Phường Khương Đình là một trong những địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh của quận Thanh Xuân, nơi đan xen giữa các khu dân cư lâu đời và diện tích đất nông nghiệp, đất trũng ven hồ Đầm Hồng còn tồn tại sau quá trình chuyển đổi từ huyện Thanh Trì trước đây. Lợi dụng giá trị đất đai tăng cao, tình trạng san gạt, chia lô, mua bán bằng giấy viết tay và xây dựng trái phép tại đây đã và đang diễn ra hết sức phức tạp.
Tuy nhiên, thời gian gần đây rất nhiều ý kiến của người dân phản ánh tới tạp chí điện tử Hòa Nhập về thông tin nhiều công trình kiên cố đang xây dựng trên đất nông nghiệp. Theo phản ánh của người dân tổ dân phố dọc tuyến phố Bùi Xương Trạch, tại khu vực ngõ 207, ngõ 358 Bùi Xương Trạch và dải đất giáp ranh khu vực hồ Đầm Hồng có một số công trình như vậy.
Tại đây, không khó để ghi nhận thực tế những mảnh đất nông nghiệp, đất lưu không trước đây nay đã được quây tôn kiên cố cao từ 2 đến 3 mét. Phía sau những tấm tôn kín mít là cảnh tượng thi công tấp nập: vật liệu cát, đá, xi-măng được tập kết ngổn ngang; tiếng máy trộn bê tông, máy cắt kim loại hoạt động liên tục.

Đáng chú ý, theo một kịch bản quen thuộc, ban đầu các đối tượng vi phạm chỉ dựng khung thép, lợp mái tôn với lý do "làm kho bãi tạm" hoặc "xưởng gia công cơ khí". Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, công trình được xây chèn gạch đặc, láng nền bê tông, dựng thêm gác xép, rồi dần biến tướng thành những ngôi nhà cấp bốn, nhà 2 - 3 tầng kiên cố với hệ thống cửa cuốn, điện, nước hoàn chỉnh.

Khu vực ngõ 358 Bùi Xương Trạch (đoạn ngõ 358/40 và sát ngách 358/40/42) tiếp giáp dải đất nông nghiệp trũng quanh hồ Đầm Hồng. Không còn là lều lán tạm bợ, nhiều công trình tại đây được xây tường gạch kiên cố, giằng bê tông, thậm chí đã hoàn thiện phần thô vươn lên 2 – 3 tầng. Việc chiếm dụng đất nông nghiệp tại khu vực này đang trực tiếp xâm lấn dải hành lang xanh và làm tê liệt hệ thống tiêu thoát nước tự nhiên của hồ điều hòa Đầm Hồng.

Chia sẻ với phóng viên, ông N.V.T, một người dân sinh sống lâu năm tại phố Bùi Xương Trạch, bức xúc:

“Người dân chúng tôi chỉ sửa chữa nhỏ, lát lại cái nền nhà hay đảo mái ngói là lực lượng chức năng đã có mặt kiểm tra ngay. Trong khi đó, nhiều công trình xây dựng đồ sộ trên đất nông nghiệp, hàng trăm mét vuông, đổ móng bê tông kiên cố, xe chở vật liệu ra vào suốt ngày đêm lại cứ thế hoàn thiện mà không hề bị đình chỉ hay cưỡng chế dứt điểm. Chúng tôi không khỏi hoài nghi có hay không sự buông lỏng quản lý, thậm chí 'ngó lơ' cho vi phạm tồn tại?”

Hiểm họa PCCC và nỗi bất an của khu dân cư
Dưới góc nhìn hạ tầng và quản lý đô thị, những công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp tại phường Khương Đình đang tạo ra những “nút thắt” hiểm họa trực tiếp đe dọa cuộc sống của người dân sở tại.

Trước hết là nguy cơ mất an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) ở mức báo động đỏ, bởi lẽ các công trình này đều nằm sâu trong những con ngõ, ngách cụt chật hẹp, khiến xe chữa cháy chuyên dụng hoàn toàn không thể tiếp cận khi xảy ra sự cố; việc cấp nước cứu hỏa sẽ vô cùng khó khăn và thời gian tiếp cận hiện trường chắc chắn bị kéo dài. Đáng lo ngại hơn, do xây dựng "chui" nên các công trình hoàn toàn không được thẩm duyệt về PCCC, thiếu hẳn lối thoát nạn thứ hai, trong khi nguồn điện sinh hoạt lại được câu móc tạm bợ, tiềm ẩn nguy cơ chập cháy quá tải dẫn đến hỏa hoạn thảm khốc bất cứ lúc nào. Song song với đó là sự tê liệt của hạ tầng tiêu thoát nước, khi việc "bê tông hóa" đất nông nghiệp tại khu vực Bùi Xương Trạch đã làm triệt tiêu diện tích thẩm thấu nước tự nhiên, dồn toàn bộ lượng nước mưa vào hệ thống rãnh thoát nước vốn đã quá tải của phường, gây ngập úng cục bộ triền miên mỗi khi có mưa lớn.

Chứng kiến những vi phạm ngày càng bành trướng, một người dân sinh sống tại ngõ 207 Bùi Xương Trạch không giấu nổi sự bức xúc lẫn âu lo: “Sau vụ cháy chung cư mini đau xót tại ngõ 29/70 Khương Hạ, người dân chúng tôi ai cũng nơm nớp lo sợ về an toàn cháy nổ trong các ngõ sâu. Ấy vậy mà tại ngách 77, rồi ngõ 358, nhà không phép trên đất nông nghiệp vẫn cứ đua nhau mọc lên. Ngõ thì hẹp, nhà thì bịt bùng kín mít, nếu xảy ra chập cháy thì hậu quả ai sẽ chịu trách nhiệm?”.

Thực tế, quy định của pháp luật về quản lý đất đai và trật tự xây dựng đã phân cấp trách nhiệm hết sức rành mạch: Chủ tịch UBND cấp phường phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND cấp quận; có nghĩa vụ kiểm tra, lập biên bản, đình chỉ tuyệt đối và tổ chức cưỡng chế tháo dỡ các công trình vi phạm ngay từ khi mới phát sinh từ giai đoạn đào móng, đổ trụ. Cùng với đó, Chỉ thị số 24-CT/TU ngày 7/8/2023 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tăng cường kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm giải quyết công việc cũng đã chỉ đạo rất quyết liệt việc thay thế, xử lý nghiêm những cán bộ, công chức có biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, buông lỏng quản lý hoặc dung túng cho sai phạm.

Nhằm làm rõ công tác quản lý nhà nước về đất đai và trật tự xây dựng trên địa bàn, đồng thời chuyển tải những bức xúc, thắc mắc chính đáng của người dân, phóng viên Tạp chí điện tử Hòa Nhập đã liên hệ làm việc với lãnh đạo UBND phường Khương Đình. Trao đổi nhanh qua điện thoại với phóng viên, ông Lưu Đình Lượng – Phó Chủ tịch UBND phường Khương Đình cho biết: “Các vấn đề liên quan đến những công trình, khu vực này, phường đã có văn bản báo cáo Thành phố”.

Tuy nhiên, câu trả lời mang tính chất "thông báo" này đang khiến dư luận đặt câu hỏi: Liệu một văn bản báo cáo cấp trên đã đủ để thay thế cho trách nhiệm đình chỉ thi công, cưỡng chế sai phạm ngay tại thực địa theo đúng thẩm quyền được pháp luật giao cho chính quyền cơ sở, hay lại tiếp tục trở thành chiếc "bình phong" để các công trình vi phạm kịp hoàn thiện theo kiểu "sự đã rồi"?