Trật tự xây dựng không phải vấn đề riêng của một căn nhà hay một chủ đầu tư. Trong quá trình đô thị hóa, kiểm soát việc xây dựng theo quy hoạch chính là một trong những yếu tố quyết định chất lượng đô thị.

Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/1/2022 của Bộ Chính trị xác định định hướng quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chính phủ sau đó ban hành Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 11/11/2022 để triển khai chương trình hành động thực hiện Nghị quyết này.

Tinh thần xuyên suốt của chính sách là phát triển đô thị phải đi cùng với quản lý chặt chẽ quy hoạch, nâng cao chất lượng không gian đô thị và bảo đảm tính bền vững.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 có hiệu lực, quy định về hệ thống quy hoạch, việc lập, thẩm định, phê duyệt, rà soát, điều chỉnh và tổ chức quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để việc phát triển từng khu dân cư, từng tuyến phố, từng khu đất phải được đặt trong tổng thể quy hoạch, thay vì chỉ nhìn nhận từng công trình một cách riêng lẻ.

Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 1668/QĐ-TTg ngày 27/12/2024, đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội theo hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, đến năm 2030 trở thành đô thị hiện đại, trung tâm hỗ trợ thúc đẩy liên kết vùng.

Năm 2026, yêu cầu này tiếp tục được đặt trong định hướng mới của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Thành phố đã tổ chức quán triệt Nghị quyết và yêu cầu cụ thể hóa các định hướng bằng hành động thực tế.

Nói cách khác, quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng ở cấp phường chính là một mắt xích cụ thể để hiện thực hóa những mục tiêu lớn về phát triển Thủ đô.

Long Biên đặt mục tiêu “Xanh - Văn minh - Hiện đại”

Thời gian gần đây, Tạp chí điện tử Hòa Nhập nhận được phản ánh của các cựu chiến binh và nhiều người dân về hiện trạng một số công trình xây dựng trên địa bàn phường Cầu Giấy có dấu hiệu cơi nới, điều chỉnh kết cấu, gia tăng quy mô xây dựng so với hiện trạng thông thường của nhà ở riêng lẻ. 

Theo phản ánh, công trình tại 213 đường Thạch Bàn được xây dựng với quy mô 5 tầng, lửng và tum. Tuy nhiên hiện trạng công trình thì phần lửng được kéo thành tầng và phần tum đã xây chiếm hơn 2/3 diện tích mặt sàn tần dưới.

Công trình cạnh số 4 Ngõ 204/1 Cổ Linh thì phần lô gia được đua ra ngoài, đồng thời phần tum cũng kéo ra hơn 2/3 diện tích mặt bằng tầng dưới.

Công trình tại số 147 ngõ 98 Đàm Quang Trung cũng chung tình trạng: 5 tầng nhưng phần lửng kéo  thành tầng và phần tum cũng kéo thành tầng.

Công trình cạnh số 18 ngách 196/11 Đường Thạch Bàn cũng có chung hiện trạng: 5 tầng, lửng kéo tầng, tum kéo dài hơn 2/3 diện tích mặt sàn tầng dưới  và lô gia đua ra ngoài thành diện tích sử dụng.

Đáng chú ý, tại Đại hội Đảng bộ phường Long Biên lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, phường xác định mục tiêu xây dựng Long Biên trở thành đô thị “Xanh - Văn minh - Hiện đại”, phấn đấu đạt chuẩn “Đô thị văn minh” vào năm 2030. Định hướng đến năm 2045 là xây dựng Long Biên hiện đại, phát triển chuỗi đô thị bên sông Hồng, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đây là mục tiêu lớn và phù hợp với xu thế phát triển của Hà Nội. Nhưng để một đô thị thực sự “văn minh”, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở những tuyến đường lớn, những dự án quy mô hay các công trình hạ tầng mới.

Đô thị văn minh phải bắt đầu từ việc quản lý từng công trình xây dựng, từng tuyến phố, từng ngõ dân cư.

Một căn nhà xây đúng quy hoạch, đúng giấy phép có thể không tạo ra sự thay đổi lớn về diện mạo đô thị. Nhưng nếu việc xây dựng sai phép, vượt phép hoặc không tuân thủ quy hoạch diễn ra phổ biến và kéo dài, hệ quả cộng dồn sẽ tác động trực tiếp đến hạ tầng, giao thông, thoát nước, phòng cháy chữa cháy, môi trường và cảnh quan đô thị.

Long Biên đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều lợi thế về vị trí, hạ tầng và không gian phát triển. Mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, văn minh là một định hướng rõ ràng mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường đã xác lập.

Nhưng “đô thị văn minh” không chỉ được đo bằng những công trình mới hay những tuyến phố được chỉnh trang. Nó còn được đo bằng khả năng chính quyền kiểm soát sự phát triển của từng công trình theo đúng quy hoạch, pháp luật; xử lý kịp thời những vi phạm nếu có và giải thích thỏa đáng những vấn đề người dân đặt ra.

Vì vậy, trước những phản ánh nói trên, đề nghị UBND phường Long Biên và các bộ phận chuyên môn kiểm tra thực tế, đối chiếu hồ sơ pháp lý đối với 4 địa điểm mà người dân phản ánh, đồng thời thông tin kết quả xử lý theo quy định.

Đó không chỉ là câu trả lời cho một vài công trình cụ thể, mà còn là thước đo về hiệu quả quản lý đô thị ở cơ sở, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Long Biên trở thành một đô thị “Xanh - Văn minh - Hiện đại”.