Mạch ngầm di sản – Chất kết dính tâm linh của ba vùng đất

Bất kỳ một cuộc chuyển dịch địa giới hành chính nào cũng cần một "thượng tầng kiến trúc" tinh thần để kết nối tình cảm và tư tưởng của nhân dân. Nhà báo – nhạc sĩ Tào Khánh Hưng, với nhãn quan nhạy bén của một người làm báo văn hóa - xã hội lâu năm, đã không đi vào mô tả những đổi thay bề nổi mang tính cơ học. Ông chọn cách lặn sâu vào mạch ngầm di sản để tìm ra chất keo kết dính lòng dân. Bản hợp hôn địa lý giữa Bắc Sơn, Minh Đức và Phúc Thuận cũ đã tìm thấy tiếng nói chung đầy đồng điệu ngay trong những thanh âm đầu tiên của tác phẩm.

Đền thờ Tiến sĩ Đỗ Cận trên đồi thông xanh, Phường Phúc Thuận, tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Hà Khánh Linh 

Chiều sâu văn hóa ấy trước hết được định vị bằng không gian địa linh nhân kiệt, nơi các giá trị truyền thống được tôn vinh như những cột mốc tinh thần bền vững:

"Phổ Sơn xanh, rì rào thông reo hát,Đỗ Cận ngàn năm, sáng soi nguồn cội. Đền Vua Bà, uy nghiêm mạch thiêng sông núi, Dấu chân xưa, vang vọng mãi muôn đời!"

Bằng thể loại thơ ca ngợi kết hợp âm hưởng tráng ca, tác giả đã khéo léo gọi tên những "tọa độ cốt lõi" của vùng đất mới. Cụm từ "Đỗ Cận ngàn năm" là một sự kế thừa văn hóa vô giá từ đất học Minh Đức cũ. Vị Tiến sĩ triều Hậu Lê – biểu tượng của trí tuệ, tinh thần hiếu học và lòng trung kiên – giờ đây không còn là niềm tự hào riêng lẻ nữa, mà đã chính thức trở thành "nguồn cội" chung soi sáng cho mọi công dân của phường Phúc Thuận mới.

Sự hòa quyện này tiếp tục thăng hoa khi đặt cạnh "Đền Vua Bà" – nơi neo giữ "mạch thiêng sông núi". Sự uy nghiêm của tâm linh, kết hợp với nét lãng mạn của đại ngàn "Phổ Sơn xanh, rì rào thông reo hát" tạo nên một không gian sinh thái - nhân văn hoàn chỉnh. Đó là nơi quá khứ và hiện tại đối thoại, nơi "dấu chân xưa" của cha ông không bị bụi mờ thời gian bôi xóa mà trái lại, vẫn "vang vọng mãi muôn đời" để nhắc nhở thế hệ sau về căn tính văn hóa của mình.

Không dừng lại ở đó, tác giả tiếp tục dắt tay người đọc bước vào trang sử cách mạng hào hùng – niềm tự hào cốt lõi của mảnh đất Phúc Thuận nguyên bản:

Đền Vua Bà (hay còn được dân gian gọi là Miếu Dổi) tại Phường Phúc Thuận, tỉnh Thái Nguyên là một di tích văn hóa tâm linh gắn liền với tín ngưỡng địa phương. Ảnh: Hà Khánh Linh 

"Kìa Miếu Dổi, trang sử vàng oanh liệt,Chi bộ đầu tiên, thắp sáng một niềm tin."

Giai điệu đoạn này vang lên đầy thành kính và trang trọng. Địa danh "Miếu Dổi" – nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của vùng đất Phổ Yên – được khẳng định là "trang sử vàng oanh liệt". Chữ "thắp sáng" được dùng rất đắt, nó chứng minh rằng lý tưởng cách mạng ở mảnh đất này đã có gốc rễ sâu bền, là ngọn hải đăng định hướng tư tưởng cho nhân dân từ trong gian khó cho đến ngày nay.

Nét đặc sắc nhất trong phần chiều sâu di sản chính là việc nhạc sĩ đưa vào cấu trúc bài hát vẻ đẹp phi vật thể độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số:

"Tiếng Soọng Cô, rộn rã vần thơ mới,Hát giao duyên, vang vọng cả đất trời."

Làn điệu Soọng Cô truyền thống của người Sán Dìu định cư dưới chân dãy Tam Đảo thuộc Phúc Thuận từ lâu đã là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Qua lăng kính của Tào Khánh Hưng, tiếng hát ấy không còn là những câu hò cổ xưa, u buồn mà đã được khoác lên mình "vần thơ mới". Nó biến thành tiếng ca của sự hòa hợp, tiếng hát giao duyên đại diện cho sự cố kết cộng đồng giữa các dân tộc anh em, giữa người dân nông nghiệp truyền thống và những cư dân đô thị công nghiệp Bắc Sơn vừa hòa nhập. Bản sắc không bị hòa tan, trái lại, nó còn "vang vọng cả đất trời" nhờ dòng sinh mệnh mới của thời đại.

"Sức trẻ trào dâng" và cuộc bứt phá đón đầu tương lai đô thị

thì bước sang đoạn phát triển, mạch cảm xúc của bài hát chuyển động với một tốc độ hoàn toàn khác. Là người từng có nhiều năm gắn bó với công tác quản lý tại Báo Xây dựng, tác giả có một sự nhạy cảm đặc biệt trước cái cựa mình của hạ tầng đô thị. Nhịp điệu của sự kiến tạo, của những công trình và của một thế hệ trẻ đang nắm lấy sứ mệnh lịch sử được ông khắc họa vô cùng sắc nét.

Tác giả đã dùng những động từ mạnh, những hình ảnh ẩn dụ đầy tính dự báo để mô tả cuộc chuyển mình vĩ đại này:

"Đất chuyển mình, từ gian lao đứng dậy,Sức trẻ trào dâng, bừng sáng tương lai!"

Cụm từ "Đất chuyển mình" mô tả rất thực trạng thái của Phúc Thuận khi bước từ mô hình quản lý xã sang phường. Đó không phải là một sự thay đổi danh xưng hành chính đơn thuần, mà là một cuộc cách mạng về hạ tầng, tư duy và lối sống. Cái gốc "từ gian lao đứng dậy" càng làm tôn lên giá trị của sự thành công. Và động lực của cú hích lịch sử ấy được tác giả gọi tên chính xác: "Sức trẻ trào dâng".

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Phúc Thuận ( bên trái)  và nhạc sĩ – nhà báo Tào Khánh Hưng.  Ảnh: Hà Khánh Linh 

Lớp thế hệ trẻ của phường Phúc Thuận mới chính là những người mang trong mình hệ gen tổng hòa: họ có sự thông tuệ, hiếu học của đất học Minh Đức; có sự nhạy bén, tác phong công nghiệp hiện đại của vùng đất công nhân Bắc Sơn; và có cả sự kiên cường, thủy chung của căn bệ cách mạng Phúc Thuận cũ. Sức trẻ ấy không xa rời cội nguồn mà lấy di sản làm điểm tựa, từ đó tạo ra một năng lượng nội sinh mạnh mẽ để "bừng sáng tương lai".

Khát vọng của tuổi trẻ được cụ thể hóa bằng những hình ảnh sống động, tràn đầy hơi thở của công nghiệp hóa, hiện đại hóa – những hình ảnh rất quen thuộc nhưng qua tai hoa của người nhạc sĩ đã trở nên đầy lãng mạn:

"Bên nhau ta đi, rộn rã những công trình.Máy reo vang, đường rộng mở thênh thang, Bản tình ca đổi mới, ấm no muôn nhà!"

Ca từ ở đây mang đậm tính thời sự nhưng lại được lãng mạn hóa bằng âm nhạc. Không còn là những nương chè, những mùa hoa trái êm đềm ở phần mở đầu, Phúc Thuận lúc này là một công trường lớn với "rộn rã những công trình". Sự xuất hiện của âm thanh "máy reo vang" và hình ảnh thị giác "đường rộng mở thênh thang" là minh chứng rõ nét cho quá trình đô thị hóa. Không gian địa lý rộng lớn sau khi sáp nhập đã mở ra những tuyến giao thông huyết mạch, những khu công nghiệp, khu đô thị mới. Thế hệ trẻ chính là những kỹ sư, những công nhân lành nghề, những nhà khởi nghiệp đang trực tiếp vận hành những cỗ máy đó, viết nên "bản tình ca đổi mới" để mang lại sự "ấm no muôn nhà".

Điểm kích trần của tác phẩm nằm ở điệp khúc cuối, nơi khát vọng không còn là của cá nhân mà đã nâng tầm thành khát vọng của cả một tập thể, một thế hệ:

"Khát vọng bay xa! Khát vọng bay xa!Hướng tới tương lai, rạng rỡ khúc khải hoàn! Phúc Thuận bay xa!"

Cụm từ "Khát vọng bay xa" được lặp đi lặp lại như một lời thề nguyền của tuổi trẻ, một mệnh lệnh hành động của thời đại mới. Tiếng kết "Phúc Thuận bay xa!" vang lên kiêu hãnh, như một cái chỉ tay hướng về phía trước, khẳng định vị thế của một phường cửa ngõ năng động, một cực tăng trưởng mới của thành phố công nghiệp Phổ Yên.

Triết lý nhân văn: "Phúc dày thuận lòng dân"

Là một nhà báo chuyên nghiên cứu mảng văn hóa - xã hội, tôi đặc biệt đánh giá cao nhãn quan chính trị và tư duy nhân văn của tác giả khi ông đúc kết nên câu hát chủ đề (leitmotif) cho toàn bộ tác phẩm:

"Phúc Thuận ơi! Phúc dày thuận lòng dân!Chung sức đồng lòng, dựng xây quê hương ta."

Đây là một phát hiện ngôn từ vô cùng đắt giá và sâu sắc. Tác giả đã thực hiện một thao tác "chiết tự" đầy tính triết học đối với danh xưng Phúc Thuận. "Phúc" (sự tốt lành, may mắn, nền tảng nhân quả) chỉ có thể dày lên, vững bền khi có được chữ "Thuận" (sự thuận hòa, đồng thuận). Và cốt lõi của cái "Thuận" ấy chính là "thuận lòng dân".

Nhà báo - nhạc sĩ Tào Khánh Hưng và cán bộ Phường Phúc Thuận tại địa điểm Miếu Dổi nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của xã Phúc Thuận ( nay là phường Phúc Thuận). Ảnh: Hà Khánh Linh  

Trong bối cảnh sáp nhập ba đơn vị hành chính, triết lý này lại càng mang tính thời sự tối cao. Việc đưa hàng vạn người dân từ ba vùng đất khác nhau về chung một thể chế quản lý sẽ không thể thành công nếu không có sự đồng thuận từ cơ sở. Sự "chung sức đồng lòng" của nhân dân chính là chìa khóa vạn năng để hóa giải mọi thách thức, biến những khác biệt thành sự phong phú, biến nguồn lực riêng lẻ thành sức mạnh tổng hợp để dựng xây quê hương.

Góc nhìn từ người trong cuộc

Để có cái nhìn khách quan và sâu sắc hơn về giá trị thực tiễn của tác phẩm, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với đồng chí Nguyễn Văn Đoàn – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Phúc Thuận. Trải lòng về đứa con tinh thần mà nhà báo – nhạc sĩ Tào Khánh Hưng tặng cho địa phương, đồng chí xúc động chia sẻ:

"Ca khúc 'Phúc Thuận khúc ca tự hào' của nhà báo – nhạc sĩ Tào Khánh Hưng ra đời vào đúng thời điểm mang tính bước ngoặt lịch sử của địa phương chúng tôi. Khi toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba vùng đất giàu truyền thống là Bắc Sơn, Minh Đức và Phúc Thuận chính thức hòa làm một để thành lập Phường Phúc Thuận mới, bài hát này đã vượt lên trên tư cách của một tác phẩm nghệ thuật thông thường. Đối với chúng tôi, nó giống như một 'bản tuyên ngôn văn hóa - chính trị' truyền cảm hứng mạnh mẽ.

Nhạc sĩ đã vô cùng tinh tế khi chọn lọc và kết hợp các giá trị di sản cốt lõi của cả ba vùng đất vào chung một mạch cảm xúc: từ danh nhân Đỗ Cận đến mạch thiêng Đền Vua Bà, Miếu Dổi hay tiếng hát Soọng Cô. Đứng ở góc độ quản lý địa phương, thông điệp 'Phúc dày thuận lòng dân' và 'Chung sức đồng lòng' chính là kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng bộ và chính quyền. Bài hát đã thổi một luồng sinh khí mới, kích hoạt mạnh mẽ niềm tự hào và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay. Chúng tôi quyết định sẽ phổ biến ca khúc này rộng rãi trong tất cả các sinh hoạt văn hóa, đoàn thể, trường học, xem đây là điểm tựa tinh thần to lớn để quân và dân phường Phúc Thuận vững bước trên hành trình xây dựng đô thị trẻ văn minh, giàu mạnh."

"Phúc Thuận khúc ca tự hào" không chỉ là một bài hát ca ngợi địa phương thuần túy, mà là một tác phẩm âm nhạc có cấu trúc tư tưởng chặt chẽ và chiều sâu nhân văn sâu sắc. Nhà báo – nhạc sĩ Tào Khánh Hưng đã hoàn thành xuất sắc vai trò của một người thư ký thời đại bằng âm nhạc. Ông đã dùng giai điệu để vẽ nên bức tranh một Phúc Thuận mới: một Phúc Thuận bệ vệ trên nền tảng di sản ngàn năm, nhưng cũng là một Phúc Thuận trẻ trung, hối hả, đầy khát vọng trong chiếc áo mới mang tên "Phường". Ca khúc chắc chắn sẽ có đời sống bền bỉ, đi cùng năm tháng và cùng người dân nơi đây vang lên trong ngày hội khải hoàn của một đô thị tương lai.