Trong phòng mổ lúc 7 giờ sáng, khi phần còn lại của thành phố vẫn còn đang thức giấc, PGS.TS.BS Nguyễn Sinh Hiền đã khoác áo phẫu thuật, nhìn vào màn hình nội soi 3D, và bắt đầu công việc mà ông gọi là "niềm vui khôn tả": cứu một trái tim đang hấp hối. Ông là Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội — nhưng với chính bản thân ông, danh hiệu đó chưa bao giờ quan trọng bằng cái cảm giác cầm dao mổ. "Khi được cầm dao mổ, tôi như cá gặp nước", ông nói, giản dị như người thợ lành nghề nói về cái nghề mình yêu.

Nhưng người đàn ông sinh năm 1971 ấy không chỉ là một phẫu thuật viên lừng danh. Trong bối cảnh ngành y tế Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số mạnh mẽ nhất trong lịch sử, ông còn là người đang dẫn dắt một bệnh viện chuyên khoa tim mạch tuyến cuối hướng tới một tương lai không giấy tờ — nơi dữ liệu bệnh nhân được số hóa toàn diện, nơi hội chẩn Telehealth xuyên tỉnh thành là chuyện thường ngày, và nơi công nghệ thông minh phục vụ trực tiếp cho từng nhịp tim.

15 năm để được cầm dao — một hành trình không tắt lửa

Sau 6 năm học tại Đại học Y Hà Nội, 4 năm bác sĩ nội trú tại Bệnh viện Hữu nghị Việt – Đức, rồi hai lần sang Pháp thực tập chuyên sâu về phẫu thuật tim mạch, và thêm một năm học tại Viện Tim TP.HCM — đến năm 2001, Nguyễn Sinh Hiền mới chính thức về công tác tại Bệnh viện Tim Hà Nội. Ba năm sau, năm 2004, ông lần đầu tiên đứng mổ chính. Tổng cộng 15 năm học — một con số khiến nhiều người nản lòng, nhưng với ông, đó là lẽ tất nhiên của một nghề đòi hỏi tuyệt đối.

Phẫu thuật các bộ phận khác có thể ngừng để hội chẩn với đồng nghiệp 5-10 phút, nhưng với tim mạch, khi dùng thuốc cho tim ngừng đập để thao tác thì phải tận dụng từng phút, từng giây — thao tác đòi hỏi độ chính xác cao vì khi làm sai thì không có cơ hội sửa chữa.

Hơn 24 năm gắn bó với Bệnh viện Tim Hà Nội, ông được mệnh danh là "bàn tay vàng" không chỉ trong nền y học Việt Nam mà còn được công nhận trên bình diện quốc tế, sau khi thực hiện thành công hàng nghìn ca phẫu thuật tim khó. Trong số đó có những ca mà ngay cả y văn thế giới cũng hiếm gặp — như trường hợp người cựu chiến binh mang viên đạn từ thời chiến tranh găm trong tim suốt 38 năm mà vẫn sống, hay bé trai 6 tuổi người Việt được sinh ra trên đất Pháp với hội chứng Loeys-Dietz cực hiếm, động mạch chủ giãn gấp 5-6 lần bình thường.

Trường hợp bé trai 6 tuổi mắc hội chứng Loeys-Dietz type 1 — một rối loạn di truyền ảnh hưởng đến các mô liên kết, làm giãn động mạch chủ đến 8 cm — là ca mà ông và kíp phẫu thuật phải huy động toàn bộ kỹ năng và sự sáng tạo trong khi mổ, xử lý linh hoạt những tình huống mà sách giáo khoa không có lời giải sẵn.

Người quản lý — nhưng không rời bàn mổ

Năm 2020, UBND TP Hà Nội ký quyết định bổ nhiệm ông Nguyễn Sinh Hiền, khi đó đang là Phó Giám đốc, lên giữ chức Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội. Ghế giám đốc mang theo núi công việc hành chính — ký kết, đấu thầu, tổng kết, báo cáo — nhưng ông không để đó là lý do xa rời phòng mổ. Dù công việc quản lý có bận rộn đến đâu, ông vẫn giữ một phần thời gian nhất định để tự mình khám bệnh và phẫu thuật cho các ca khó.

Bệnh viện Tim Hà Nội mỗi năm tiến hành phẫu thuật gần 2.000 ca, can thiệp gần 8.000 trường hợp, và khám khoảng 400.000 người bệnh — quy mô phẫu thuật chỉ đứng sau Bệnh viện Bạch Mai trong hệ thống bệnh viện công. Để vận hành bộ máy ấy mà vẫn đứng mổ, đòi hỏi một sức lực và ý chí đặc biệt. Và ông Hiền chưa một lần than vãn.

Tầm nhìn "số": Từ dao mổ đến dữ liệu

Nếu thế kỷ 20 của y học là thế kỷ của những ca phẫu thuật kỳ diệu bằng tay — thì thế kỷ 21 đang thuộc về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và kết nối số. PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền hiểu điều đó rõ hơn bất kỳ ai khi ông đã tận mắt chứng kiến phẫu thuật tim ít xâm lấn biến đổi hoàn toàn trải nghiệm người bệnh.

Phương pháp phẫu thuật tim ít xâm lấn qua nội soi — với đường mổ chỉ 2-4 cm qua kẽ xương sườn thay vì cưa toàn bộ xương ức — giúp tránh nhiễm trùng, giảm đau, giảm mất máu, và rút ngắn thời gian hồi phục đáng kể. Phẫu thuật viên thao tác dựa trên hình ảnh nội soi 3D thay vì nhìn trực tiếp vào quả tim. Đây là một cuộc cách mạng kỹ thuật số ngay trong phòng mổ.

Tại hội nghị tổng kết năm 2024 và triển khai nhiệm vụ năm 2025, PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền đã đặt chuyển đổi số là ưu tiên chiến lược hàng đầu, với định hướng rõ ràng: xây dựng bệnh viện không giấy tờ, hướng đến kỷ nguyên bệnh án điện tử toàn diện. Đây không phải khẩu hiệu — đây là lộ trình cụ thể, gắn với chính sách của Hà Nội yêu cầu 100% bệnh viện trên toàn thành phố phải hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử và liên thông dữ liệu giữa các bệnh viện.

Nằm trong xu hướng chung của cả hệ thống y tế Hà Nội, AI đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong các lĩnh vực như chẩn đoán hình ảnh X-quang, CT, MRI; tối ưu hóa phác đồ điều trị; quản lý hồ sơ bệnh án điện tử; khám chữa bệnh từ xa và dự báo dịch bệnh. Bệnh viện Tim Hà Nội, dưới sự chèo lái của ông Hiền, đang tích cực hội nhập vào làn sóng này.

Chương trình Telehealth mà ông chủ trì mỗi tuần là một minh chứng thực tế: hội chẩn trực tuyến các ca lâm sàng phức tạp từ các bệnh viện tuyến dưới ở nhiều tỉnh thành, kết hợp đào tạo và tập huấn chuyên môn từ xa. Người bệnh ở Mê Linh, ở Hà Nam, ở những vùng xa trung tâm, giờ đây có thể được hội chẩn bởi các chuyên gia hàng đầu Bệnh viện Tim Hà Nội mà không cần lặn lội lên Hà Nội.

Người thầy — di sản không nằm trên bàn mổ

Một bác sĩ giỏi cứu được hàng nghìn bệnh nhân trong một đời. Nhưng một người thầy giỏi tạo ra hàng trăm bác sĩ giỏi, và qua đó cứu được hàng triệu người. PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền hiểu rõ phép nhân đó.

Ông tâm sự rằng bản thân không ôm đồm, mà để cho lớp trẻ được trải nghiệm, thực hành — và điều ông mong mỏi nhất là truyền đạt được hết kinh nghiệm của mình cho thế hệ sau để cứu người. Và ông đã thực hiện điều đó theo nghĩa đen: dẫn đầu đoàn công tác đến Bệnh viện Nhi Hà Nội để cam kết hỗ trợ đào tạo chuyên môn tim mạch nhi, chuyển giao kỹ thuật mới và hội chẩn định kỳ các ca khó.

Hành trình "Vì một trái tim khỏe" dưới sự dẫn dắt của ông đã đưa các đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Tim Hà Nội đến tận biên giới Hà Giang, Điện Biên, Cao Bằng, ra đảo Lý Sơn, lên Tây Nguyên Gia Lai — phẫu thuật miễn phí cho hàng nghìn trẻ bị tim bẩm sinh, khám chữa bệnh miễn phí cho hàng trăm nghìn người.

Khát vọng cho tương lai

Trong nhiệm kỳ mới sau khi được tái bổ nhiệm năm 2025, PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền tuyên bố quyết tâm xây dựng Bệnh viện Tim Hà Nội theo mô hình hiện đại, chuyên sâu, hội nhập quốc tế — không chỉ là địa chỉ tin cậy của người dân Thủ đô, mà vươn tầm khu vực với chất lượng chuyên môn cao.

Trong bức tranh lớn đó, công nghệ số là xương sống. Không phải để thay thế bàn tay phẫu thuật viên — mà để tăng cường nó, để mỗi nhát dao mổ được hỗ trợ bởi dữ liệu chẩn đoán chính xác hơn, mỗi quyết định lâm sàng được đưa ra nhanh hơn, và mỗi bệnh nhân được theo dõi liên tục hơn sau khi rời viện.

Ông từng nói rằng mình mất 15 năm để cầm được dao mổ tim, và tin rằng công nghệ sẽ giúp thế hệ sau rút ngắn hành trình đó. Nhưng có lẽ điều ông không nói ra là: chính tầm nhìn số của một người sinh ra để mổ tim mới là điều hiếm có nhất — và là di sản lớn nhất ông đang xây dựng cho ngành tim mạch Việt Nam.

Ở tuổi 54, PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền vẫn đứng mổ. Vẫn ký hồ sơ quản lý. Vẫn dẫn đầu đội ngũ đến những vùng xa nhất. Và vẫn nhìn về phía trước — nơi một trái tim khỏe mạnh không còn là đặc quyền của người có điều kiện, mà là quyền của tất cả mọi người, nhờ y học tiên tiến và công nghệ số.

PGS.TS.BS Nguyễn Sinh Hiền Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội
Chủ tịch Hội Tim mạch TP Hà Nội