Nhà báo - nhạc sĩ Tào Khánh Hưng (áo đỏ) tác giả ca khúc “Người gieo chữ giữa đại dương” chụp ảnh với thầy giáo và học sinh trường Tiểu học xã Song Tử Tây, quần đảo Trường Sa (5/2017). Ảnh: Hà Khánh Linh 

Khi con chữ nảy mầm giữa trùng khơi

Có những lớp học nằm giữa phố phường đông đúc, có những mái trường nép mình bên triền núi, nhưng cũng có những lớp học đặc biệt hiện diện giữa mênh mông biển trời Tổ quốc. Ở nơi ấy, tiếng trống trường, tiếng đọc bài của trẻ thơ hòa vào tiếng sóng, tiếng gió biển; những trang sách được mở ra dưới bóng cây bàng vuông, nơi mỗi con chữ đều mang theo khát vọng về một tương lai tươi sáng.

Đó chính là không gian nghệ thuật mà nhạc sĩ Tào Khánh Hưng lựa chọn để kể câu chuyện trong ca khúc “Người gieo chữ giữa đại dương”.

Ngay từ những câu hát mở đầu:

“Trường Sa ơi… giữa muôn trùng sóng gió,

Cánh hải âu mang nỗi nhớ đất liền

Dưới tán bàng vuông, lớp học thân thương

Mắt em sáng ngời ươm những ước mơ.”

Tác giả đã đưa người nghe đến với một không gian biển đảo vừa rộng lớn, khoáng đạt, vừa gần gũi, ấm áp. Hình ảnh Trường Sa hiện lên không chỉ bằng sóng gió, biển xanh, cánh hải âu mà còn bằng một lớp học nhỏ đầy tình thương. Giữa mênh mông đại dương, mái trường trở thành điểm tựa tinh thần, nơi những tâm hồn trẻ thơ được chắp cánh bằng tri thức và tình yêu thương của thầy cô.

Đặc biệt, hình ảnh “dưới tán bàng vuông” mang ý nghĩa biểu tượng giàu sức gợi. Bàng vuông là loài cây đặc trưng của vùng biển đảo, kiên cường trước nắng gió, bão giông. Dưới bóng cây ấy, lớp học thân thương hiện lên như một mầm sống bền bỉ giữa biển trời. Cũng như cây bàng vuông, những người giáo viên nơi đảo xa đang lặng lẽ bám trụ, vượt qua những thiếu thốn, khó khăn để giữ gìn và nuôi dưỡng sự nghiệp trồng người.

Nếu ở đất liền, đến trường là một hành trình quen thuộc thì với trẻ em Trường Sa, mỗi ngày đến lớp còn là một niềm vui đặc biệt. Các em lớn lên giữa tiếng sóng, ánh nắng và những cơn gió biển, nhưng trong tâm hồn vẫn có những ước mơ bình dị như bao đứa trẻ khác. Các em cần được học tập, được yêu thương, được khám phá thế giới và được chuẩn bị hành trang để bước vào đời.

Vì thế, hình ảnh người thầy, người cô xuất hiện trong ca khúc không đơn thuần là những người truyền đạt kiến thức, mà còn là những người mở cánh cửa tương lai cho thế hệ trẻ nơi đảo xa.

Hai câu hát:

“Thầy gieo con chữ, cô trao niềm tin

Cho đàn em nhỏ vững bước vào đời.”

đã khái quát khá trọn vẹn sứ mệnh cao quý của người giáo viên. Con chữ là tri thức, niềm tin là sức mạnh tinh thần. Người thầy trao cho học trò kiến thức để hiểu biết, người cô trao tình thương và niềm tin để các em trưởng thành. Đó là sự kết hợp giữa giáo dục trí tuệ và bồi đắp nhân cách, giữa trách nhiệm nghề nghiệp và tình yêu thương con người.

Ở đây, nhạc sĩ đã chọn một cách diễn đạt giản dị nhưng giàu sức lay động: gieo chữ. Bởi giáo dục cũng giống như gieo trồng một mầm cây. Người gieo hạt có thể chưa nhìn thấy ngay ngày cây đơm hoa kết trái, nhưng bằng sự kiên trì, tận tụy và niềm tin, họ vẫn ngày ngày chăm chút cho những mầm xanh tương lai.

Người giáo viên – những người giữ mùa xuân nơi đầu sóng 

Nhà báo Tào Khánh Hưng - Phó Tổng biên tập Báo Xây dựng trong một chuyến công tác ra Quần đảo Trường Sa (5/2017), tặng quà các thầy, cô giáo Trường tiểu học Sinh Tồn. Ảnh: Hà Khánh Linh

Điểm nổi bật trong tư tưởng nghệ thuật của ca khúc là sự nâng tầm hình ảnh người giáo viên từ một nghề nghiệp cao quý thành một biểu tượng của sự cống hiến, lòng yêu nước và trách nhiệm với tương lai dân tộc.

Trong điệp khúc, cảm xúc được đẩy lên cao trào:

“Ôi những khát vọng – bừng nên giữa trùng khơi

Tiếng thầy cô vang giữa biển trời Tổ quốc.

Từng nét chữ viết nên hình hài đất nước,

Tự hào người gieo chữ giữa đại dương.”

Bốn câu hát mang ý nghĩa khái quát tư tưởng chủ đạo của toàn bộ tác phẩm. Tiếng nói của người thầy không chỉ vang lên trong lớp học mà còn hòa vào âm thanh của biển trời Tổ quốc. Mỗi nét chữ được viết trên trang vở của học trò cũng là một nét vẽ góp phần tạo nên diện mạo tương lai đất nước.

Câu hát “Từng nét chữ viết nên hình hài đất nước” là một hình ảnh giàu tính biểu tượng. Đất nước không chỉ được tạo dựng bằng những công trình, những con đường hay những thành tựu kinh tế, mà trước hết được xây dựng từ tri thức, nhân cách và khát vọng của con người. Mỗi thế hệ học sinh trưởng thành chính là một phần của tương lai dân tộc. Và phía sau sự trưởng thành ấy luôn có bóng dáng những người thầy, người cô.

Đặt trong không gian Trường Sa, ý nghĩa ấy càng trở nên sâu sắc. Dạy học nơi đảo xa không chỉ là thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn là góp phần duy trì đời sống văn hóa, giáo dục, vun đắp tình yêu quê hương và ý thức về chủ quyền biển đảo cho thế hệ trẻ.

Những lớp học nơi đây có thể không rộng lớn, điều kiện vật chất có thể còn nhiều hạn chế, nhưng giá trị tinh thần lại vô cùng lớn lao. Mỗi bài học về quê hương, mỗi trang sách về lịch sử, mỗi câu chuyện về biển đảo đều góp phần nuôi dưỡng trong tâm hồn trẻ thơ tình yêu đất nước và niềm tự hào dân tộc.

Điều đáng quý là tác giả không lựa chọn cách ca ngợi người giáo viên bằng những ngôn từ quá lớn lao, mà đi từ những hình ảnh bình dị, thân thuộc. Đó là tiếng ê a của trẻ nhỏ, là trang sách mở ra, là lớp học dưới tán bàng vuông, là tiếng chuông chùa ngân vọng giữa chiều biển lặng.

“Chuông chùa ngân vọng giữa chiều biển lặng

Lời quê hương theo con sóng dạt dào

Trang sách mở ra chân trời rộng lớn,

Ươm những mầm xanh vươn tới trời cao.”

Đoạn ca từ mở rộng không gian cảm xúc của tác phẩm, đưa người nghe từ lớp học nhỏ đến với đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng trên đảo. Tiếng chuông chùa, lời quê hương và trang sách là những hình ảnh gợi nhắc về sự gắn bó giữa con người với cội nguồn, giữa đời sống hiện tại với truyền thống dân tộc.

Đó cũng là một cách khẳng định rằng, dù ở đất liền hay nơi biển đảo xa xôi, trẻ em đều có quyền được học tập, được nuôi dưỡng tâm hồn và được sống trong tình yêu thương. Giáo dục không có khoảng cách, và tình yêu thương của người thầy cũng không bị giới hạn bởi không gian địa lý.

Đặc biệt, đoạn hát:

“Có những người mang mùa xuân ra đảo,

Vượt sóng trùng khơi, vượt nắng gió ngàn

Giữa cát trắng khô cằn hoa vẫn nở

Cho Trường Sa xanh mãi những mùa xuân.”

đã tạo nên một hình tượng đẹp về những nhà giáo nơi biển đảo. Họ mang mùa xuân ra đảo bằng tri thức, tình thương và sự hy sinh thầm lặng. Mùa xuân ở đây không chỉ là mùa của đất trời, mà còn là mùa xuân của niềm tin, của hy vọng và của những thế hệ học trò đang lớn lên từng ngày.

Hình ảnh “giữa cát trắng khô cằn hoa vẫn nở” vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa là một ẩn dụ nghệ thuật. Trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, hoa vẫn vươn lên khoe sắc, cũng như những người giáo viên vẫn bền bỉ vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Những bông hoa ấy chính là thành quả của sự kiên trì, lòng tận tụy và tình yêu nghề.

Bởi vậy, người gieo chữ giữa đại dương không chỉ gieo những con chữ trên trang vở, mà còn gieo niềm tin vào cuộc sống, gieo tình yêu quê hương, gieo ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên trong mỗi học trò.

Mai Hiền Xuân – tiếng hát nối dài thông điệp tri ân

Ca sĩ – nhạc sĩ Mai Hiền Xuân   

Một tác phẩm âm nhạc có sức sống không chỉ nhờ nội dung ca từ và giai điệu mà còn phụ thuộc rất lớn vào người thể hiện. Với “Người gieo chữ giữa đại dương”, ca sĩ Mai Hiền Xuân đảm nhận vai trò truyền tải cảm xúc, đưa thông điệp nhân văn của tác giả đến gần hơn với công chúng.

Mai Hiền Xuân là một gương mặt có sự gắn bó đặc biệt với lĩnh vực giáo dục âm nhạc. Chị vừa là cô giáo giảng dạy thanh nhạc, vừa là nhạc sĩ sáng tác nhiều ca khúc. Sự kết hợp giữa hoạt động giảng dạy và sáng tác đem đến cho người nghệ sĩ một góc nhìn giàu trải nghiệm về âm nhạc, về con người và những giá trị tinh thần mà nghệ thuật có thể lan tỏa.

Ở góc độ một nhà giáo thanh nhạc, Mai Hiền Xuân có sự thấu hiểu nhất định đối với ý nghĩa của nghề dạy học, đặc biệt là hành trình truyền cảm hứng, bồi dưỡng tâm hồn và phát triển năng lực của người học. Còn ở góc độ một nhạc sĩ, chị hiểu rằng âm nhạc không chỉ là những thanh âm được sắp xếp theo quy luật nghệ thuật, mà còn là phương tiện chuyển tải tình cảm, tư tưởng và những thông điệp tốt đẹp của cuộc sống.

Chính sự giao thoa ấy tạo nên một điểm kết nối đáng chú ý giữa người thể hiện và nội dung ca khúc. Khi hát về những người giáo viên nơi Trường Sa, Mai Hiền Xuân không chỉ chuyển tải câu chuyện của một nghề nghiệp mà còn thể hiện một chủ đề gần gũi với chính hoạt động nghề nghiệp của mình.

Với ca khúc này, điều quan trọng trong cách thể hiện là sự kết hợp giữa chất trữ tình và tinh thần hào sảng. Những câu hát mở đầu cần có sự mềm mại, trong trẻo, gợi ra không gian biển đảo và hình ảnh trẻ thơ. Đến điệp khúc, giọng hát cần mở rộng về âm lượng, độ vang và cảm xúc để làm nổi bật niềm tự hào về những người thầy, người cô đang ngày đêm cống hiến nơi đầu sóng.

Đặc biệt, câu hát “Tự hào người gieo chữ giữa đại dương” là điểm nhấn cần được thể hiện với cảm xúc chân thành, trang trọng. Đó không chỉ là lời ca ngợi mà còn là sự tri ân đối với những con người đang lặng lẽ làm nên những điều có ý nghĩa lớn lao cho đất nước.

Đoạn kết với những câu hát:

“Hoa đã nở trên cát trắng đảo xa,

Trường Sa ngày mai rực rỡ những mùa hoa!

Tự hào người gieo chữ giữa đại dương…”

mở ra một không gian âm nhạc giàu hy vọng. Hình ảnh hoa nở trên cát trắng là kết tinh của toàn bộ mạch cảm xúc, tượng trưng cho những thành quả của sự nghiệp giáo dục. Những hạt giống tri thức được gieo hôm nay sẽ trở thành những mùa hoa của ngày mai.

Qua giọng hát Mai Hiền Xuân, ca khúc có thêm một cầu nối ý nghĩa giữa người sáng tác, người biểu diễn và những nhà giáo được tôn vinh. Đó cũng là sự gặp gỡ giữa hai lĩnh vực sáng tạo và giáo dục, cùng hướng đến mục tiêu làm đẹp tâm hồn con người bằng tri thức và nghệ thuật.

Một khúc hát tri ân nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

Cô giáo và các cháu học sinh tại đảo Trường Sa Đông đón khách ra thăm đảo bằng một tiết mục văn nghệ. Ảnh : Hà Khánh Linh 

Ngày 20/11 hằng năm là dịp để toàn xã hội tôn vinh những người làm công tác giáo dục, bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã dành tâm huyết cho sự nghiệp trồng người. Trong không khí ấy, “Người gieo chữ giữa đại dương” mang đến một góc nhìn đặc biệt: tri ân những người thầy, người cô không chỉ trên bục giảng ở đất liền mà cả những nhà giáo đang ngày ngày công tác tại các vùng biển đảo xa xôi.

Họ có thể không xuất hiện thường xuyên trên những sân khấu lớn, không được nhắc đến trong những câu chuyện ồn ào, nhưng công việc của họ mang một ý nghĩa sâu sắc. Mỗi ngày lên lớp là một ngày họ tiếp tục thực hiện sứ mệnh truyền tri thức. Mỗi bài học được trao đi là một lần họ góp phần vun đắp tương lai. Mỗi ánh mắt học trò sáng lên khi hiểu thêm một điều mới chính là phần thưởng quý giá của nghề giáo.

Ca khúc cũng gợi nhắc người nghe về một chân lý giản dị: ở bất cứ nơi đâu có trẻ em, ở đó cần có mái trường; nơi nào có những ước mơ đang lớn lên, nơi đó cần có người thầy, người cô đồng hành.

Điều đáng trân trọng là tác phẩm đã kết nối tình yêu nghề giáo với tình yêu biển đảo và tình yêu Tổ quốc. Người giáo viên nơi Trường Sa vừa thực hiện nhiệm vụ giáo dục, vừa góp phần làm nên sức sống của cộng đồng dân cư trên đảo. Bởi một vùng biển đảo không chỉ được khẳng định bằng những cột mốc chủ quyền, những con tàu và những người lính nơi tuyến đầu, mà còn bằng sự hiện diện của những mái trường, những lớp học, những gia đình và những thế hệ công dân đang trưởng thành.

Trong ý nghĩa ấy, hình ảnh người gieo chữ giữa đại dương cũng là hình ảnh của những người đang âm thầm giữ gìn và vun đắp sức sống Việt Nam nơi biển trời Tổ quốc.

Có thể nói, “Người gieo chữ giữa đại dương” là một sáng tác mang đậm tinh thần nhân văn, có sự kết hợp giữa cảm hứng ngợi ca nghề giáo và tình yêu quê hương, đất nước. Tác phẩm không chỉ dành riêng cho những nhà giáo đang công tác tại Trường Sa mà còn là lời tri ân gửi đến hàng triệu thầy giáo, cô giáo trên mọi miền Tổ quốc – những người đang ngày đêm miệt mài với sự nghiệp trồng người.

Nhạc sĩ - Nhà báo Tào Khánh Hưng nguyên Phó tổng biên tập phụ trách Báo Xây dựng và Nhạc sĩ – ca sĩ Mai Hiền Xuân cùng vinh dự nhận giải Cuộc vận động sáng tác ca khúc về “Việt Nam – Cuba vang mãi bài ca đoàn kết hữu nghị”. Ảnh: Hà Khánh Linh 

“Trường Sa ơi… gieo chữ giữa đại dương…”

Câu hát khép lại tác phẩm nhưng dư âm vẫn còn ngân vang. Đó là lời gọi tha thiết hướng về biển đảo, là sự trân trọng dành cho những người thầy, người cô đang bám đảo, bám lớp, là niềm tin vào những thế hệ học trò sẽ trưởng thành từ những mái trường nơi đầu sóng.

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ca khúc của nhạc sĩ Tào Khánh Hưng qua phần thể hiện của ca sĩ Mai Hiền Xuân như một đóa hoa âm nhạc gửi tới những người làm nghề giáo. Một đóa hoa không được kết bằng hương sắc của đất liền, mà được chắt chiu từ tình yêu thương, lòng tận tụy và niềm tin giữa mênh mông sóng nước.

Bởi ở nơi đầu sóng ngọn gió ấy, những người thầy vẫn đang lặng lẽ gieo chữ, để một ngày mai, trên cát trắng Trường Sa, những mùa hoa của tri thức, niềm tin và khát vọng sẽ tiếp tục nở rực rỡ./.