Căn nhà của Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nằm trên phố Hoa Bằng (Hà Nội), bình yên đến nao lòng. Không gian ngôi nhà với hoa cỏ, cây cảnh và tiếng chim xa xa gợi cảm giác thanh thản, gần như không mang dáng dấp của một vị tướng trận mạc. Cũng không có vẻ nghiêm nghị, khô khan như nhiều người thường hình dung về quân nhân nơi ông – người lính tuổi 80 vẫn nhanh nhẹn, xởi lởi và cởi mở trong câu chuyện.

Thế nhưng, cuộc trò chuyện kéo dài đúng 30 phút quý báu với vị tướng bận rộn, người chưa từng ngơi nghỉ suốt 14 năm kể từ ngày nghỉ hưu, về những khoảnh khắc lịch sử cách đây tròn 51 năm, khi ông là Trung đoàn trưởng Trung đoàn Triệu Hải, chỉ huy cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn… lại khiến người đối diện có cái nhìn khác về ông.

Đất nước thống nhất đã nửa thế kỷ trôi qua. Người Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu năm nào nay đã bước sang tuổi 80. Ông là vị tướng trưởng thành từ trận mạc, trải qua nhiều cương vị công tác, trở thành Thượng tướng, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Quân sự Liên bang Nga, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Sau một hồi kể chuyện thời binh lửa, giọng ông chùng xuống. Vị tướng già bồi hồi chia sẻ:

Đến nay, đã 51 năm kể từ ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Đất nước đã đổi thay mạnh mẽ trong không khí phát triển mới. Nhưng những người lính năm xưa vẫn luôn ghi nhớ tình cảm, công lao mà má Sáu Ngẫu – đại diện cho tầng lớp nhân dân miền Nam – đã dành cho Quân giải phóng vào thời khắc quyết định ấy.

Má Sáu Ngẫu không chỉ là người mẹ tiêu biểu của Lái Thiêu, mà còn là hình tượng tiêu biểu của những bà mẹ miền Nam thành đồng Tổ quốc.

Để có được một Việt Nam hòa bình, thống nhất như hôm nay, toàn dân tộc Việt Nam mãi mãi ghi ơn những bà mẹ Việt Nam anh hùng – những người phụ nữ can trường, mưu lược, dũng cảm, đã hiến dâng trọn đời mình, hiến dâng cả chồng con cho cách mạng, vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.

“Tôi xin kính cẩn nghiêng mình tri ân sự hy sinh của đồng bào và chiến sĩ đã đóng góp cho công cuộc thống nhất đất nước cách đây nửa thế kỷ.” Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu bồi hồi nhấn mạnh.