Việt Nam là quốc gia có nhiều dân tộc cùng sinh sống, với đời sống tín ngưỡng, tôn giáo phong phú. Sự đa dạng về văn hóa, phong tục, tập quán và niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo tạo nên những giá trị đặc sắc trong đời sống xã hội. Đây cũng là nguồn lực quan trọng cần được phát huy trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Thực tiễn cho thấy, công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo có mối quan hệ chặt chẽ với việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Khi những chủ trương, chính sách được triển khai phù hợp với thực tiễn, khi quyền và lợi ích chính đáng của đồng bào được quan tâm, bảo đảm, niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị được củng cố. Ngược lại, việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở cũng là điều kiện quan trọng để giữ vững ổn định xã hội.

Trên tinh thần đó, Kết luận số 02/KL-MTTW-ĐCT ngày 5/6/2026 về đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn mới đã đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện, đồng bộ và sát với thực tiễn.

Điểm đáng chú ý là công tác tín ngưỡng, tôn giáo không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, vận động mà cần chuyển mạnh sang phương thức tiếp xúc, đối thoại, lắng nghe và đồng hành cùng đồng bào. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần chủ động nắm bắt tình hình tại cơ sở, kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; phát huy vai trò của chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tín đồ và những người có uy tín trong cộng đồng.

Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa thiết thực, bởi sức mạnh đại đoàn kết không chỉ được hình thành từ những chủ trương đúng đắn mà còn được bồi đắp thông qua sự gắn bó, tin tưởng và đồng hành giữa các tầng lớp nhân dân.

Phát huy nguồn lực và những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng dân tộc, tôn giáo

Một trong những nội dung quan trọng được đặt ra trong các văn bản là phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức và nguồn lực của các tổ chức, cá nhân tôn giáo trong đời sống xã hội.

Các hoạt động nhân đạo, từ thiện, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, bảo vệ môi trường và hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng để phát huy sự tham gia của các tổ chức tôn giáo và cộng đồng tín đồ. Khi được khuyến khích, kết nối và tạo điều kiện phù hợp, những nguồn lực này có thể đóng góp tích cực vào công tác an sinh xã hội, chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng cộng đồng đoàn kết.

Đặc biệt, việc quan tâm đến người nghèo, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế cần được xem là một trong những hướng ưu tiên để phát huy tinh thần nhân ái, trách nhiệm cộng đồng. Những hoạt động hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, dạy nghề và tạo việc làm không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho người thụ hưởng mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách, tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên trong xã hội.

Đối với công tác dân tộc, việc thông tin, tuyên truyền về những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, cũng như những nỗ lực cải thiện đời sống nhân dân có ý nghĩa quan trọng. Những câu chuyện từ cơ sở, những tấm gương tiêu biểu và mô hình hiệu quả cần được phản ánh bằng thông tin xác thực, hình ảnh sinh động, qua đó lan tỏa tinh thần đoàn kết, ý chí vươn lên và khát vọng phát triển.

Cùng với đó, việc phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc và chức việc tôn giáo sẽ góp phần đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với nhân dân. Đây là những lực lượng có khả năng kết nối cộng đồng, vận động người dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn sự ổn định tại địa phương.

Lấy người dân làm trung tâm, nâng cao hiệu quả giám sát và đối thoại

Để khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng bền chặt, công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo cần gắn với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Đây không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền, vận động mà còn là trách nhiệm giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Theo định hướng tại Kết luận số 02/KL-MTTW-ĐCT, hoạt động giám sát cần tập trung vào những vấn đề thiết thực, có tác động trực tiếp đến đời sống của đồng bào và các cộng đồng tôn giáo. Việc tiếp nhận, theo dõi và đôn đốc giải quyết các kiến nghị sau giám sát cần được quan tâm, bảo đảm những vấn đề từ thực tiễn được phản ánh và xử lý kịp thời.

Đáng chú ý, văn bản cũng nhấn mạnh vai trò của tổ chức Công đoàn trong giám sát việc thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người lao động. Điều này cho thấy công tác tín ngưỡng, tôn giáo cần được triển khai trong nhiều không gian xã hội, từ khu dân cư đến môi trường lao động, sản xuất và kinh doanh.

Cùng với nâng cao chất lượng giám sát, việc tổ chức gặp mặt, tiếp xúc, đối thoại và biểu dương những tổ chức, cá nhân tiêu biểu có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng niềm tin và tạo sự đồng thuận. Theo các chỉ tiêu được đề ra, hằng năm, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tổ chức ít nhất một cuộc gặp mặt, tiếp xúc, đối thoại hoặc biểu dương, khen thưởng các tổ chức, chức sắc, chức việc, tín đồ tiêu biểu. Mỗi tỉnh, thành phố xây dựng ít nhất một mô hình điểm; phấn đấu ít nhất 90% lãnh đạo, cán bộ làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo được tập huấn, bồi dưỡng.

Những chỉ tiêu này thể hiện yêu cầu chuyển từ nhận thức sang hành động, từ định hướng chung sang những nhiệm vụ có thể kiểm tra, đánh giá và tổ chức thực hiện cụ thể.

Đẩy mạnh đối ngoại nhân dân, lan tỏa hình ảnh Việt Nam

Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi quốc gia mà còn góp phần tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và hợp tác với bạn bè quốc tế. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, công tác thông tin đối ngoại về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo cần được triển khai chủ động, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu của tình hình mới.

Công văn của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về đẩy mạnh thông tin đối ngoại trong công tác dân tộc và công tác tín ngưỡng, tôn giáo đã nhấn mạnh yêu cầu gắn thông tin đối ngoại với hoạt động đối ngoại nhân dân, giao lưu, đối thoại và hợp tác quốc tế.

Theo đó, cần tăng cường giới thiệu những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số; những nỗ lực bảo tồn bản sắc văn hóa; việc bảo đảm điều kiện sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời lan tỏa những đóng góp của các tổ chức tôn giáo trong hoạt động nhân đạo, từ thiện, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một hướng triển khai đáng chú ý là đẩy mạnh giao lưu, kết nghĩa bản làng hai bên biên giới, trao đổi văn hóa, hợp tác về sinh kế, môi trường và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc tôn giáo cùng các lực lượng chức năng cần được phát huy để tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị, góp phần xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định và phát triển.

Để nâng cao hiệu quả, công tác thông tin đối ngoại cần đổi mới cả về nội dung và hình thức. Bên cạnh các hội nghị, hội thảo, tọa đàm và hoạt động giao lưu, cần khai thác hiệu quả website, mạng xã hội và công nghệ số; xây dựng các ấn phẩm song ngữ, đa ngữ, phim ngắn, phóng sự, đồ họa thông tin và những câu chuyện thực tế từ cơ sở. Việc phát huy vai trò của các tổ chức thành viên, tổ chức tôn giáo, trí thức, chuyên gia và người Việt Nam ở nước ngoài cũng là giải pháp quan trọng để mở rộng mạng lưới kết nối, tăng cường sự hiểu biết và hợp tác quốc tế.

Trong quá trình đó, thông tin cần bảo đảm tính khách quan, chính xác, có cơ sở thực tiễn; chủ động cung cấp thông tin chính thống, đồng thời kịp thời nhận diện, đấu tranh với những thông tin sai lệch, xuyên tạc về tình hình dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo tại Việt Nam.

Báo chí đồng hành cùng công tác dân tộc, tôn giáo

Cùng với đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, báo chí có vai trò quan trọng trong việc truyền tải chủ trương, chính sách, phản ánh thực tiễn và lan tỏa những giá trị tích cực trong đời sống xã hội.

Các cơ quan báo chí cần tăng cường những tuyến bài chuyên sâu về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; chú trọng phản ánh những mô hình hay, cách làm hiệu quả, những tấm gương tiêu biểu và đóng góp thiết thực của các tổ chức, cá nhân trong xây dựng cộng đồng. Đặc biệt, báo chí cần quan tâm tiếng nói từ cơ sở, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của đồng bào, qua đó góp phần kết nối chính sách với đời sống.

Đối với báo chí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa khi vừa thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền, vừa góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh của các tầng lớp nhân dân.

Việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, nội dung song ngữ và các hình thức thể hiện phù hợp với từng nhóm công chúng sẽ giúp thông tin về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo tiếp cận rộng rãi hơn. Tuy nhiên, đổi mới phương thức truyền thông phải đi đôi với bảo đảm tính chính xác, khách quan, tôn trọng sự đa dạng văn hóa và đặc điểm của từng cộng đồng.

Đổi mới công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan chức năng, tổ chức tôn giáo và toàn thể nhân dân. Khi người dân được lắng nghe, quyền và lợi ích chính đáng được quan tâm, những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng được phát huy và các nguồn lực xã hội được kết nối, khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ ngày càng được củng cố.

Từ cơ sở đến phạm vi quốc gia, từ hoạt động cộng đồng đến đối ngoại nhân dân, tinh thần đoàn kết cần được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, thiết thực và bền vững. Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng một xã hội đồng thuận, nhân ái, phát triển, nơi mọi dân tộc, mọi tôn giáo và mọi tầng lớp nhân dân đều có cơ hội đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.