hàng trăm nghìn con lợn thịt mỗi năm. Dự án áp dụng công nghệ cho ăn lỏng tự động hoàn toàn từ châu Âu và hệ thống giám sát sức khỏe vật nuôi bằng chip điện tử 24/7.

Tại Đắk Lắk, tổ hợp chăn nuôi - chế biến thực phẩm trị giá 20.000 tỷ đồng trên diện tích 12.650ha, triển khai giai đoạn 2021-2026 tại các huyện Ea Súp, Cư M'gar, Krông Búk, Cư Kuin, M'Drắk, thị xã Buôn Hồ và TP. Buôn Ma Thuột, dự kiến tạo việc làm cho 5.000 lao động. Dự án hướng đến mục tiêu đạt sản lượng 100.000 lợn nái giai đoạn đầu, cung cấp gần 3 triệu lợn thịt mỗi năm, cùng nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi công suất 1 triệu tấn/năm.

Toàn bộ hoạt động chăn nuôi lợn tại hai khu tổ hợp chăn nuôi do Tập đoàn Xuân Thiện đầu tư đều được kiểm nghiệm vô cùng kĩ càng. Theo đó, hai khu tổ hợp trên hiện lên như một “thành phố chăn nuôi xanh” khép kín, sạch sẽ, hiện đại. Điểm nổi bật của quá trình sản xuất tại đây là toàn bộ hệ thống silo, dây chuyền đóng bao và hệ thống quản lý đều ứng dụng công nghệ hiện đại của Đan Mạch. Nhờ đó, quy trình sản xuất được khép kín, tự động hóa cao từ khâu lựa chọn, tiếp nhận nguyên liệu, phối trộn, nghiền ép đến đóng gói và bảo quản. Tất cả các công đoạn đều được giám sát chặt chẽ theo hệ thống quản lý chất lượng quốc tế, đảm bảo sản phẩm giữ được giá trị dinh dưỡng tối ưu, an toàn và ổn định.

Tầm nhìn kinh tế tuần hoàn của ông Thiện được thể hiện rõ khi chất thải từ các trang trại được xử lý thành phân bón hữu cơ và năng lượng sinh học, quay vòng phục vụ sản xuất, giảm thiểu tác động môi trường.

Siêu dự án thép xanh: Khát vọng và thách thức

Dự án nổi bật nhất trong chiến lược phát triển của Tập đoàn Xuân Thiện chính là Tổ hợp Thép xanh tại tỉnh Ninh Bình với tổng vốn đầu tư 98.000 tỷ đồng (gần 4 tỷ USD). Tổ hợp bao gồm ba nhà máy: Nhà máy sản xuất cấu kiện bê tông đúc sẵn Xuân Thiện Nam Định (vốn đầu tư 900 tỷ đồng); Nhà máy Thép xanh Xuân Thiện Nghĩa Hưng tại xã Nghĩa Hải (diện tích 83,93ha, vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng, công suất 2 triệu tấn/năm, sử dụng công nghệ lò điện hồ quang sản xuất thép từ phế liệu); và Nhà máy Thép xanh số 1 Xuân Thiện Nam Định tại các xã Nghĩa Hải, Nghĩa Thành, Nghĩa Lâm (diện tích 284,97ha, vốn đầu tư 88.000 tỷ đồng, công suất 7,5 triệu tấn/năm).

Nhà máy xi măng Xuân Thành Hà Nam (tỉnh Ninh Bình).

Điểm nổi bật của dự án là ứng dụng công nghệ khử sắt trực tiếp (DRI) sử dụng khí thiên nhiên LNG và tiến tới hydro xanh thay thế hoàn toàn than cốc - công nghệ luyện thép truyền thống. Theo Tổng Giám đốc Công ty CP Xuân Thiện Nam Định Nguyễn Huy Hoàng, công nghệ này giúp giảm phát thải CO₂ lên tới 86%, đáp ứng cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26.

Sản phẩm chủ lực là thép tấm cuộn cán nóng (HRC) chất lượng cao mà trong nước chưa sản xuất được, như thép kháng thời tiết phục vụ cơ khí chế tạo, đóng tàu biển, sản xuất cột điện gió, thân vỏ ô tô, và thép đặc biệt cho các công trình yêu cầu cao về môi trường. Sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn thép xanh, phù hợp xuất khẩu sang thị trường EU và các nước phát triển.

Để có được quyết định phê duyệt công nghệ xanh, doanh nghiệp đã chấp nhận tăng vốn đầu tư từ 69.000 tỷ đồng ban đầu lên 98.000 tỷ đồng để thay đổi công nghệ.

Một trong những thách thức lớn nhất của dự án là công tác giải phóng mặt bằng tại khu vực bãi bồi Cồn Xanh, nơi hàng trăm hộ dân đã nuôi trồng thủy sản nhiều năm. Theo báo cáo của UBND huyện Nghĩa Hưng, khu vực Cồn Xanh trong đê có tổng diện tích 738ha, trong đó tổ hợp 3 dự án thép xanh sử dụng 425,72ha.

Đến tháng 4/2025, khu vực trong đê đã giải phóng mặt bằng được 221,78ha. Nhà máy sản xuất cấu kiện bê tông đã hoàn thành việc giải phóng và bàn giao toàn bộ 28,73ha. Hai dự án thép xanh đã bàn giao 138,6ha trên tổng số 252,48ha, vẫn còn 113,88ha chưa hoàn thành.

Chủ tịch Nguyễn Văn Thiện đã có nhiều cuộc đối thoại trực tiếp với người dân, cam kết tạo việc làm cho khoảng 16.000 lao động trực tiếp (chủ yếu lao động kỹ thuật) và 2.000 lao động phổ thông, ưu tiên con em các hộ dân trong vùng dự án, đồng thời hỗ trợ an sinh xã hội bền vững.

Nhà máy sản xuất xi măng của Tập đoàn Xuân Thiện.

Khó khăn kỹ thuật lớn nhất của dự án là địa chất phức tạp của khu vực Cồn Xanh. Toàn bộ diện tích dự án vốn là đầm lầy, bãi bồi với tầng bùn lầy sâu từ 2 đến 3 mét, thậm chí có điểm lún sâu hơn - theo ông Thiện mô tả là một "túi bùn" khổng lồ.

Để giải quyết, tập đoàn đã triển khai quy trình nạo vét, hút bỏ toàn bộ tầng bùn yếu, sau đó bơm đổ bê tông và vật liệu san lấp chuyên dụng để tạo nền cứng. Đây là công đoạn vô cùng tốn kém về thời gian và chi phí, nhưng là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an toàn cho tổ hợp công nghiệp nặng quy mô quốc tế.

Khát vọng xanh và dấu ấn hướng tới tương lai

Hành trình của doanh nhân Nguyễn Văn Thiện và Xuân Thiện Group không chỉ là câu chuyện về những con số tăng trưởng hay những kỷ lục về vốn đầu tư. Nhìn vào hệ sinh thái từ những dự án thủy điện giữa đại ngàn, những "thành phố chăn nuôi" hiện đại trên cao nguyên, cho đến tổ hợp thép xanh đang dần thành hình trên vùng bãi bồi Nghĩa Hưng, người ta thấy một sợi chỉ đỏ xuyên suốt: Sự kiên định với giá trị bền vững.

Tập đoàn Xuân Thiện luôn nằm trong top đầu về năng lượng tái tạo tại Việt Nam, tiêu biểu là cụm nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện Ninh Thuận với công suất 256MWp.

Vượt qua những "túi bùn" địa chất khắc nghiệt hay những rào cản mang tính thời đại, ông Nguyễn Văn Thiện đã chứng minh rằng: Một doanh nghiệp nội địa hoàn toàn có đủ bản lĩnh để làm chủ những công nghệ tiên tiến nhất thế giới và dấn thân vào những lĩnh vực "khó" nhất. Những nỗ lực không mệt mỏi ấy không chỉ nhằm xây dựng một đế chế kinh doanh đa ngành vững mạnh, mà quan trọng hơn, là đặt những viên gạch đầu tiên cho một nền công nghiệp xanh, góp phần hiện thực hóa cam kết Net Zero của Chính phủ.

Khi những mẻ thép xanh đầu tiên ra lò, khi dòng điện sạch từ các cánh đồng năng lượng tiếp tục hòa vào lưới điện quốc gia, đó cũng là lúc tầm nhìn của vị thuyền trưởng Xuân Thiện Group được khẳng định một cách trọn vẹn nhất. Ông không chỉ xây dựng nhà máy, ông đang kiến tạo một di sản xanh cho thế hệ mai sau – một minh chứng kiêu hãnh cho bản lĩnh và trí tuệ của doanh nhân Việt Nam trên hành trình vươn tầm thế giới.