Kỷ niệm 75 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 (1945-2020): Vài tư liệu về giấy bạc Cụ Hồ

2020-08-19 22:33:30
Nói đến đồng tiền Cụ Hồ, có lẽ nhiều người nghĩ rằng đó là những tờ giấy bạc 100đ, 1000đ, 2000đ, hoặc 5000đ... có hình Bác hiện đang lưu hành. Song nếu chỉ có ý nghĩa đơn thuần ấy thì chúng tôi không viết bài này.

Ngược dòng thời gian, vào những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Ủy ban Kháng chiến hành chánh Nam Bộ đã ấn hành nhiều loại giấy bạc Việt Nam, còn gọi là tín phiếu dùng lưu hành nội bộ trong các vùng giải phóng. Đó là những tờ giấy bạc loại 1đ 5đ, 50đ và 100đ... có in chân dung Bác do đồng chí Phạm Văn Bạch, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chánh Nam Bộ ký.

Năm 1954, Hiệp định Giơ-ne-vơ ký kết. Đồng tiền này không còn giá trị về kinh tế, nhưng trên tấm tín phiếu có chân dung của Bác nên nhiều đồng bào ta ở miền Nam đã dũng cảm cất dấu xem như một kỷ vật thiêng liêng.

 Đồng tiền Cụ Hồ lưu hành trong kháng chiến chống Pháp. Ảnh trưng bày tại triển lãm Ngày Độc Lập 2-9  

Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ngày 31/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Nghị định phát hành tiền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 31/11/1946, lần đầu tiên giấy bạc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phát hành. Một mặt có chữ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (chữ Quốc ngữ và chữ Hán), có hình Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một mặt có hình Nông Công binh. Các loại giấy bạc đều có ghi chữ số Á Rập, chữ Quốc Ngữ, chữ Hán, Lào, Campuchia chỉ mệnh giá. Các loại giấy bạc này có ký tên Bộ trưởng Bộ Tài chánh (Phạm Văn Đồng hoặc Lê Văn Hiến) và Giám đốc Ngân khố trung ương, do đó ngoài tên gọi là giấy bạc cụ Hồ, dân gian còn gọi là bạc Tài Chánh.

Ngày 5/6/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Nghị định thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam và phát hành giấy bạc mới, gọi là giấy bạc ngân hàng. Giấy bạc ngân hàng đổi lấy giấy bạc Tài chánh, cứ 1 đồng ngân hàng đổi 10 đồng Tài chánh. Giấy bạc ngân hàng có loại 1 đồng, 10 đồng, 20 đồng, 50 đồng, 100 đồng, 200 đồng, 500 đồng, 1.000 đồng và 5.000 đồng.

Điểm đặc biệt những tờ giấy bạc nầy là: một mặt có chữ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (chữ Hán và chữ Quốc Ngữ) và hình Chủ tịch Hồ Chí Minh, một mặt in hình Công Nông binh, hình bộ đội ở chiến trường. Trên tờ giấy bạc có số hiệu, mệnh giá ghi bằng số Á Rập, chữ Quốc Ngữ và chữ Hán.

Các loại giấy bạc Ngân hàng in ở nước ngoài nên rất sắc sảo, tính mỹ thuật cao.

Sau ngày toàn quốc kháng chiến, việc liên lạc giữa địa phương và trung ương có nhiều khó khăn, nên chính quyền trung ương cho phép Trung Bộ và Nam Bộ phát hành tiền Cụ Hồ riêng của vùng mình. Tiền này có mệnh giá 1 đồng, 5 đồng, 20 đồng, 50 đồng, 100 đồng. Hình ảnh trang trí cũng tương tự như giấy bạc Cụ Hồ do trung ương phát hành, duy có điểm khác là trên giấy bạc có hai chữ ký: Chủ tịch UBKC Nam bộ (Phạm Văn Bạch) đại diện Bộ trưởng Tài chánh và Giám đốc Ngân khố Nam Bộ - đại diện Tổng giám đốc Ngân khố Quốc gia.

Các tỉnh Hà Tiên, Trà Vinh, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Bến Tre, Thủ Biên (tức Biên Hòa Thủ Dầu Một), Vĩnh Trà (Vĩnh Long-Trà Vinh) được phát hành tín phiếu, phiếu đổi chác, phiếu tiếp tế....

Các tỉnh Cần Thơ, Rạch Giá, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Long Châu Hà (Long Xuyên-ChâuĐốc-Hà Tiên); các tỉnh Vĩnh Trà (Vĩnh Long-Trà Vinh) và Bến Tre; tỉnh Mỹ Tho có loại giấy bạc Cụ Hồ chỉ lưu hành trong tỉnh.

Giấy bạc Cụ Hồ lưu hành trong tỉnh Mỹ Tho phát hành năm 1948 chỉ có mệnh giá 5 đồng và 10 đồng (Riêng loại 10 đồng có thể lưu hành trong tỉnh Long Châu Sa). Các loại giấy bạc này đều có chữ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (chữ Quốc Ngữ và chữ Hán), có ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, hình ảnh Công Nông binh, ảnh trận Giồng Dứa. Trên tờ giấy bạc còn có chữ số Á Rập, chữ Quốc Ngữ, chữ Hán chỉ mệnh giá. Đặc biệt là hai chữ ký: chủ tịch UBKC hành chánh, đại diện Bộ Tài chánh và Giám đốc Ngân khố Nam Bộ đại diện Tổng giám đốc Ngân khố quốc gia.

Thời đó, ở Nam Bộ nền kinh tế chia ra hai vùng, sử dụng hai loại tiền khác nhau. Thực dân Pháp khi gặp tiền Cụ Hồ thì tiêu huỷ, do đó người dân phải cất giấu rất kỹ. Đến giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, vì loại giấy bạc có hình Bác Hồ nên ít ai dám để trong nhà. Có gia đình phải đem giấu kỹ trong những bức tường gạch, lâu ngày nên bị huỷ hoại. Vì vậy loại tiền này hiện nay trở nên hiếm đối với những người sưu tập tiền.

Bên cạnh đó, từ sau ngày toàn quốc kháng chiến, mặc dù Chính phủ trung ương có phát hành tiền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhưng do phương tiện giao thông còn khó khăn, các loại tiền này không lưu hành đến Nam Bộ. Cho nên tại miền Nam, sau Cách mạng tháng Tám 1945, đồng bào vẫn sử dụng các loại tiền giấy, tiền đồng của chế độ Thực dân phát hành. Được trên cho phép, các địa phương cấp tỉnh, cấp huyện hoặc xã có thể sử dụng con dấu Ủy ban Hành chánh kháng chiến và các con dấu khẩu hiệu: Đả đảo thực dân Pháp, Ủng hộ chính phủ Hồ Chí Minh đóng lên những tờ tiền giấy của thực dân Pháp để lưu hành như tiền Việt Minh. Tất nhiên các loại tiền này chỉ có giá trị sử dụng ở vùng do cách mạng kiểm soát.

Ngày nay, những tờ giấy bạc ấy đã trải qua thời gian hơn nửa thế kỷ. Đồng tiền Bác Hồ đã luân phiên qua tay nhiều người, nhiều thế hệ nhưng đến nay tất cả còn rất phẳng phiu, rõ nét giữ gìn mãi mãi như một kỷ vật vô giá truyền lại cho thế hệ mai sau. Đó là tất cả tấm lòng của người dân miền Nam đối với Bác Hồ./.

 

Thừa Thiên Huế: Trung tâm dạy nghề và tạo việc làm cho người mù tổ chức khai giảng các lớp học nghề năm 2021

Thực hiện chương trình hoạt động của Hội người mù tỉnh Thừa Thiên Huế và kế hoạch đào tạo nghề đã đề ra trong năm 2021, sáng ngày 03/3/2021 vừa qua, Trung tâm dạy nghề và tạo việc làm cho người mù trực thuộc Hội người mù tỉnh đã tổ chức lễ khai giảng lớp học nghề chăn nuôi và phòng bệnh cho gia cầm.
2021-03-03 16:46:13

Quảng Ninh - Ngày hội tòng quân đảm bảo trang trọng, nhanh gọn và an toàn

Sáng 3/3/2021, 13/13 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã đồng loạt tổ chức Lễ giao nhận quân năm 2021. Hơn 2.000 công dân lên đường nhập ngũ lần này đều là các thanh niên ưu tú, đảm bảo đầy đủ tiêu chuẩn sức khỏe, trình độ văn hóa, nhận thức chính trị, có lý lịch rõ ràng.
2021-03-03 16:39:05

Nam Định tổ chức lễ giao nhận quân năm 2021 bảo đảm chỉ tiêu, trang trọng, nhanh gọn, an toàn

Sáng 3/3, cùng với 34 tỉnh, thành phố còn lại trên địa bàn cả nước, tỉnh Nam Định đã long trọng tổ chức lễ giao nhận quân, bàn giao 2.550 tân binh cho 21 đơn vị đầu mối nhận quân bảo đảm chất lượng, nhanh gọn, an toàn.
2021-03-03 12:02:22

Hàng xuất nhập khẩu qua cảng biển tăng trưởng tốt

Mặc dù tàu ngoại thông qua cảng biển Việt Nam giảm 6% so với cùng kỳ năm trước, nhưng sản lượng hàng hóa xuất nhập khẩu (do hãng tàu nước ngoài đảm nhận khoảng 90%) vẫn giữ được nhịp tăng trưởng tương đối tốt.
2021-03-03 10:00:00

Công ty Điện lực Hải Dương đảm bảo nhiệm vụ kép trong phòng, chống dịch Covid-19

Sau những công bố về các ca bệnh dương tính với Covid-19 tại địa phương, công ty Điện lực Hải Dương đã chủ động, nỗ lực tập trung mọi nguồn lực và đã bảo đảm được nhiệm vụ kép “Vừa phòng, chống dịch bệnh vừa cung cấp điện an toàn, ổn định, liên tục”. Đặc biệt, công ty công ty đặt lên hàng đầu việc cung cấp điện cho các khu vực cách ly, khu vực điều trị người nhiễm bệnh, các bệnh viện dã chiến, khu vực điều hành, chỉ huy phòng, chống dịch.
2021-03-02 19:25:22

Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn hoạt động trở lại từ 3/3

Sau khi được các cơ quan chức năng xác nhận an toàn phòng dịch, ngày 3/3, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn sẽ hoạt động trở lại, đón những hành khách trên chuyến bay đầu tiên TP.HCM - Vân Đồn.
2021-03-02 17:00:00
Đang tải...