Quy mô lớn đòi hỏi cách tiếp cận lớn 

Theo đề xuất, dự án có diện tích khoảng 93.000ha, tương đương gần 1/3 diện tích tự nhiên của TP Cần Thơ hiện nay, với tổng vốn đầu tư dự kiến 16,8 tỷ USD. Trong đó, cấu phần đáng chú ý là tổ hợp công nghiệp thép công suất khoảng 16 triệu tấn/năm, cùng hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và đô thị phụ trợ.

Đây là quy mô chưa từng có tiền lệ đối với một dự án lấn biển tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, cách tiếp cận không thể dừng ở cấp độ đề xuất đầu tư đơn lẻ, mà cần được xem xét trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.

Theo Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, không gian phát triển đất nước được tổ chức theo hướng hài hòa giữa kinh tế – xã hội – môi trường, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc: Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng; Phát triển có trọng tâm, trọng điểm; Kiểm soát chặt chẽ việc mở rộng không gian đất đai

Đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ đã xác định rõ định hướng: phát triển thuận thiên, thích ứng với biến đổi khí hậu, hạn chế can thiệp thô bạo vào tự nhiên.

Trong bối cảnh đó, một dự án lấn biển quy mô tới 93.000ha cần được đánh giá toàn diện về tác động môi trường, thủy văn, hệ sinh thái – không chỉ trong phạm vi địa phương mà trên toàn vùng.

Với tổng vốn khoảng 16,8 tỷ USD (tương đương gần 420.000 tỷ đồng), dự án đặt ra câu hỏi lớn về khả năng huy động và phân bổ nguồn lực.

Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án quy mô lớn trước đây đã gặp khó khăn do nhiều nguyên nhân như: Phụ thuộc vào vốn vay và đòn bẩy tài chính cao, tiến độ kéo dài, đội vốn, hiệu quả khai thác thấp hơn kỳ vọng

Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là “có dự án lớn”, mà phải là dự án hiệu quả, phù hợp với sức chịu đựng của nền kinh tế và năng lực quản trị của nhà đầu tư.

Phát triển công nghiệp: cần gắn với chiến lược quốc gia

Một trong những trụ cột của dự án là sản xuất thép công suất lớn. Tuy nhiên, theo định hướng của Chiến lược phát triển công nghiệp Việt Nam đến năm 2030, việc phát triển ngành thép cần bảo đảm: Cân đối cung – cầu, tối ưu hóa tài nguyên và năng lượng và hạn chế tác động môi trường

Trong khi đó, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long không phải là trung tâm truyền thống của ngành công nghiệp nặng, mà đang được định hướng phát triển theo hướng sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển bền vững.

Điều này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc lựa chọn ngành nghề “hạt nhân” cho các dự án quy mô lớn.

Thực tiễn phát triển cho thấy, không ít dự án lớn gặp vướng mắc không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì thiếu kỷ luật trong thực hiện quy hoạch.

Việc xem xét các đề xuất đầu tư cần bảo đảm một số yếu tố như: Tuân thủ chặt chẽ quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, đánh giá đầy đủ tác động môi trường chiến lược, phân kỳ đầu tư hợp lý, tránh dàn trải

Đây không chỉ là yêu cầu về quản lý nhà nước, mà còn là điều kiện để bảo đảm hiệu quả lâu dài của chính dự án.

Những đề xuất quy mô lớn như dự án lấn biển 93.000ha cho thấy khát vọng phát triển mạnh mẽ của khu vực tư nhân. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rõ:

Không gian phát triển của quốc gia là hữu hạn, trong khi nhu cầu đầu tư là vô hạn.

Vì vậy, lựa chọn dự án nào, đặt ở đâu, phát triển theo hướng nào – đó không chỉ là quyết định kinh tế, mà còn là quyết định chiến lược quốc gia.

Đề xuất của Tập đoàn Xuân Thiện mở ra một hướng tiếp cận mới trong phát triển không gian kinh tế biển.

Tuy nhiên, với những dự án quy mô đặc biệt lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là táo bạo trong ý tưởng, mà còn phải nghiêm túc trong tuân thủ quy hoạch, thận trọng trong sử dụng nguồn lực và kiên định với mục tiêu phát triển bền vững.

Chỉ khi đó, những “siêu dự án” mới thực sự trở thành động lực phát triển, thay vì gánh nặng cho tương lai.