Một không gian văn hoá có sức sống bền vững

Năm nay, TP.Hải Phòng tổ chức lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mùa Thu từ ngày 26/9 - 4/10. Tại lễ hôi, sẽ công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Đây là dấu mốc quan trọng để đưa danh hiệu Di sản thế giới trở thành một giá trị được nhận diện, được lan tỏa và được phát huy trong đời sống văn hóa, du lịch và phát triển của các địa phương. 

(Nguồn ảnh: Chuyên đề An ninh Hải Phòng)

Côn Sơn gắn với sự hình thành, phát triển và lan tỏa của Phật giáo Trúc Lâm. Nơi đây từng là chốn tu hành, hoằng pháp của Đệ tam tổ Huyền Quang. Hệ thống chùa, tháp, di tích khảo cổ và cảnh quan còn lại hôm nay là những dấu tích quan trọng về một trung tâm Phật giáo của Đại Việt thời Trần và những lớp văn hóa gắn với các danh nhân như Trần Nguyên Đán, Nguyễn Trãi, tạo nên một không gian vừa linh thiêng, giàu chiều sâu lịch sử và văn hóa.

Kiếp Bạc gắn với lịch sử nhà Trần, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm của dân tộc. Với địa thế sông núi đặc biệt đã tạo nên một không gian quân sự, chiến lược quan trọng, lưu giữ những dấu tích và ký ức lịch sử hào hùng.

Sức sống của di sản không chỉ nằm trong những công trình hay cảnh quan, mà còn hiện diện trong các lễ hội, nghi lễ, tín ngưỡng và thực hành văn hóa của cộng đồng. Qua hơn bảy thế kỷ, những ký ức về Huyền Quang, Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi và các bậc tiền nhân vẫn được gìn giữ, thực hành và trao truyền. Chính sự tiếp nối giữa di sản vật thể, di sản phi vật thể, cảnh quan và đời sống cộng đồng đã tạo nên một không gian văn hóa có sức sống bền vững, nơi quá khứ không chỉ được lưu giữ mà tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay

Tại Côn Sơn, các hoạt động tưởng niệm 584 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi là dịp tưởng nhớ một nhân cách lớn của lịch sử dân tộc, đã để lại những di sản đặc biệt về tư tưởng, văn hóa, văn học và tinh thần yêu nước. Không gian Côn Sơn, nơi Nguyễn Trãi từng sống, sáng tác và gắn bó trong những năm cuối cuộc đời, vì thế không chỉ là nơi tưởng niệm, mà còn là nơi những giá trị tư tưởng và nhân văn của ông tiếp tục được nhắc nhớ, trao truyền.

Tại Kiếp Bạc, lễ tưởng niệm 726 năm ngày mất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn gợi lại một trong những trang sử hào hùng của dân tộc. Từ vùng đất gắn với cuộc đời, sự nghiệp và những chiến công của vị anh hùng dân tộc, truyền thống yêu nước, ý chí bảo vệ non sông và tinh thần đại đoàn kết được tiếp tục khẳng định trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Hai không gian tưởng niệm, hai nhân vật lịch sử với những đóng góp khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở những giá trị lớn của dân tộc về trách nhiệm với đất nước, trọng dân, trọng nghĩa và khát vọng xây dựng một xã hội tốt đẹp. 

Lễ hội trong không gian Di sản thế giới

Theo Văn bản số 1984/UBND-VX ngày 04/9/2026 của  UBND TP.Hải Phòng về phân công tổ chức các lễ hội, Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mùa Thu là một trong những lễ hội thường niên. Việc xác định rõ vai trò, trách nhiệm nhằm bảo đảm lễ hội được triển khai thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, tạo điều kiện để các cơ quan, địa phương, cộng đồng và các lực lượng tham gia chủ động phối hợp bảo vệ, phát huy giá trị di sản.

Trong khuôn khổ lễ hội, các nghi lễ dâng hương, rước, tế và tưởng niệm được tổ chức trang trọng, giữ gìn những yếu tố truyền thống gắn với cộng đồng. Đây cũng là dịp để người dân và du khách trực tiếp cảm nhận một di sản đang được thực hành trong đời sống, qua đó hiểu hơn về mối liên hệ giữa con người, lịch sử và không gian văn hóa Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Trong thời gian lễ hội, sẽ diễn ra chuỗi hoạt động phong phú, kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, tưởng niệm các bậc tiền nhân, biểu diễn văn hóa nghệ thuật, trải nghiệm di sản, quảng bá du lịch, làng nghề, sản phẩm địa phương và xúc tiến thương mại. Cụ thể, tại Khu di tích Kiếp Bạc sẽ tổ chức lễ Cáo yết; khai hội, tưởng niệm 726 năm ngày mất Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản; khai ấn, trình diễn Hầu Thánh; cầu an và hội hoa Đăng trên sông Lục Đầu; lễ rước bộ, lễ tế và lễ giỗ Đức Thánh Trần. Tại Khu di tích Côn Sơn sẽ diễn ra lễ dâng hương, rước văn và tưởng niệm 584 năm ngày mất Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; các hoạt động văn hóa, nghệ thuật

Những nét mới của mùa lễ hội năm 2026: không gian được chỉnh trang, làm đẹp và tổ chức đồng bộ hơn, gắn với cảnh quan tự nhiên, kiến trúc và không gian văn hóa của di tích; các vị trí cửa ngõ được bố trí biểu tượng nhận diện Di sản; hệ thống trang trí, điểm thông tin, điểm check-in và các không gian trải nghiệm được sắp xếp theo hướng thuận tiện cho công chúng; công nghệ được sử dụng theo hướng phục vụ trực tiếp với mã QR được tích hợp trên nền tảng Smart Hải Phòng, cung cấp thông tin về chương trình, lịch hoạt động, sơ đồ không gian, các khu vực dịch vụ, điểm tham quan, ăn uống, lưu trú và các tuyến, điểm du lịch liên quan. Du khách có thể chủ động tra cứu thông tin và lựa chọn hành trình phù hợp ngay trong quá trình tham dự lễ hội; bố trí nội dung trực quan, video, hình ảnh, livestream và các sản phẩm truyền thông trên nền tảng số; …

Sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh, Hải Phòng hiện có hai Di sản thế giới với những giá trị nổi bật khác nhau. Trong đó, Côn Sơn - Kiếp Bạc mang chiều sâu của lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan; Vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà nổi bật với giá trị về cảnh quan, địa chất, địa mạo, hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Hai di sản bổ sung cho nhau chiều sâu văn hóa và ký ức lịch sử, không gian thiên nhiên và biển đảo.