Chăm lo người có công với cách mạng là chính sách nhất quán, thể hiện trách nhiệm và đạo lý tri ân đối với những người đã cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

Pháp lệnh số 05/2026/UBTVQH16 tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ chính sách này. Theo quy định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, người có công với cách mạng là người có công lao, cống hiến trong sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.

Các nhóm được hưởng chế độ ưu đãi theo Pháp lệnh gồm người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945; người hoạt động cách mạng từ ngày 1/1/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; liệt sĩ; Bà mẹ Việt Nam anh hùng; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến; thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; bệnh binh; người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; người bị địch bắt tù, đày; người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế và người có công giúp đỡ cách mạng.

Ông Dương Minh Đỗ, nguyên Phó Cục trưởng Cục Người có công - Chủ tịch Hội DN của Thương binh và NKT Thành phố Hà Nội phát biểu tại Hội thảo “Đưa Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng vào cuộc sống” sáng 26/8/2026. 

Mức chuẩn trợ cấp ưu đãi 3.012.000 đồng

Theo Nghị định số 321/2026/NĐ-CP, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng là 3.012.000 đồng.

Đây là căn cứ để tính mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng và thân nhân. Các mức tính theo mức chuẩn được làm tròn đến hàng nghìn đồng.

Nghị định quy định cụ thể mức hưởng trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hằng tháng; trợ cấp đối với thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; thương binh loại B và trợ cấp ưu đãi một lần đối với người có công với cách mạng và thân nhân.

Các mức trợ cấp, phụ cấp này được thực hiện kể từ ngày 1/7/2026.

Đối với trợ cấp một lần tính theo thâm niên, sau khi tính tròn số năm tham gia kháng chiến, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc hoặc làm nghĩa vụ quốc tế, nếu còn từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì được tính là một năm; dưới 6 tháng được tính là 6 tháng. Trường hợp không xác định được ngày, tháng bắt đầu hoạt động kháng chiến thì được tính từ ngày 1/7 của năm đó.

Điều dưỡng phục hồi sức khỏe từ năm 2027

Một nội dung trực tiếp liên quan đến việc chăm sóc sức khỏe người có công là chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe.

Từ ngày 1/1/2027, điều dưỡng phục hồi sức khỏe tại nhà có mức chi bằng 0,9 lần mức chuẩn/người/lần. Với mức chuẩn 3.012.000 đồng, mức chi tương ứng sau khi làm tròn là 2.711.000 đồng/người/lần, được chi trả trực tiếp cho người được hưởng.

Đối với điều dưỡng phục hồi sức khỏe tập trung, mức chi bằng 1,8 lần mức chuẩn/người/lần, tương ứng sau khi làm tròn là 5.422.000 đồng/người/lần.

Khoản chi điều dưỡng tập trung bao gồm tiền ăn trong thời gian điều dưỡng; thuốc thiết yếu; quà tặng; tham quan, gồm tiền đi lại và vé tham quan; cùng một số khoản phục vụ trực tiếp cho người điều dưỡng như tư vấn sức khỏe, phục hồi chức năng, sách báo, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và các khoản chi khác theo quy định.

Các chế độ điều dưỡng tương ứng theo Nghị định số 75/2021/NĐ-CP, Nghị định số 55/2023/NĐ-CP và Nghị định số 77/2024/NĐ-CP tiếp tục được thực hiện đến hết ngày 31/12/2026.

Người có công được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế

Theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, người có công với cách mạng thuộc nhóm được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

Nghị định số 321/2026/NĐ-CP đồng thời quy định việc đóng bảo hiểm y tế cho người có công với cách mạng, thân nhân và người phục vụ người có công với cách mạng theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Quy định này được thực hiện từ ngày 1/7/2026.

Người có công với cách mạng được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng bảo hiểm y tế theo quy định.

Điều cần lưu ý là mức 100% được áp dụng đối với chi phí nằm trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế, không có nghĩa mọi chi phí khám, chữa bệnh phát sinh đều mặc nhiên được thanh toán toàn bộ.

Trong trường hợp đang điều trị nội trú hoặc cấp cứu phải chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, người có công thuộc đối tượng luật định còn được thanh toán chi phí vận chuyển theo quy định.

Chính sách nhà ở, đất ở tiếp tục được bảo đảm

Chính sách đối với người có công không chỉ dừng ở trợ cấp và chăm sóc sức khỏe mà còn gắn với điều kiện sống lâu dài.

Theo quy định hiện hành, người có công với cách mạng thuộc trường hợp luật định được miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với đất ở trong hạn mức. Việc xác định đối tượng, mức miễn, giảm và hồ sơ thực hiện phải căn cứ pháp luật về người có công với cách mạng và pháp luật về thu tiền sử dụng đất.

Việc miễn, giảm tiền sử dụng đất để thực hiện chính sách nhà ở, đất ở đối với người có công được thực hiện khi có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định.

Về nhà ở, Luật Nhà ở năm 2023 xác định người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo Pháp lệnh là một trong những nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Các hình thức hỗ trợ gồm bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội. Người có công thuộc đối tượng luật định còn có thể được hỗ trợ tự xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà ở theo chương trình mục tiêu quốc gia hoặc chương trình đầu tư công về nhà ở; được hỗ trợ tặng cho nhà ở hoặc vay vốn ưu đãi của Nhà nước để mua, thuê mua nhà ở xã hội, tự xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà ở.

Trong trường hợp các đối tượng có cùng tiêu chuẩn và điều kiện, người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ thuộc nhóm được ưu tiên theo quy định của Luật Nhà ở.

Trợ cấp mai táng thực hiện theo pháp luật về bảo hiểm xã hội

Từ ngày 1/1/2027, Nghị định số 321/2026/NĐ-CP tiếp tục quy định mức chi trợ cấp mai táng đối với người có công theo pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người thuộc trường hợp được hưởng chết.

Với mức tham chiếu hiện nay là 2.530.000 đồng/tháng, mức trợ cấp mai táng tương ứng hiện nay là 25.300.000 đồng.

Tuy nhiên, số tiền thực tế được hưởng từ ngày 1/1/2027 sẽ được xác định bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người có công từ trần.

Cá nhân hoặc tổ chức thực hiện mai táng cần chuẩn bị bản khai theo mẫu và bản sao được chứng thực từ giấy báo tử hoặc trích lục khai tử, gửi UBND cấp xã nơi địa phương quản lý hồ sơ người có công. UBND cấp xã có trách nhiệm xác nhận bản khai, lập danh sách gửi Sở Nội vụ theo quy định trong thời gian 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ.

Chăm lo người có công trong những dịp quan trọng

Bên cạnh những chính sách thường xuyên, việc thăm hỏi, tặng quà người có công vào Tết Nguyên đán, Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 và những ngày lễ lớn, sự kiện trọng đại của đất nước tiếp tục được thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Riêng dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm 2026, quà tặng của Chủ tịch nước được thực hiện theo hai mức 600.000 đồng và 300.000 đồng tùy từng nhóm đối tượng theo Quyết định số 885/QĐ-CTN và hướng dẫn của Bộ Nội vụ.

Từ ngày 1/1/2027, Nghị định số 321/2026/NĐ-CP cũng quy định chế độ tặng quà đối với cơ sở nuôi dưỡng người có công, người có công và gia đình người có công.

Quà tặng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với tập thể gồm 5 triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 500.000 đồng; đối với gia đình, cá nhân gồm 1 triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 250.000 đồng.

Đối với quà tặng của cơ quan trung ương, lãnh đạo bộ, mức dành cho tập thể là 3 triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 500.000 đồng; đối với gia đình, cá nhân là 1 triệu đồng tiền mặt và hiện vật trị giá 250.000 đồng.

Khi đoàn đại biểu người có công với cách mạng và thân nhân do UBND cấp tỉnh hoặc Sở Nội vụ tổ chức đến thăm cơ quan trung ương, người có công và thân nhân tham gia đoàn được tặng quà mức 1 triệu đồng/người theo quy định, thực hiện từ ngày 1/1/2027.

Việc hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công không chỉ thể hiện qua mức trợ cấp, mà còn ở sự đồng bộ giữa chăm sóc sức khỏe, nhà ở, đất ở, bảo hiểm y tế và các chế độ chăm lo khác.

Quan trọng hơn, chính sách phải được triển khai đúng đối tượng, đúng chế độ, đầy đủ và kịp thời, để những quy định ưu đãi thực sự đến được với người có công và gia đình người có công.

Đó cũng là cách để truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” không chỉ được nhắc lại trong những ngày kỷ niệm, mà được cụ thể hóa bằng những chính sách thiết thực trong đời sống.