Tết Nguyên Đán là ngày lễ truyền thống lớn nhất, đặc biệt, tưng bừng và nhộn nhịp nhất của dân tộc. Bởi Tết là dịp gia đình, họ hàng, làng xóm sum họp bên nhau, là thời gian những người con xa quê trở về đoàn tụ bên gia đình, cùng thăm hỏi, cầu chúc nhau, tưởng nhớ, tri ân ông bà, tổ tiên. Chính vì lẽ đó, dù cuộc sống có khó khăn hay đầy đủ, mỗi người dân đất Việt đều cố gắng chuẩn bị mâm cỗ cũng giao thừa tươm tất dâng lên gia tiên, với hi vọng 1 năm mới sung túc, ấm no. 

Tuy vậy, trên dải đất cong cong hình chữ S mâm cỗ cổ truyền của mỗi miền đất nước lại mang màu sắc văn hóa khác nhau đặc trưng cho từng vùng miền, được thể hiện qua cách bày trí, sắp xếp. Các loại món ăn, số lượng món nước, món khô, các loại bánh, sự pha trộn giữa món mặn và món chay,...

Mâm cỗ cổ truyền Tết ở miền Bắc thường được bày trí đa dạng, phong phú, cầu kỳ phù hợp với quan niệm của người miền Bắc, đó là ước mong về sự đầy đủ, no ấm. Nhưng dù đa dạng tới đâu thì hương vị miền Bắc vẫn rõ nét ở những món ăn đặc biệt như: bánh chưng xanh, nem, giò; món xào thường là rau, củ, quả kết hợp với thịt bò hoặc thịt lợn, một đĩa thịt gà luộc, hành nén cùng với canh măng và canh bóng, cũng có thể thay thế bằng canh xương su hào. Bên cạnh đó, người miền Bắc cũng thể hiện sự trau chuốt, tinh tế trong mâm cỗ cổ truyền Tết bằng nhiều món khai vị, tráng miệng phù hợp làm cho bữa ăn ngày Tết trở nên thanh đạm hơn.   


 Mâm cỗ cổ truyền Tết ở miền Bắc thường được bày trí đa dạng, phong phú, cầu kỳ (Ảnh: Internet)

Khác với mâm cỗ cổ truyền Tết ở miền Bắc, mâm cỗ cổ truyền miền Trung thường bao gồm: bánh tét, bánh tắc, nem chua, giò bò tiêu sọ, thịt lợn ngâm nước mắm, bún giò, bò kho mật mía, dưa củ kiệu, tôm chua và trái cây. Đặc biệt hơn các món ăn thường được bày ra các đĩa, chứ không dùng bát. Bởi thời tiết khắc nghiệt, nắng nóng cùng với cuộc sống vốn lam lũ trong công việc và thường đối diện khí hậu không thuận lợi nên mâm cỗ cổ truyền Tết của người miền Trung thường mang hương vị nồng của biển, đậm nghĩa tình, sẻ chia. Đồng thời cũng thể hiện sự chan hòa của người miền Trung với những món quà mà thiên nhiên ban tặng. 

 

Càng đi về phía cuối của Tổ quốc, mâm cỗ cổ truyền ngày tết càng trở nên đơn giản, cũng giống như tính cách con người miền Nam: chất phác, mộc mạc, bộc trực. Mâm cỗ cổ truyền Tết miền Nam còn lại năm món chính mà không kém phần đầy đủ, đó là: bánh tét, thịt kho trứng, canh khổ qua, bánh tráng cuốn, củ kiệu tôm khô. Bánh tét dẻo thơm mùi gạo nếp, đậu và thịt lợn, cùng với chút đậm đà của thịt kho trứng, chút đăng đắng nhẹ nhàng của canh khổ qua, chút chua chua thanh thanh của củ kiệu tôm khô tạo nên một mâm cơm cổ truyền đầy đủ vị mặn ngọt chua cay cũng như chính hương vị của cuộc sống thường ngày.


Miền Nam đầy đủ vị mặn, ngọt, chua, cay cũng như chính hương vị của cuộc sống thường ngày (Ảnh: Internet)