Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại một Hội nghị Trung ương. Ảnh: TL

Điểm tựa thể chế

Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần chỉ rõ: “Đảng và Nhà nước luôn mở rộng không gian, tạo mọi điều kiện và thiết lập hành lang pháp lý vững chắc để bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung. Sức mạnh của bộ máy trong kỷ nguyên mới không chỉ nằm ở những con số KPI hay sự chặt chẽ của các bước quy trình, mà cốt lõi nằm ở bản lĩnh, trí tuệ và sự dấn thân của đội ngũ con người. Khi kỷ cương đi liền với kiến tạo, khi kỷ luật thép song hành cùng cơ chế bảo vệ người đổi mới sáng tạo, mọi rào cản hình thức sẽ bị đập tan, mở đường cho đất nước bước vào giai đoạn phát triển bứt phá và thịnh vượng”.

Nếu kỷ luật thép mà thiếu đi hành lang bảo vệ người dám làm, bộ máy sẽ rơi vào tình trạng "thà không làm để không sai", “cứ ngồi yên để an toàn”, điều này triệt tiêu hoàn toàn sức bật của đội ngũ.

Quy định số 220-QĐ/TW ngày 30/9/2026 của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung đã khuyến khích, ghi nhận và bảo vệ những cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo mang lại giá trị thiết thực. Việc quán triệt sâu sắc các chủ trương, kết luận và quy định này là điểm tựa pháp lý vững chắc nhất hiện nay. Tuy nhiên, để đưa tinh thần ấy vào đời sống, thách thức lớn nhất là phải giải quyết câu hỏi cốt lõi: Thế nào là "vì lợi ích chung"?

Sáng tạo đổi mới vì lợi ích chung phải xuất phát từ mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tuyệt đối không có bóng dáng của lợi ích nhóm, tư lợi cá nhân hay động cơ vụ lợi. Trong quản trị hiện đại, những tư duy đột phá luôn đi kèm với tỷ lệ rủi ro nhất định do chưa có tiền lệ. Một cơ chế đánh giá văn minh phải biết phân định rạch ròi giữa sai phạm do tham nhũng, trục lợi cá nhân với sai phạm mang tính rủi ro khách quan trong quá trình thí điểm cái mới.

Trong một hệ thống mà thói soi mói hình thức vẫn còn đất sống, những cán bộ năng động, sắc sảo thường dễ trở thành "tâm điểm" chịu áp lực từ sự đố kỵ hoặc tư duy an toàn của người xung quanh. Do đó, vai trò của người đứng đầu cấp ủy và tập thể lãnh đạo mang tính chất quyết định: Người đứng đầu phải dũng cảm đứng ra làm "bà đỡ", làm lá chắn bảo vệ cho cán bộ dưới quyền khi họ dám mạnh dạn nhận việc khó, việc mới. Kiên quyết ngăn chặn tình trạng dùng các lỗi kỹ thuật nhỏ nhặt trong quy trình thủ tục để trù dập, bôi nhọ những cán bộ có tâm huyết, dám làm và đem lại sản phẩm thực chất cho địa phương, đơn vị.

Đổi mới tư duy: Từ "đếm chứng chỉ" sang "đo sản phẩm" và thực chiến

Để thu hẹp khoảng cách giữa hồ sơ giấy và năng lực thực tế, công tác cán bộ cần một cuộc cách mạng đồng bộ từ khâu tuyển dụng đến đánh giá.

Theo đó, cần chuyển đổi sang hệ thống đánh giá dựa trên sản phẩm. Thước đo cao nhất của cán bộ không phải là thâm niên hay số lượng bằng cấp, mà là họ đã giải quyết được bao nhiêu việc khó, đem lại bao nhiêu giá trị thực tiễn cho tổ chức. 

Cũng nên đưa bài tập tình huống và thực chiến vào quy hoạch cán bộ. Khi sát hạch, đề bạt cán bộ chủ chốt, cần áp dụng các phương pháp đánh giá hiện đại như cho phép ứng viên bảo vệ đề án trước hội đồng phản biện độc lập, xử lý tình huống giả định về khủng hoảng truyền thông hoặc điểm nghẽn đầu tư.

Cần nhắc lại câu chuyện cơn bão số 11 (Matmo) làm ngập lụt trung tâm tỉnh T. năm 2025, các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã ra quyết sách triển khai ngay dự án công trình đê bao gồm đê, kè, đường kết hợp để chống lũ lụt cho tỉnh. Đây có thể coi là bài tập thực chiến dành cho đội ngũ lãnh đạo tỉnh T. Nếu dự án triển khai tốt,  người dân và doanh nghiệp sẽ tránh được lũ lụt và thiệt hại từ những năm về sau.

Nguyên tắc thực thi “6 rõ” và tinh thần hành động “6 dám” đã lan tỏa từ Trung ương đến địa phương. Ảnh: TL

Giải pháp trọng tâm: Kỷ luật thép đi đôi với hành lang bảo vệ

Hậu Đại hội XIV, thông điệp của kỷ nguyên mới rất rõ ràng: Kỷ cương phải đi liền với kiến tạo, quy trình phải phục vụ cho hiệu quả thực chất. Để tiếng chuông báo động không biến thành tiếng thở dài bất lực, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp mang tính "phẫu thuật tận gốc". Theo đó, cần minh bạch hóa hơn nữa trách nhiệm cá nhân. Không để tình trạng "cha chung không ai khóc". Mọi công việc cần hướng đến mô hình “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm và rõ thẩm quyền.

Bên cạnh đó, cần không khoan nhượng với sự vô cảm, kiên quyết đưa ra khỏi hệ thống những cán bộ vô cảm, né tránh, sợ sai không dám làm. Song song đó, thiết lập hành lang pháp lý vững chắc để bảo vệ, tiếp sức cho những cán bộ dám đột phá vì lợi ích chung.

Đặc biệt, lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo sinh mệnh chính trị. Thành công của người lãnh đạo không nằm ở những báo cáo thành tích dày chữ, mà nằm ở tốc độ phát triển kinh tế - xã hội và mức độ hạnh phúc, hài lòng thực tế của người dân, doanh nghiệp.

Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy và đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình đòi hỏi một cuộc cách mạng đồng bộ về tư duy và phương thức tuyển dụng, đánh giá, sử dụng cán bộ. Đã đến lúc phải đập tan chiếc “khiên” giả tạo của “bệnh hình thức” để giải phóng toàn bộ nguồn lực, kiến tạo một đội ngũ cán bộ "vừa hồng vừa chuyên", dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung của đất nước.