Cây táo là một trong những loại cây ăn quả đã được trồng từ lâu đời tại Việt Nam. Tại một số vùng, cây táo đã hình thành được các khu sản xuất tập trung, từng bước khẳng định hiệu quả kinh tế và vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, tại khu vực phía Bắc, cây táo vẫn chưa phát huy tương xứng với lợi thế sẵn có. Diện tích sản xuất còn hạn chế, quy mô nhỏ lẻ; sản lượng chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường nội vùng và các khu vực lân cận; cây táo chưa được xác lập là một ngành hàng có vị trí rõ nét trong cơ cấu cây trồng chủ lực của địa phương. Nguyên nhân chủ yếu là do phần lớn diện tích hiện nay vẫn sử dụng các giống táo truyền thống có năng suất thấp, chất lượng quả không đồng đều, khả năng chống chịu sâu bệnh hạn chế, thời gian bảo quản ngắn, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao và sức cạnh tranh thấp.

Bên cạnh đó, việc tiếp cận giống mới, nguồn giống đạt tiêu chuẩn, cũng như việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong canh tác còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về điều kiện đầu tư, trình độ sản xuất và tập quán canh tác truyền thống của người dân. Trước những yêu cầu từ thực tiễn, từ năm 2023, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình xây dựng mô hình trồng giống táo Đại mật 06 trong nhà lưới tại thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình.

Các đại biểu tham quan đánh giá hiệu quả Mô hình táo Đại Mật của hộ gia đình anh Trần Đình Hạnh, chủ vườn táo Đại Mật 06 tại thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình

Đây là một trong những mô hình trình diễn được Trung tâm Khuyến nông quốc gia lựa chọn nhằm đánh giá khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, hiệu quả kinh tế và tiềm năng hình thành chuỗi giá trị nông sản có giá trị gia tăng cao. Mô hình táo Đại Mật 06 tại Lý Nhân được triển khai trên nền tảng công nghệ nhà lưới thông minh, kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt tự động và quy trình canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP. Qua theo dõi thực tế tại vườn táo của ông Trần Đình Hạnh, đoàn công tác ghi nhận khả năng sinh trưởng ổn định của giống Đại Mật 06 trong điều kiện canh tác tại Ninh Bình. Cây có sức sinh trưởng khỏe, bộ tán phát triển cân đối, lá to, màu xanh đậm. Theo kết quả đo đạc, cây 1 năm tuổi cho năng suất khoảng 10-15 kg/cây, tương đương 5-7,5 tấn/ha. Cây 2 năm tuổi đạt 30-35 kg/cây, tương đương 15-17,5 tấn/ha. Từ năm thứ 3 trở đi có thể đạt 40-60 kg/cây, tương đương 20–30 tấn/ha. Hiện giá bán tại vườn phổ biến 50.000 – 60.000 đồng/kg; năng suất thực tế phổ biến 20–25 tấn/ha; doanh thu đạt khoảng 1,3–1,5 tỷ đồng/ha/năm.

 Ông Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia chia sẻ cùng bà con nông dân xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình

Theo ông Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, đây là hướng đi nhằm giải quyết đồng thời 2 bài toán lớn của sản xuất nông nghiệp hiện nay. Đó là, giảm rủi ro do thời tiết cực đoan và nâng cao giá trị sản phẩm thông qua kiểm soát chất lượng, thời vụ và thị trường.

Mô hình trồng táo đại mật 06 trong nhà lưới được thực hiện với quy mô 4.000m2 đã giúp nâng cao năng suất gấp 1,5 lần cho ra mã quả sáng đẹp, kích thước to

Táo Đại Mật không chỉ gây ấn tượng mạnh bởi kích thước "khủng" (trung bình 8-12 quả/kg) mà còn sở hữu những chỉ số chất lượng vượt trội như độ ngọt (Brix) đạt 14-16%, tỷ lệ phần ăn được đạt tới 94%; vị ngọt đậm, thanh mát, vượt xa các giống táo truyền thống. Độ giòn và mọng nước, kết cấu thịt quả trắng mịn, giòn tan, không bị xốp bộp, đáp ứng thị hiếu khắt khe của phân khúc trái cây cao cấp. Giống táo Đại Mật 06 được đánh giá là đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để phát triển sản xuất trên diện rộng. Giống hiện được tiếp nhận lưu hành trên cơ sở dữ liệu giống cây trồng của Cục Trồng trọt vào tháng 2/2024 và được Viện Nghiên cứu Rau quả công bố tại bản công bố giống cây trồng số 58/CBGCT-VRQ ngày 5/12/2023. Phạm vi lưu hành được xác định tại các tỉnh phía Bắc và những vùng sinh thái có điều kiện tương đồng, tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho việc nhân rộng mô hình.

Anh Trần Đình Hạnh, chủ vườn táo Đại Mật 06 quy mô 4000m2 tại thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình

Ông Hạnh, người trực tiếp thực hiện mô hình cho biết táo Đại Mật 06 được thị trường đón nhận. Với hàng loại 1 (khoảng 8-12 quả/kg), giá bán trung bình cao gấp rưỡi so với các mặt hàng thông thường. Ngay cả bán xô tại vườn, ông vẫn được thương lái chào với giá khoảng 50.000 đồng/kg. "Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật và ứng dụng công nghệ nhà lưới do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia hỗ trợ, vườn trồng táo của gia đình tôi gần như không phải lo lắng dịch bệnh, sâu hại. Năm nay, sản lượng táo trong vườn áp dụng mô hình đã tăng đến 1,5 lần. Ước tính, 4000m2 vườn có thể cho thu 13-14 tấn, trong đó có 7 tấn có thể thu hoạch trong dịp Tết này. Với lượng táo năm nay, ước tính nhà tôi có thể lãi hàng trăm triệu đồng", ông Hạnh chia sẻ thêm.

Ông Nguyễn Sinh Tiến - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình gợi ý sản phẩm của gia đình ông Hạnh có thể đăng ký sản phẩm OCOP trong thời gian tới

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình Nguyễn Sinh Tiến gợi ý sản phẩm của gia đình ông Hạnh có thể đăng ký sản phẩm OCOP trong thời gian tới. Hiện táo được sản xuất tại mô hình tuân theo tiêu chuẩn VietGAP, có mã QR truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và minh bạch thông tin. Táo được đóng gói với mẫu mã phù hợp phân khúc quà biếu, nhất là trong dịp Tết, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh với trái cây nhập khẩu.

Nhiều hộ dân trong vùng biết tiếng giống táo Đại Mật 06 nô nức đến tham quan mô hình

"Đây không chỉ là câu chuyện về một giống cây mới, mà còn là ví dụ cụ thể cho tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, trong đó người nông dân chủ động kiểm soát kỹ thuật, thời vụ và thị trường", Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh nhấn mạnh và coi đây là yếu tố giúp mô hình có thể nhân rộng, nhất là trong bối cảnh nhiều loại cây ăn quả đang chịu áp lực cạnh tranh và biến động giá.