Chương I
Mạch nguồn 80 năm: Từ "Soi đường cho quốc dân đi" đến hệ điều tiết phát triển
Để hiểu trọn vẹn tầm vóc của Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, cần ngược dòng thời gian trở về những năm tháng sục sôi của cách mạng giải phóng dân tộc. Tháng 2/1943, ngay trong đêm trường nô lệ, bản Đề cương về Văn hóa Việt Nam ra đời đã xác lập ba nguyên tắc cốt lõi: Dân tộc hóa – Đại chúng hóa – Khoa học hóa, đặt văn hóa ngang hàng với chính trị và kinh tế như một mặt trận chiến lược.
Ba năm sau, vào sáng ngày 24/11/1946, tại Nhà hát Thành phố Hà Nội, giữa lúc vận mệnh non sông đang đứng trước thử thách "ngàn cân treo sợi tóc" trước cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất đã được tổ chức trọng thể với sự tham dự của hơn 200 đại biểu trí thức, văn nghệ sĩ tiêu biểu cả nước. Trong bài diễn văn khai mạc kéo dài 40 phút, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết một tư tưởng vượt trước thời đại: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi"; văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ; phải làm cho ai cũng có lý tưởng tự chủ, độc lập, tự do.
“Số phận dân ta ở trong tay dân ta. Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi.”
Suốt tám thập kỷ kể từ dấu mốc lịch sử ấy, tư duy lý luận của Đảng và Nhà nước về văn hóa không ngừng được bổ sung, phát triển qua từng giai đoạn: từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (1998) xác định văn hóa là "nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội", đến Nghị quyết 33-NQ/TW (2014) nhấn mạnh yêu cầu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, và Hội nghị Văn hóa toàn quốc ngày 24/11/2021 với thông điệp mang tính sinh tồn: "Văn hóa còn thì dân tộc còn".
Tư liệu tương tác
Hành trình 83 năm kiến tạo tư duy Văn hóa Việt Nam (1943 – 2026)
Bấm vào từng cột mốc để xem phân tích