Cách trung tâm Nha Trang khoảng 25 km về phía Nam, nằm ngay cạnh đường quốc lộ 1A (đoạn thuộc Suối Dầu, huyện Cam Lâm cũ), tỉnh Khánh Hòa là trại chăn nuôi ngựa Suối Dầu.

Đây là trại chăn nuôi có hơn 300 chú ngựa và là nơi thực nghiệm trồng trọt và chăn nuôi động vật như gà, chuột bạch, thỏ…do nhà bác học lừng danh Alexandre John Emile Yersin khai phá và thành lập từ năm 1896, đến nay đã tròn 130 năm. Đồng thời là “đại bản doanh” của đàn ngựa lớn nhất Đông Nam Á thuộc Viện Vacxin và sinh phẩm y tế (IVAC). Đặc biệt nơi đây đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục “Trại chăn nuôi ngựa phục vụ nghiên cứu, sản xuất Vacxin, huyết thanh lâu đời nhất Việt Nam”. 

Khi tới nơi đây, ta ngỡ ngàng thấy dưới những tán những hàng cây dầu cổ thụ, đồng cỏ xanh mênh mang…đàn ngựa tung tăng gặm cỏ, nô đùa và được chăm sóc theo chế độ đặc biệt từ bữa ăn đến giấc ngủ trong khuôn viên rộng khoảng trên 100ha. Những chú ngựa này có thân hình vạm vỡ như ngựa chiến. Thế nhưng lại mang một sứ mệnh đặc biệt, đó là thường xuyên “hiến máu” phục vụ công tác phòng và chữa bệnh cho con người.

Nếu có dịp đến thăm trại chăn nuôi ngựa Suối Dầu, ta sẽ bắt gặp ngay từ lúc trời còn mờ sương, các nhân viên chăm sóc ngựa ở đây đã đi cắt những bó cỏ tươi nhất để phục vụ bữa sáng cho đàn ngựa. Nhóm nhân viên khác thì cần mẫn quét dọn, vệ sinh sạch sẽ chuồng trại, máng ăn, chuẩn bị hệ thống nước uống…

Khẩu phần ăn mỗi ngày của một con ngựa ngoài cỏ, còn có thức ăn tinh được chế biến từ các thành phần giàu dinh dưỡng như cám, gạo, ngô, đậu nành, vitamin...Vào những ngày mát mẻ, đàn ngựa còn được tung tăng trên bãi cỏ rộng vài chục hecta nằm trong khuôn viên trại. Chiều đến, cả đàn được tắm mát, chải lông sạch sẽ trước khi ăn. Hệ thống nước cung cấp cho ngựa uống phải đạt tiêu chuẩn, chuồng trại luôn được vệ sinh thường xuyên. Đàn ngựa được các bác sĩ thú y theo dõi, kiểm tra và đo thân nhiệt từng con ngựa mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe.

Nếu con nào có dấu hiệu bất thường như buồn bã, ủ rũ, sốt, bỏ ăn…sẽ được cách ly để chẩn đoán, điều trị và có phương pháp chăm sóc đặc biệt giúp chúng mau hồi phục chứ không để xảy ra tình trạng “một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”.

Ông Nguyễn Văn Minh - Trưởng trại chăn nuôi Suối Dầu, cho biết đàn ngựa ở trại được chăm sóc tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001-2008. Để được nhập trại, ngựa được tuyển chọn kỹ lưỡng, đảm bảo tiêu chuẩn 4-6 tuổi, trọng lượng 230 kg trở lên và phải qua một cuộc tổng kiểm tra sàng lọc sức khỏe nghiêm ngặt như không dị tật bẩm sinh, không mắc bệnh ngoài da, không có ký sinh trùng đường ruột và phải đạt các chỉ tiêu về hằng số huyết học, sinh hóa và sinh lý. Các bác sĩ thú y lập hồ sơ theo dõi sức khỏe, tâm lý, chỉ định chế độ nuôi dưỡng. Mỗi con đạt đủ tiêu chuẩn khai thác huyết thanh sẽ được đóng mã số cập nhật vào hồ sơ để theo dõi và quản lý trước khi đưa vào hòa nhập với đàn ngựa chính” - ông Minh cho biết.

Đàn ngựa ở trại được chăm sóc kỹ như những đứa “con cưng” để phục vụ huyết thanh dự phòng điều trị cho người thuộc nhóm các loại bệnh như uốn ván, bạch hầu, dại, rắn độc…Trại chăn nuôi Suối Dầu cũng chính là trại thực nghiệm trồng trọt và chăn nuôi động vật khác như chuột bạch, thỏ...Những giống cây và nhiều động vật, gia cầm…được tuyển chọn đưa về dây nuôi dưỡng cả trăm năm qua, tất cả đều nhằm mục đích phục phụ nghiên cứu, điều chế các loại Vacxin và huyết thanh để phòng, chữa bệnh cho người.