Ông Nguyễn Ngọc Quyết- Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người Khuyết tật Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Điện tử Hòa Nhập (người đứng giữa) cùng đoàn công tác dâng hương tại Từ đường Thủy tổ Trần Vu và lăng mộ Tổ Cô - Ảnh: Hồ Thanh

Ngày cuối tiết Thanh minh Xuân Bính Ngọ 2026, chúng tôi về dự lễ dâng hương, tế lễ mộ Tổ Cô tại cánh đồng Sủng Hoa Đông ở thôn 8, xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình. Đây là nơi yên nghỉ của công chúa Ngọc Hoa, người được vua Trần sắc phong là Thượng Thượng Thượng Tổ Cô của dòng họ Trần Quần Anh Hải Hậu. Được chứng kiến những nghi thức lễ tế Tổ Cô trang trọng của họ Trần Thiên táng, chúng tôi càng thấu hiểu bề dầy lịch sử văn hóa của vùng quê Hải Hậu, tỉnh Nam Định (cũ) nơi có truyền thống 45 năm là điển hình văn hóa cấp huyện của cả nước.

Ông Dương Minh Đỗ- Chủ tịch Hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người Khuyết tật thành phố Hà Nội (đứng thứ hai từ trái sang) cùng đoàn công tác dâng hương tại lăng mộ Tổ Cô của dòng họ Trần Thủy tổ Quần Anh Hải Hậu - Ảnh: Hồ Thanh

Ông Trần Trung Sơn, Trưởng ban họ Trần Thiên táng thôn 6, xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình cho biết: Theo phả họ Trần Hải Hậu truyền lại, từ giữa thế kỷ thứ XV, ông Trần Vu, con trai của cụ Trần Quốc Hiến là cháu đời thứ 11 của Đức Thánh Trần đã cùng với ba ông là Vũ Chi, Hoàng Gia, Phạm Cập về phía nam kinh đô Thiên Trường, tập hợp con cháu, chiêu mộ nhân dân khai khẩn đất hoang, quai đê, lấn biển, lập nên đất Quần Anh, tổ chức trồng lúa, chăn nuôi, làm muối, đánh cá, trồng dâu nuôi tằm và mở trường dạy học. Công chúa Ngọc Hoa triều Trần cùng về tham dự khai cơ, mở đất, cứu giúp người dân và quy tiên tại đây. 

Nghi thức Lễ Tế tổ tại từ đường Thủy Tổ Trần Vu (xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình) - Ảnh: Hồ Thanh

Nhớ ơn các bậc tiền nhân, nhân dân đã lập đền thờ, suy tôn 4 ông Trần Vu, Vũ Chi, Hoàng Gia, Phạm Cập là “Tứ Tổ khai cơ”. Tổ Trần Vu được suy tôn là Thủy tổ của họ Trần Vu ở vùng đất Quần Anh Hải Hậu. Công chúa Ngọc Hoa triều Trần được suy tôn là Tổ Cô của dòng họ Trần Quần Anh. Lăng mộ Tổ Cô được con cháu Tổ Trần Vu xây dựng tại nơi bà yên nghỉ, người dân nơi đây tổ chức dâng hương, tế lễ, tri ân công đức, tưởng nhớ công lao công chúa Ngọc Hoa triều Trần.

Dâng hương, tế lễ tại lăng mộ Tổ Cô, nơi yên nghỉ của Công chúa Ngọc Hoa triều Trần - Ảnh: Hồ Thanh

Nối tiếp sự nghiệp của Thủy tổ Trần Vu, của Tổ Cô và các bậc tiền nhân, dòng họ Trần Vu nơi đây đã đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, tích cực đóng góp để bảo vệ, xây dựng, phát triển quê hương ngày càng giầu đẹp. Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, các thế hệ con cháu hậu duệ dòng họ Trần Vu ở Hải Hậu đã hăng hái lên đường, cầm súng chiến đấu ở khắp các chiến trường. Trong tổng số 400 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 19 Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) hơn 4.700 liệt sĩ, 2.700 thương binh, bệnh binh, 1.333 nạn nhân da cam của huyện Hải Hậu (cũ), dòng họ Trần Vu có 25 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 2 Anh hùng LLVTND, 214 liệt sĩ đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tiêu biểu nhất là liệt sĩ Trần Văn Chử, người con của họ Trần Thiên táng (quê ở làng Quần Phương Trung, xã Hải Trung cũ, nay là xã Hải Hậu, tỉnh Ninh Bình) bị giặc bắt, tra tấn hết sức dã man, đến lúc bị thủ tiêu vẫn trung thành với cách mạng, được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Quang cảnh khu lăng mộ Tổ Cô tại cánh đồng Sủng Hoa Đông (thôn 8, xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình) - Ảnh: Hồ Thanh.

Ông Trần Cảnh Chuân, Trưởng ban liên lạc họ Trần Quần Anh Hải Hậu cho biết thêm: Năm 2022, Từ đường Thủy tổ Trần Vu Hải Hậu đã được Nhà nước cấp Bằng xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đây là một trong 13 từ đường dòng họ đã được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa của huyện Hải Hậu (cũ). Di tích từ đường, khu lăng mộ Tổ Cô nơi đây đều lưu giữ được kiến trúc cổ, được đầu tư xây dựng khang trang, duy trì bền vững lễ nghi truyền thống, đáp ứng đầy đủ  nhu cầu văn hóa tâm linh. Người dân dòng họ Trần ở 34 xã, thị trấn huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định cũ (nay là 8 xã mang tên mới của tỉnh Ninh Bình) luôn tự hào là con cháu của một dòng họ đã khai mở một miền đất đồng vàng, biển bạc. Các thế hệ dòng họ Trần Quần Anh Hải Hậu đang tiếp tục nỗ lực phấn đấu, tiếp nối truyền thống vẻ vang của cha ông, tích cực học tập, nâng cao trình độ, năng lực, rèn luyện phẩm chất, đạo đức cách mạng để xứng đáng với những ân đức của Thủy Tổ đã bồi công tạo dựng.