Mùa xuân mới mở ra trong dòng chảy bất tận của thời gian và lịch sử dân tộc. Với người Việt Nam, năm mới không chỉ là sự khởi đầu của một chu kỳ lịch trời, mà còn là khoảnh khắc giao hòa của thiên – địa – nhân: trời chuyển vận sang vòng tuần hoàn mới, đất đai hồi sinh trong sắc xuân, và lòng người lắng lại để hướng về những ước nguyện tốt lành. Trong nhịp giao hòa ấy, dân tộc ta từ bao đời vẫn tìm thấy điểm tựa tinh thần để bắt đầu lại, để nuôi dưỡng niềm tin và để thắp lên khát vọng vươn lên.

Xuân vì thế không chỉ mang ý nghĩa của sự đổi mới tự nhiên, mà còn là thời khắc để nhìn lại hành trình đã qua, suy ngẫm về thế đứng hiện tại và định hình con đường phát triển trong tương lai. Mỗi mùa xuân đến là một lời nhắc nhở rằng vận hội không đến từ ngẫu nhiên, mà được tạo nên bởi sự tích tụ bền bỉ của nội lực, bởi trí tuệ, bản lĩnh và sự đồng lòng của cả một dân tộc.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam không còn đứng ở điểm khởi đầu. Sau gần bốn thập niên đổi mới, đất nước đã đạt được những thành tựu quan trọng về tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, mở rộng hội nhập và nâng cao vị thế quốc tế. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đặt ra những yêu cầu cao hơn, phức tạp hơn. Câu hỏi lớn không chỉ là phát triển nhanh hay chậm, mà là phát triển dựa trên nền tảng nào, bằng nguồn lực gì và với chất lượng ra sao.

Thế quốc gia trong trật tự phát triển mới

Thế của một quốc gia trước hết được hình thành từ môi trường hòa bình, ổn định và khả năng thích ứng trước những biến động toàn cầu. Trong một thế giới nhiều bất định, Việt Nam vẫn giữ được ổn định chính trị – xã hội, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý và từng bước mở rộng quan hệ đối ngoại. Đây là nền tảng quan trọng để đất nước tiếp tục phát triển.

Thế của Việt Nam còn thể hiện ở vị trí ngày càng rõ nét trong các chuỗi liên kết khu vực và toàn cầu. Việc tham gia sâu vào thương mại quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và mở rộng hợp tác chiến lược đã tạo ra không gian phát triển mới. Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách tỉnh táo rằng vị thế không phải là điều bất biến. Trong một thế giới cạnh tranh gay gắt, nếu không không ngừng nâng cao năng lực nội tại, thế mạnh hôm nay có thể nhanh chóng bị bào mòn.

Bởi vậy, việc củng cố thế quốc gia trong kỷ nguyên mới không thể chỉ dựa vào lợi thế địa chính trị hay chi phí lao động, mà phải dựa vào chất lượng thể chế, chất lượng tăng trưởng và uy tín quốc gia. Đây là những yếu tố quyết định khả năng phát triển bền vững trong dài hạn.

Lực phát triển từ những nguồn lực căn bản

Nếu thế tạo ra cơ hội, thì lực quyết định khả năng nắm bắt và chuyển hóa cơ hội đó thành kết quả cụ thể. Lực phát triển của Việt Nam cần được nhìn nhận toàn diện, từ hữu hình đến vô hình.

Trước hết là nguồn lực thể chế. Thể chế không chỉ là hệ thống văn bản pháp luật, mà là cách thức tổ chức và vận hành xã hội. Một thể chế minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo sẽ tạo niềm tin, giảm chi phí và khơi thông các nguồn lực trong xã hội. Ngược lại, những bất cập trong thể chế sẽ làm suy giảm động lực phát triển, dù tiềm năng còn rất lớn. Cải cách thể chế vì thế không phải là nhiệm vụ ngắn hạn, mà là quá trình liên tục, đòi hỏi quyết tâm chính trị và kỷ luật thực thi cao.

Tiếp theo là nguồn lực con người. Việt Nam đang sở hữu lợi thế dân số vàng, nhưng lợi thế đó chỉ thực sự phát huy khi con người được đặt ở vị trí trung tâm của phát triển. Giáo dục, đào tạo kỹ năng, bảo đảm cơ hội việc làm và môi trường sáng tạo là những yếu tố then chốt để chuyển tiềm năng dân số thành sức mạnh thực sự. Một xã hội phát triển là xã hội biết trân trọng trí thức, khuyến khích doanh nhân và tạo điều kiện để người lao động nâng cao chất lượng sống bằng chính năng lực của mình.
Trong bối cảnh đó, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trẻ đang nổi lên như một nguồn lực đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là lực lượng kế cận, mà là những người đang trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán phát triển hôm nay, từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo đến kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Không thể không nhắc tới nguồn lực khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Kỷ nguyên phát triển mới không cho phép nền kinh tế chỉ dừng lại ở vai trò gia công hay lắp ráp. Nếu không làm chủ công nghệ, không xây dựng được năng lực nghiên cứu và sáng tạo, sẽ rất khó vươn lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị. Đầu tư cho khoa học – công nghệ vì thế cần được xem là đầu tư cho tương lai của quốc gia.
Để nguồn lực này thực sự phát huy hiệu quả, trí thức trẻ cần được trao không gian sáng tạo, được tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách, không chỉ với tư cách người nghiên cứu, mà còn là đối tác đồng hành của Nhà nước trong phát triển. Khi trí tuệ khoa học được kết nối với thực tiễn quản lý và sản xuất, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều.

Bên cạnh đó là nguồn lực văn hóa và giá trị xã hội. Văn hóa kỷ luật, tinh thần thượng tôn pháp luật, đạo đức công vụ và trách nhiệm xã hội là những yếu tố vô hình nhưng có sức chi phối mạnh mẽ. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh, nhưng nếu thiếu nền tảng giá trị vững chắc, sự phát triển đó sẽ thiếu bền vững và dễ tổn thương trước những cú sốc.

Lòng dân – điểm tựa của mọi chiến lược

Trong tất cả các nguồn lực, lòng dân luôn là yếu tố quyết định. Lòng dân không thể tạo ra bằng khẩu hiệu hay mệnh lệnh hành chính, mà được hình thành từ sự công bằng trong chính sách và sự nhất quán trong hành động. Khi người dân tin rằng nỗ lực của họ được ghi nhận, rằng cơ hội được phân bổ công bằng, họ sẽ sẵn sàng đồng hành cùng các mục tiêu phát triển lớn.

Doanh nghiệp chỉ mạnh dạn đầu tư dài hạn khi môi trường kinh doanh ổn định và minh bạch. Trí thức chỉ toàn tâm cống hiến khi tiếng nói chuyên môn được lắng nghe và tôn trọng. Người lao động chỉ gắn bó khi thấy tương lai của mình gắn liền với sự phát triển của đất nước. Không có nguồn lực nào bền vững hơn lòng dân, và cũng không có rào cản nào lớn hơn sự xói mòn niềm tin xã hội.
Trí thức khoa học và công nghệ, đặc biệt là trí thức trẻ, chỉ có thể phát huy trọn vẹn vai trò khi gắn bó với đời sống xã hội, khi nghiên cứu và sáng tạo xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp.

Khát vọng phát triển và trách nhiệm hành động

Kỷ nguyên phát triển mới đòi hỏi một khát vọng đủ lớn, nhưng khát vọng chỉ có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng hành động. Phát triển không thể chỉ đo bằng tốc độ tăng trưởng, mà phải được đánh giá bằng chất lượng sống của người dân, bằng sự bền vững của môi trường và bằng khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Trách nhiệm ấy không chỉ thuộc về Nhà nước, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và dẫn dắt; doanh nghiệp là động lực tạo ra của cải; người dân là chủ thể và cũng là người thụ hưởng. Khi mỗi chủ thể đều ý thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình, sức mạnh cộng hưởng sẽ được hình thành.

Mùa xuân mới mở ra cùng những kỳ vọng mới. Nhìn lại chặng đường đã qua và hướng tới tương lai, có thể khẳng định rằng Việt Nam đã tích lũy được những tiền đề quan trọng về thế và lực. Tuy nhiên, kỷ nguyên phát triển không phải là điều đến sẵn, mà là kết quả của lựa chọn chiến lược, của cải cách bền bỉ và của sự đồng lòng xã hội.

Khi đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trẻ được tin tưởng, trao cơ chế và đặt đúng vị trí trong chiến lược phát triển, sức sáng tạo của họ sẽ trở thành một phần quan trọng của thế và lực quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Khi thế được củng cố, lực được bồi đắp và lòng dân được khơi dậy, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một tương lai phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và tự chủ hơn. Đó không chỉ là khát vọng của một mùa xuân, mà là mục tiêu lâu dài của cả dân tộc trên con đường đi tới phồn vinh và thịnh vượng.

Đinh Văn Hoàng

Tổng thư ký Hội Trí thức Khoa học và Công nghệ trẻ Việt Nam