Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhằm ngăn chặn phong trào cách mạng, địch đã dựng bốt Mai Sơn để án ngữ Đường 10, từ đó càn quét, bắt bớ cán bộ, du kích và đồng bào các xã quanh vùng. Từ năm 1949 - 1951, địch đã tra tấn, sát hại nhiều chiến sĩ cách mạng và người dân yêu nước, rồi chôn tập thể tại gò đất sau bốt. Nhân dân trong vùng khi ấy gọi nơi này bằng một cái tên đầy xót xa: "cối xay thịt". Các anh, các chị đã nằm xuống khi vùng đất này còn bị chiếm đóng, không một nén hương, không một tấm bia mộ ghi danh. Chính sự hi sinh thầm lặng ấy đã góp phần làm nên trang sử "Đường 10 quật khởi", cùng với "Đường 5 anh dũng", "Cát Bi rực lửa", để Hải Phòng hôm nay được mang danh hiệu cao quý "thành phố Anh hùng".

Đại biểu thành kính trong buổi lễ

Ba phần tư thế kỷ đã qua, thân nhân liệt sĩ và bà con đã tự dựng bia tưởng niệm, lập mộ gió, sớm hôm hương khói, khai hoang, cải tạo đồng ruộng, mỗi khi gặp một nắm xương, bà con lại cẩn thận cất bốc, đặt vào tiểu sành, an táng chu đáo. Và, đã có 40 hài cốt được gìn giữ bằng tấm lòng như thế. Còn 16 hài cốt được tìm thấy thì chỉ còn là một lớp đất sẫm màu, xen lẫn những mảnh bát ăn cơm đã vỡ, chiếc khuy thắt lưng han gỉ và những đoạn dây điện…

Hình ảnh tại buổi lễ

Qua những tư liệu lịch sử, lời kể của nhân chứng, thân nhân và hồ sơ lưu giữ, được biết trong số những người nằm lại nơi đây có 8 liệt sĩ đã được Tổ quốc ghi công. Đó là, liệt sĩ Nguyễn Văn Cảm, Bí thư Chi bộ xã Đồng Minh; liệt sĩ Đỗ Ngọc Bích, Bí thư Chi bộ xã Cao Minh; liệt sĩ Hà Văn Rặc, cán bộ phái viên; liệt sĩ Vũ Văn Hữu, cán bộ xã; liệt sĩ Phạm Văn Choát, cán bộ xã; liệt sĩ Đỗ Văn Choát, cán bộ xã; liệt sĩ Vũ Văn Tuân, du kích; liệt sĩ Nguyễn Văn Gắng, du kích.

Cùng nằm lại nơi đây là nhiều đồng chí, đồng bào chịu chung số phận, mà đến nay chưa biết tên tuổi, quê quán. Dù quê hương ở miền đất nào của Tổ quốc, dù là chiến sĩ hay người dân, tất cả đã hòa máu xương mình vào đất mẹ, để đất nước có ngày nở hoa độc lập, kết trái tự do. 

Hình ảnh tại buổi lễ

Thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm", từ ngày 26/9, cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự TP.Hải Phòng cùng dân quân, cựu chiến binh và bà con trong xã Vĩnh Bảo đã không quản nắng mưa, nâng niu từng nắm đất để tìm lại hài cốt. Việc quy tập và an táng lần này thể hiện trách nhiệm thiêng liêng của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Thành phố đối với những người đã ngã xuống và những gia đình chịu mất mát trong chiến tranh. Thành phố sẽ tiếp tục kiên trì tìm kiếm, xác minh ở những nơi còn thông tin, chăm lo chu đáo cho thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng.

Hình ảnh tại buổi lễ

Trong giờ phút thiêng liêng, thành kính, đại diện lãnh đạo TP.Hải Phòng, xúc động: hôm nay, trên chính mảnh đất này, các anh, các chị được yên nghỉ bên nhau trong sự đón nhận thành kính của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân TP.Hải Phòng, trong tình nghĩa sâu nặng của quê hương Vĩnh Bảo và nhân dân cả nước; chúng tôi xin nguyện sống và làm việc, gìn giữ và xây dựng non sông, xứng đáng với sự hi sinh và đổi bằng máu xương; đoàn kết, chung sức dựng xây Hải Phòng văn minh, hạnh phúc, xứng đáng với truyền thống Đất Cảng anh hùng, xứ Đông văn hiến.

Hình ảnh tại buổi lễ

Theo chủ trương, khu Mả Chìa sẽ được quy hoạch, xây dựng thành khu tưởng niệm các liệt sĩ và đồng bào tử nạn, là công trình thiết thực kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.