Vào ngày 14/8 tới đây, Doãn Linh - nữ sĩ nổi tiếng của Đài Loan sẽ có buổi giao lưu trò chuyện với bạn thơ tại Sài Gòn. Chuyến “trở về cố hương” đầy bất ngờ của Doãn Linh khiến cho giới văn nghệ Sài Gòn cũng như những người yêu thơ cảm thấy háo hức. Bởi ngoài câu chuyện thơ ca ngôn ngữ, Doãn Linh còn mang đến Việt Nam những bài thơ về Mỹ Tho, Sài Gòn… trong tuyển tập Khi đêm nở rộ như hoa.

Doãn Linh, tên thật Hà Doãn Linh, còn gọi Hà Kim Lan, nguyên quán Đại Phố, Quảng Đông, Trung Quốc. Sinh ra ở Việt Nam, từ nhỏ Doãn Linh chịu ảnh hưởng văn hóa và giáo dục Trung Hoa, Pháp và Việt Nam. Năm 16 tuôi, Doãn Linh đã có tác phẩm đăng các tờ báo Hoa ngữ tại Sài Gòn gồm thơ, tản văn, tiểu thuyết và dịch thuật. Ngoài bút danh chính, Doãn Linh còn có 20 bút danh khác như Y Y, Diệp Lan, Sương Châu, Cố Ca, Khả Nhân, Từ Trác Phi, Tuấn Cường, A Dã, Lan Nhược...

Nữ sĩ Doãn Linh

Doãn Linh cho biết: “Tôi làm thơ từ năm 16 tuổi, thời tụi tôi thơ vẫn còn hấp lực lắm. Nói không ngoa, thơ đã giúp tôi vượt qua các biến cố của bản thân, gia đình và xã hội. Thơ cũng giúp tôi trụ lại với đời sống này, dù nhiều lúc tôi muốn buông xuôi, quỵ ngã. Chính vì thế thơ của tôi thường buồn, mang chở một tâm sự khó chia sẻ cùng ai.

Cũng chính vì thơ mà tôi chọn ngành văn học, rồi nghiên cứu, giảng dạy và dịch thuật. Thói quen của tôi là đọc thấy gì hay là dịch, nhiều khi dịch rồi để quên đâu đó, chẳng cần xuất bản. Từ trước 1975 tôi đã dịch một số thơ, truyện ngắn từ tiếng Việt ra tiếng Hoa; sau này dịch Pháp ra Hoa và ngược lại; rồi Anh ra Hoa; phồn thể qua giản thể…”

Tập thơ Khi đêm nở rộ như hoa của nữ sĩ Doãn Linh do dịch giả Trúc Ty tuyển dịch xuất bản tại Việt Nam lần này gồm tập hợp của 5 chương, 28 bài, trong đó có 3 bài lớn, cũng là 5 bài thơ lẻ, nếu đứng độc lập.

Nữ sĩ Doãn Linh lang thang trên những con phố Sài Gòn khi về Việt Nam

“Tôi về Mỹ Tho để thăm quê, nhưng gia đình tôi không còn ai ở đó, rồi Sài Gòn cũng không. Tâm trạng tôi như một câu thơ của Lý Bạch: “Đê đầu tư cố hương” - cuối đầu thì nhớ cố hương, nhưng ngẩng đầu thì không thấy quê hương đâu cả. Dù sống và sinh con ở Đài Loan, đi học tại Pháp, nhưng quê hương tôi không ở những nơi đó”, Doãn Linh nghẹn ngào.

Có lẽ vì những tâm trạng day dứt đó nên những bài thơ Doãn Linh viết về Mỹ Tho, Sài Gòn đôi khi còn da diết và day dứt hơn những bài thơ viết về nơi nào khác trên đất nước Trung Hoa.

Đọc thơ của Doãn Linh người ta sẽ cảm nhận rõ cảm xúc “cúi đầu nhớ cố hương” đang bàng bạc trong tâm hồn của nữ sĩ. Cố hương ở đây là một nơi chốn cụ thể, hoặc một ký ức mơ hồ, hoặc một mơ tưởng, hoặc một cảnh vật nay đã đổi thay.

Khi đêm nở rộ như hoa do NXB Văn học và Domino Books ấn hành

Nói về “thân phận và thơ ca” của Doãn Linh, nhà phê bình Bạch Linh (Đài Loan) viết: “Doãn Linh một đời phiêu bạt giữa Việt Nam, Hồng Kông, Đài Loan, Pháp… đi đi về về... một chuyến bay là có thể chuyển đổi nơi chốn, tuy vậy chị đã vĩnh viễn xa lìa căn cội sinh ra, dòng sông không thể trở lại, càng như cánh bướm rời xa cố quận, không chỗ náu nương, sau cùng đành phải nương náu trong thi ca, chính thi ca đã “mệnh lệnh” chị phóng chiếu ánh sáng lấp lánh sau khi chui khỏi vỏ kén của mình đấy thôi”.

Doãn Linh, luôn mang trong mình hai quê hương: một trong tâm tưởng - vốn tươi đẹp, bất biến; một là đời thực - vốn trần trụi, phôi pha… và tập thơ Khi đêm nở rộ như hoa đã diễn tả khá trọn vẹn tâm thế lưỡng phân này.