Anh ra đi để lại quê hương một người mẹ góa bụa và một người chị gái duy nhất, anh hành quân vào Nam rồi được biên chế vào đơn vị KBM để chiến đấu với quân thù, 8 năm ròng mẹ anh chờ ngóng, mong đợi nhưng chẳng một lá thư, chẳng một thông tin nào hồi âm. Năm 1974, do bệnh tật nặng trước khi rời bỏ cõi trần bà trăng trối lại với người chị gái của anh là bà Hà Thị Thuyên: “Mẹ đi rồi con nhớ lo việc lấy vợ cho thằng Ấn khi nó trở về, người dân tộc Tày của mình không được lấy vợ muộn đâu…”. Thực hiện di nguyện của mẹ, bà Thuyên ngày đêm hy vọng được đón đứa em trai của mình trở về trong khúc khải hoàn ca của đất nước, để được lo việc xây dựng gia đình hạnh phúc cho đứa em như lời mẹ dặn. Nhưng chờ đợi mãi mà không thấy em về, trong lòng bà vẫn luôn nuôi hy vọng đêm ngày, nhưng thay vì những hy vọng tốt đẹp ấy thì bất ngờ tờ giấy báo tử đã được chính quyền địa phương chuyển đến ngày 25/12/1976 báo tin em trai bà đã hy sinh ngày 27/5/1968 tại mặt trận phía Nam.

Khi gặp mặt và tâm sự với chúng tôi bà thều thào: “Thế là mình không làm được lời mẹ dặn là lo dựng vợ cho thằng em trai, bây giờ em nó nằm đâu mình cũng chẳng biết được, mình muốn tìm đó để đưa nó về yên nghỉ bên cạnh cha mẹ để chuộc lỗi với cha mẹ mà không thể làm được, mình già rồi lại bị tàn tật, chẳng biết sống chết lúc nào mình thương em lắm…”.

Nghe những lời bộc bạch của người phụ nữ dân tộc Tày tuổi 94, bà ngồi đó trên chiếc xe lăn đã hơn 10 năm nay, bà và chiếc xe là người bạn đồng hành, đôi chân mà chỉ còn da bám xương, khẳng khiu như một khúc củi khô, ai có mặt ở đó cũng thấy xót xa, thương cảm. 60 năm chị em xa cách, thực hiện lời hứa với mẹ để đón em về nhưng lời hứa đó đã đi vào hư vô, bởi em trai của bà đã chọn mảnh đất phía Nam để yên nghỉ 58 năm qua sau khi hoàn thành nghĩa vụ thiêng liêng của người chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam. Căn nhà sàn bằng gỗ mà bố mẹ bà xây dựng 70 năm về trước là một kỷ niệm để trao lại cho người em trai khi chiến đấu trở về, để chị em bà chung sống cũng không thể tồn tại được nữa, thoáng nhìn hình dáng ngôi nhà vẫn còn nguyên đó nhưng mối mọt đã ăn ruỗng, mục nát do mưa gió, thời gian và nó sẽ đổ ngã bất cứ lúc nào. Nhưng bà chẳng một lời kêu ca oán thán, có lẽ bà đã bằng lòng với số phận nghiệt ngã đã dành cho mình.

Ngay sau khi thay đổi thành chính quyền 2 cấp, chính quyền xã Hưng Khánh đã rà soát thực tế và làm văn bản đề nghị Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai giúp đỡ. Thấy được hoàn cảnh của người thân nhân liệt sĩ đã gần 100 tuổi này, Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh đã phối hợp với Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh khẩn trương vào cuộc và sau hơn 2 tháng thi công cùng với sự đóng góp ngày công của các đoàn thể trong xã và nguồn kinh phí hỗ trợ từ anh em họ hàng ngôi nhà xây kiên cố, khang trang nằm bên sườn đồi nơi miền núi Tây Bắc đã được hoàn thành.

Ngày 27/6/2026, thay mặt Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai, ông Đồng Quang Hưng - Chủ tịch hội, ông Nguyễn Chương Lương, ông Nguyễn Mạnh Hà - Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh và chính quyền địa phương xã Hưng Khánh cùng cựu chiến binh Hoàng Văn Sàng - một doanh nhân cư trú tại tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức khánh thành công trình và trao tặng kinh phí, trao tặng quà cho bà Hà Thị Thuyên trong không khí trang trọng, trong niềm vui của gia đình, con cháu họ hàng và bà con nhân dân thôn xóm.

Từ đây, bà Thuyên đã có thể sinh sống đàng hoàng trong căn nhà mới của những năm tháng còn lại của cuộc đời và cũng từ đây bà có thể yên lòng chờ đón anh linh của người em trai mình liệt sĩ Hà Văn Ấn trở về để bà hương khói trong một nơi tôn nghiêm, chu đáo trên mảnh đất cha ông mà anh đã chia tay 60 năm về trước.

Về đi em căn nhà mình mới lắm

Đồng đội em và xóm làng trao tặng

Hưng Khánh ơi trời xanh và đầy nắng

Em hãy về yên nghỉ nơi làng quê

Về đi em trong căn nhà mơ ước

Bao năm qua chị hằng mong có được

Trong ngập tràn hạnh phúc yêu thương

Đón em về trong thơm ngát khói hương.