Hòn Dấu Resort và đảo Hòn Dấu nhìn từ trên cao. Ảnh: Báo Hải Phòng (theo dấu trên ảnh).

Hai mô hình, một bài học về phát triển du lịch

Trong số những điểm đến nổi tiếng của châu Á, Pattaya của Thái Lan và Macao của Trung Quốc là hai trường hợp rất đáng nghiên cứu. Mặc dù có điều kiện tự nhiên, lịch sử và mô hình phát triển khác nhau, cả hai đều thành công trong việc biến du lịch thành động lực phát triển kinh tế đô thị.

Pattaya, từ một làng chài nhỏ ven biển, đã trở thành một thành phố du lịch quốc tế với hệ thống khách sạn, nhà hàng, trung tâm thương mại, công viên giải trí và bến du thuyền phát triển mạnh mẽ. Macao, với diện tích đất hạn chế, lại lựa chọn con đường phát triển các tổ hợp nghỉ dưỡng, thương mại và giải trí quy mô lớn.

Pattaya – Thành công không chỉ nhờ bãi biển

Nếu xét riêng về vẻ đẹp tự nhiên của bãi biển, Pattaya chưa hẳn là điểm đến nổi bật nhất của Thái Lan. Những bãi biển ở Phuket, Krabi hay các hòn đảo phía Nam có thể hấp dẫn hơn về màu nước, bờ cát và cảnh quan thiên nhiên. Thế nhưng, Pattaya vẫn trở thành một trong những thành phố du lịch nổi tiếng của khu vực.

Bí quyết nằm ở chỗ Pattaya không bán cho du khách một bãi biển, mà bán cả một hệ sinh thái trải nghiệm. Du khách có thể tắm biển vào buổi sáng, tham quan đảo Koh Larn, thưởng thức hải sản, mua sắm, vui chơi tại các công viên giải trí, xem biểu diễn nghệ thuật hoặc dạo phố vào buổi tối. Những người có nhu cầu nghỉ dưỡng dài ngày có thể lựa chọn căn hộ, biệt thự, sân golf và dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Thành phố cũng tận dụng rất tốt vị trí gần Bangkok, một trung tâm kinh tế lớn với nguồn khách nội địa và quốc tế dồi dào. Hệ thống giao thông đường bộ, sân bay, cảng biển và các dịch vụ vận chuyển giúp Pattaya trở thành một điểm đến thuận tiện.

Pattaya (Thái Lan) – cảnh quan đô thị ven biển và công trình Sanctuary of Truth. Ảnh do tác giả cung cấp.

Nhìn từ câu chuyện của Pattaya, có thể thấy Đồ Sơn đang sở hữu không ít điều kiện tương đồng. Đồ Sơn nằm gần Hà Nội, thuộc thành phố Hải Phòng – một trung tâm kinh tế, công nghiệp và logistics lớn của miền Bắc. Với hệ thống đường cao tốc, sân bay quốc tế Cát Bi, cảng biển và các khu kinh tế đang phát triển, Đồ Sơn có khả năng tiếp cận một thị trường khách hàng rộng lớn.

Bên cạnh đó, Đồ Sơn còn có lợi thế về cảnh quan bán đảo, những đồi thông, các công trình lịch sử, văn hóa tâm linh và vị trí gần những điểm đến nổi tiếng như Cát Bà, Hạ Long. Điều còn thiếu không hẳn là tài nguyên du lịch, mà là sự kết nối các tài nguyên ấy thành một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để du khách muốn ở lại nhiều ngày.

Macao – Bài học về giá trị kinh tế trên mỗi mét vuông đất

Nếu Pattaya là câu chuyện phát triển du lịch theo chiều rộng thì Macao lại là một ví dụ điển hình về phát triển theo chiều sâu. Với quỹ đất hạn chế, Macao tập trung xây dựng các tổ hợp nghỉ dưỡng tích hợp, kết hợp khách sạn cao cấp, trung tâm thương mại, nhà hàng, hội nghị, triển lãm và biểu diễn nghệ thuật.

Bên cạnh các công trình hiện đại, Macao còn gìn giữ những khu phố cổ, quảng trường và di sản kiến trúc mang dấu ấn giao thoa giữa văn hóa Trung Hoa và Bồ Đào Nha. Điều đáng học hỏi là tư duy phát triển những tổ hợp du lịch có khả năng giữ chân khách, nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích.

Macao (Trung Quốc) – các tổ hợp nghỉ dưỡng và thương mại về đêm. Ảnh: Shutterstock (theo dấu trên ảnh).

Toàn cảnh bán đảo Đồ Sơn với không gian đô thị, đồi xanh và bờ biển. Ảnh do tác giả cung cấp.

Đối với Đồ Sơn, nơi có quỹ đất ven biển quý giá, bài học này đặc biệt có ý nghĩa. Một khu nghỉ dưỡng không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượng phòng khách sạn hay số căn biệt thự. Giá trị thực sự của nó còn nằm ở khả năng tạo ra các hoạt động thương mại, ẩm thực, giải trí, chăm sóc sức khỏe và tổ chức sự kiện trong suốt vòng đời khai thác.

Đồ Sơn – Từ khu nghỉ mát mùa hè đến đô thị du lịch bốn mùa

Trong nhiều năm, khi nhắc đến Đồ Sơn, người ta thường nghĩ đến những chuyến tắm biển vào mùa hè, những bữa hải sản và kỳ nghỉ cuối tuần. Đó là một lợi thế, nhưng cũng là một giới hạn. Một đô thị du lịch hiện đại không thể chỉ sống bằng vài tháng cao điểm trong năm.

Mùa hè có thể tập trung vào tắm biển, thể thao nước, nghỉ dưỡng gia đình và các hoạt động ngoài trời. Mùa thu, mùa đông và mùa xuân có thể phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng khoáng nóng, thiền, golf, hội nghị, lễ hội văn hóa, ẩm thực và các chương trình nghỉ dưỡng cuối tuần.

Đặc biệt, với lợi thế gần các trung tâm công nghiệp và kinh tế lớn, Đồ Sơn hoàn toàn có thể trở thành điểm đến cho các hội nghị doanh nghiệp, chương trình đào tạo, hoạt động gắn kết đội ngũ và những kỳ nghỉ ngắn ngày của người dân đô thị.

Biển Đồ Sơn thành cửa ngõ du lịch biển của vùng Đông Bắc

Một trong những bài học đáng chú ý nhất từ Pattaya là khả năng kết nối thành phố với các hòn đảo và điểm du lịch lân cận. Du khách có thể dễ dàng đi tàu ra đảo Koh Larn, tham gia các chương trình du lịch biển rồi quay về thành phố để tiếp tục sử dụng các dịch vụ lưu trú, ăn uống và giải trí.

Đồ Sơn cũng có thể phát triển theo hướng tương tự, thậm chí với một không gian liên kết rộng lớn hơn. Việc hình thành các tuyến tàu khách, tàu du lịch kết nối Đồ Sơn với đảo Hòn Dấu, Cát Bà và Hạ Long sẽ mở ra những cơ hội mới cho du lịch toàn vùng.

Đảo Hòn Dấu nhìn từ khu nghỉ dưỡng ven biển. Ảnh do tác giả cung cấp.

Thay vì cạnh tranh trực tiếp với Cát Bà hay Hạ Long, Đồ Sơn có thể trở thành điểm xuất phát thuận tiện cho hành trình khám phá biển đảo Đông Bắc. Du khách có thể nghỉ tại Đồ Sơn, dành một ngày tham quan Cát Bà, một ngày khám phá vịnh Hạ Long, rồi trở về thưởng thức ẩm thực Hải Phòng và tận hưởng không gian nghỉ dưỡng ven biển.

Nếu được đầu tư đồng bộ về cảng du lịch, bến du thuyền, phương tiện vận tải hành khách và dịch vụ đi kèm, Đồ Sơn sẽ có thêm một lợi thế cạnh tranh quan trọng. Đó là lợi thế của một đô thị biển để sống, cửa ngõ để đi.

Hòn Dấu Resort – Cơ hội hình thành một tổ hợp du lịch biển tích hợp

Trong định hướng phát triển ấy, khu vực Hòn Dấu Resort có thể được nghiên cứu như một không gian thí điểm cho mô hình kết hợp giữa Pattaya và Macao. Với lợi thế về cảnh quan ven biển, quỹ đất nghỉ dưỡng và vị trí gần đảo Hòn Dấu, khu vực này có điều kiện để phát triển một tổ hợp du lịch đa chức năng.

Một cảng du lịch kết hợp bến du thuyền có thể trở thành điểm kết nối với các tuyến du lịch biển đảo. Các khu biệt thự, khách sạn và căn hộ nghỉ dưỡng có thể phục vụ nhiều phân khúc khách hàng, từ những gia đình đi nghỉ cuối tuần đến khách quốc tế lưu trú dài ngày.

Không gian thương mại, phố đi bộ, chợ đêm và các nhà hàng ven biển có thể tạo nên sức sống cho khu nghỉ dưỡng sau khi mặt trời lặn. Các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, thiền, spa, onsen và nghỉ dưỡng kết hợp thiên nhiên có thể giúp kéo dài mùa du lịch. Bên cạnh đó, những công trình phục vụ hội nghị, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật và sự kiện doanh nghiệp sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn khách.

Điều quan trọng là các hạng mục này cần được quy hoạch và vận hành như một chỉnh thể thống nhất, thay vì phát triển rời rạc. Một khu nghỉ dưỡng thành công không chỉ là nơi có nhiều biệt thự đẹp, mà phải là nơi những căn biệt thự ấy có giá trị sử dụng thực tế, có khách lưu trú và được hưởng lợi từ một hệ sinh thái dịch vụ phát triển.

Bờ biển Đồ Sơn uốn cong bên những đồi cây xanh. Ảnh do tác giả cung cấp.

Đừng quên vai trò của người dân và doanh nghiệp địa phương

Một bài học khác từ Pattaya là sự tham gia sâu rộng của cộng đồng địa phương vào nền kinh tế du lịch. Bên cạnh những tập đoàn lớn, các doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cùng tham gia cung cấp các dịch vụ ăn uống, vận chuyển, mua sắm, lưu trú và giải trí.

Hải Phòng vốn có một nền văn hóa ẩm thực đặc sắc, với những món ăn đã trở thành thương hiệu như bánh đa cua, bánh mì cay, nem cua bể, bánh cuốn, bún cá và nhiều loại hải sản. Nếu được tổ chức bài bản thông qua các tuyến food tour, chợ đêm, phố ẩm thực và hệ thống giới thiệu đặc sản địa phương, ẩm thực hoàn toàn có thể trở thành một lý do độc lập để du khách tìm đến Đồ Sơn.

Một đô thị du lịch đáng sống không chỉ cần những khách sạn năm sao hay những công trình hoành tráng. Nó còn cần những hàng quán ngon, những con phố sạch đẹp, những người bán hàng thân thiện và một môi trường an toàn, văn minh. Khi người dân thực sự được hưởng lợi từ du lịch, họ cũng sẽ có thêm động lực để gìn giữ môi trường, bảo vệ cảnh quan và xây dựng hình ảnh đẹp cho quê hương mình.

Không sao chép, mà chọn lọc để tạo bản sắc riêng

Pattaya và Macao đều có những thành công đáng học hỏi, nhưng Đồ Sơn không cần trở thành bản sao của bất kỳ đô thị nào. Đồ Sơn có lịch sử riêng, cảnh quan riêng, văn hóa riêng và một vị trí đặc biệt trong không gian kinh tế biển của Hải Phòng.

Có thể hình dung một định hướng phát triển cho Đồ Sơn với khoảng 70% tinh thần của Pattaya và 30% tư duy phát triển của Macao. Đây không phải là một công thức cứng nhắc, mà là cách diễn đạt về sự kết hợp giữa tính đại chúng, sức sống của đô thị biển và chất lượng của những dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp.

Để hiện thực hóa định hướng ấy, cần có quy hoạch đồng bộ, cơ chế thu hút đầu tư phù hợp, sự phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp, cùng những giải pháp bảo vệ môi trường biển, quản lý xây dựng và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Đồ Sơn không nhất thiết phải có bãi biển đẹp nhất Việt Nam mới có thể trở thành một trung tâm du lịch lớn. Điều quan trọng hơn là sau khi rời bãi biển, du khách còn có thể làm gì, trải nghiệm điều gì, thưởng thức món ăn nào và có thêm bao nhiêu lý do để ở lại.

Nếu trả lời tốt những câu hỏi ấy, Đồ Sơn hoàn toàn có thể bước ra khỏi hình ảnh một khu nghỉ mát mùa hè để trở thành một đô thị du lịch biển hiện đại, một điểm đến bốn mùa và một cửa ngõ khám phá biển đảo của vùng Đông Bắc Việt Nam.