Diễn đàn là dịp để các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng trao đổi về triển vọng hợp tác, đánh giá những chuyển động mới của thương mại toàn cầu, đồng thời tìm kiếm giải pháp mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển chuỗi cung ứng bền vững.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, quan hệ thương mại Việt Nam – EU tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Theo số liệu được trình bày tại diễn đàn, trong quý III/2026, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU đạt khoảng 24,11 tỷ USD, tăng 10,1% so với quý II/2026. Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 65,48 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt khoảng 50,8 tỷ USD, tăng 21,8%; nhập khẩu đạt khoảng 14,7 tỷ USD, tăng 13,9%. Cán cân thương mại tiếp tục nghiêng về phía Việt Nam với mức xuất siêu khoảng 36,1 tỷ USD.

Những con số này cho thấy thị trường EU vẫn giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo và hàng hóa có giá trị gia tăng.

Tuy nhiên, tăng trưởng thương mại cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp Việt Nam. Những tiêu chuẩn liên quan đến môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đang trở thành các yếu tố quan trọng trong hoạt động xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Do đó, bên cạnh việc tận dụng ưu đãi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch hóa quy trình sản xuất và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.

Hải Phòng – lợi thế từ cảng biển, logistics 

Trong bức tranh hợp tác kinh tế Việt Nam – EU, Hải Phòng có vị trí đáng chú ý nhờ lợi thế địa kinh tế, hệ thống cảng biển, kết cấu hạ tầng giao thông và mạng lưới khu công nghiệp ngày càng phát triển.

Là thành phố cảng có vai trò quan trọng trong giao thương quốc tế, Hải Phòng không chỉ là cửa ngõ xuất nhập khẩu của khu vực phía Bắc mà còn là điểm kết nối giữa các trung tâm sản xuất công nghiệp với thị trường quốc tế.

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Công Hân, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Hải Phòng, cho biết sau hợp nhất, thành phố có thêm không gian phát triển công nghiệp và dịch vụ, kết hợp lợi thế cảng biển với mạng lưới khu, cụm công nghiệp và vùng sản xuất phía Tây.

Sự kết nối này tạo điều kiện tổ chức các chuỗi cung ứng từ cung cấp nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến lưu kho và xuất khẩu ngay trên địa bàn. Đây là lợi thế quan trọng để Hải Phòng thu hút các nhà đầu tư có nhu cầu xây dựng cơ sở sản xuất, trung tâm phân phối và mạng lưới nhà cung ứng phục vụ thị trường quốc tế.

Đặc biệt, cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, mạng lưới đường cao tốc và sân bay Cát Bi được xác định là những nền tảng kết nối quan trọng của thành phố. Cùng với định hướng phát triển các trung tâm logistics, hạ tầng giao thông và khu công nghiệp mới, Hải Phòng có thêm điều kiện mở rộng khả năng kết nối với các thị trường lớn, trong đó có EU.

Đối với doanh nghiệp châu Âu, thành phố mong muốn trở thành địa điểm phát triển các cơ sở sản xuất, trung tâm phân phối và mạng lưới nhà cung ứng. Hải Phòng ưu tiên những dự án có công nghệ tiên tiến, sử dụng hiệu quả tài nguyên, có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước và đóng góp vào quá trình chuyển đổi xanh.

Định hướng này cho thấy Hải Phòng không chỉ hướng đến thu hút nguồn vốn đầu tư mà còn chú trọng chất lượng dự án, khả năng lan tỏa công nghệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo quy định và điều kiện áp dụng, một số dự án đầu tư mới, đầu tư mở rộng trong các lĩnh vực được xác định có thể được hưởng chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là cơ sở để thành phố hướng tới thu hút các dự án công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, hạ tầng số, năng lượng và logistics.

Tuy nhiên, bên cạnh chính sách ưu đãi, chất lượng phục vụ và khả năng đồng hành của cơ quan quản lý cũng có ý nghĩa quan trọng đối với quyết định đầu tư. Về vấn đề này, đại diện Sở Công Thương Hải Phòng cho biết sẽ phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế và các cơ quan liên quan hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thông tin, hướng dẫn thủ tục, kết nối đối tác và tổng hợp, tham mưu tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Một trong những nội dung đáng chú ý của diễn đàn là tọa đàm với chủ đề: “Triển vọng hợp tác phát triển chuỗi giá trị mới trước bối cảnh toàn cầu không ngừng biến động”.

Phiên tọa đàm có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xúc tiến thương mại và lãnh đạo nhiều doanh nghiệp lớn. Các vấn đề được trao đổi bao gồm chuyển biến trong thương mại Việt Nam – EU, cơ hội phát triển thị trường, khả năng kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu, điều chỉnh chiến lược kinh doanh và tìm kiếm nguồn cung ứng tại thị trường Việt Nam.

Đại diện các doanh nghiệp cùng chia sẻ góc nhìn về những cơ hội, thách thức trong quá trình mở rộng hoạt động sản xuất, xuất khẩu và đầu tư.

Đối với Hải Phòng, những nội dung này có ý nghĩa thực tiễn, nhất là trong định hướng phát triển các lĩnh vực có khả năng kết nối trực tiếp với doanh nghiệp châu Âu. 

Trước hết là phát triển hạ tầng cảng biển và logistics xanh. Danh mục dự án kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026–2030 của thành phố bao gồm các dự án hoàn thiện cảng Lạch Huyện, xây dựng cảng Nam Đồ Sơn và phát triển các trung tâm logistics. Đây là cơ hội để doanh nghiệp châu Âu nghiên cứu hợp tác đầu tư, khai thác và cung cấp công nghệ quản lý cảng, kho bãi, vận tải đa phương thức.

Thành phố Hải Phòng đặc biệt quan tâm đến những giải pháp giúp giảm chi phí lưu thông, tiết kiệm năng lượng và kiểm soát phát thải trong quá trình vận chuyển hàng hóa.

Tiếp theo là công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ, tập trung vào các lĩnh vực điện tử, linh kiện ô tô, bán dẫn, tự động hóa và vật liệu mới. Bên cạnh thu hút dự án sản xuất, Hải Phòng mong muốn tăng cường kết nối mua hàng giữa doanh nghiệp châu Âu với nhà cung ứng trong nước, gắn yêu cầu về chất lượng với hỗ trợ cải tiến công nghệ và đào tạo nhân lực.

Sự tham gia của các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và đơn vị tư vấn cũng được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, lựa chọn phương án chuyển đổi phù hợp với điều kiện sản xuất.

Bên cạnh công nghiệp và logistics, thành phố còn kêu gọi đầu tư vào nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu và hệ thống kho lạnh, bảo quản sau thu hoạch.

Sau nhiều năm triển khai, EVFTA đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy trao đổi thương mại và đầu tư giữa Việt Nam với EU. Việc cắt giảm thuế quan theo lộ trình tạo thêm lợi thế cho hàng hóa Việt Nam khi tiếp cận thị trường châu Âu.

Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể dễ dàng mở rộng thị phần. Các yêu cầu về quy tắc xuất xứ, chất lượng sản phẩm, an toàn, môi trường và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng ngày càng được chú trọng.

Đặc biệt, các hoạt động hỗ trợ cần gắn với nhu cầu mua hàng cụ thể, đồng thời hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng hiệu quả EVFTA, thực hiện đúng quy tắc xuất xứ và đáp ứng các yêu cầu của thị trường EU.

Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, bởi việc tiếp cận thị trường châu Âu không chỉ phụ thuộc vào giá thành mà còn đòi hỏi năng lực kiểm soát chất lượng, minh bạch thông tin và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Việc phát triển logistics xanh, giảm chi phí vận tải, nâng cao hiệu quả khai thác cảng biển và tăng cường ứng dụng chuyển đổi số cũng là những hướng đi quan trọng nhằm nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Diễn đàn Hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam – EU 2026 không chỉ là hoạt động trao đổi thông tin mà còn tạo không gian kết nối trực tiếp giữa cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến thương mại và doanh nghiệp hai bên.

Trong thời gian tới, để hiện thực hóa các mục tiêu hợp tác, thành phố cần tiếp tục tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại có trọng tâm, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ quốc tế, kết nối nhà nhập khẩu và phát triển mạng lưới đối tác tại các quốc gia thành viên EU.

Cùng với đó, cần chú trọng xây dựng hệ sinh thái logistics hiện đại, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi xanh và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Có thể thấy, hợp tác kinh tế Việt Nam – EU đang bước sang giai đoạn đòi hỏi chất lượng và chiều sâu cao hơn. Trong tiến trình đó, Hải Phòng với lợi thế cảng biển, công nghiệp, cơ chế chính sách đặc thù và khả năng kết nối quốc tế có nhiều điều kiện để khẳng định vai trò là một đầu mối quan trọng trong mạng lưới thương mại và logistics của Việt Nam.

Từ những trao đổi tại diễn đàn đến các chương trình khảo sát, kết nối và triển khai dự án cụ thể, kỳ vọng quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam – EU sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững; đồng thời mở ra thêm dư địa tăng trưởng cho các địa phương, doanh nghiệp và người lao động.