Số liệu của nền tảng tổng hợp và khai thác dữ liệu Metric mới công bố hôm 28/10 cho thấy tổng doanh số trên 4 sàn thương mại điện tử đang hoạt động tại Việt Nam (Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki) trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt 441,97 nghìn tỉ đồng, tăng 44,47% so với cùng kỳ năm ngoái.
Metric đánh giá TikTok Shop và Shopee đã gần như cân bằng nhau về quy mô thị trường, khác biệt về điểm thị phần theo doanh số không còn đáng kể, nhưng lợi thế phân hóa theo ngành hàng. Trong đó, TikTok Shop chiếm ưu thế ở ngành hàng thời trang nam, thời trang nữ. Trong khi đó, Shopee dẫn đầu ở ngành hàng điện thoại, điện gia dụng và nhà cửa - đời sống.
Metric vẫn đưa ra cái nhìn lạc quan về thương mại điện tử trong phần còn lại của năm 2026. Theo đó, trong quý IV, Metric dự báo doanh thu 4 sàn thương mại điện tử lớn tại Việt Nam đạt 165,5 nghìn tỉ đồng và sản lượng khoảng hơn 1.102 triệu sản phẩm, tăng lần lượt 10,2% và 1,22% so với quý III.
Sự lớn mạnh của thương mại điện tử gây áp lực lớn cho nhiều trung tâm thương mại và các cửa hàng mặt phố quy mô nhỏ. Hiện tại, ở Hà Nội và TP HCM, tình trạng nhà mặt phố treo biển “cho thuê cửa hàng” xuất hiện ngày càng nhiều.
Bất chấp sự lên ngôi của thương mại điện tử gây áp lực cho nhiều mô hình kinh doanh, các chuỗi bán lẻ lớn vẫn duy trì được vị thế của mình. Công ty chứng khoán TCBS đã lý giải cho hiện tượng thông qua dữ liệu của 3 ông lớn bán lẻ có cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán là Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (MWG), Công ty Cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail - FRT) và Công ty cổ phần Tập đoàn Masan (MSN).
“Sự mở rộng của sàn chưa tác động tiêu cực đến lợi nhuận của các chuỗi. Ở lĩnh vực điện thoại, điện máy, mảng cạnh tranh trực tiếp nhất với sàn, biên lợi nhuận năm 2026 đạt mức cao nhất bốn năm. Lợi nhuận của các doanh nghiệp bán lẻ tăng gấp đôi”, TCBS cho biết.
TCBS phân tích doanh số sàn tập trung vào các ngành hàng giá trị nhỏ, dễ giao nhận và nhiều mẫu mã. Ba nhóm lớn nhất là làm đẹp, thời trang nữ và nhà cửa, đời sống, cộng lại khoảng 44% doanh số sàn 6 tháng đầu năm 2026; đây là các ngành hàng gần như không có chuỗi bán lẻ niêm yết quy mô lớn.
Sàn cạnh tranh trực tiếp với chuỗi niêm yết tập trung ở điện thoại, điện máy và bách hóa. Với điện thoại, điện máy, doanh số trên sàn mới bằng khoảng 15% chuỗi điện máy MWG. MWG được tin dùng ở phân khúc sản phẩm giá trị lớn, cần lắp đặt, bảo hành và mua trả góp; mua trả chậm chiếm khoảng 38% doanh thu chuỗi Điện Máy Xanh, tăng 50%.
Tuy nhiên, TCBS cảnh báo phân khúc sản phẩm trên 1 triệu đồng trên sàn đang tăng tỷ trọng lên 18,2% doanh số, cho thấy người tiêu dùng ngày càng sẵn sàng mua sản phẩm giá trị cao trực tuyến.
Ở mảng bách hóa, thực phẩm, doanh số trên sàn tăng 151%, quy mô mỗi tháng đã bằng khoảng 2/3 Bách Hóa Xanh. Sàn mạnh ở hàng đóng gói như sữa, đồ uống, đồ ăn vặt, thường mua theo thùng và dễ so giá; chuỗi giữ lợi thế ở hàng tươi sống, gần nhà và mua hàng ngày. Đây là ngành hàng có mức độ cạnh tranh gia tăng nhanh nhất.
Ở mảng dược phẩm - thuốc với đặc điểm cần tư vấn của dược sĩ, nên nhà thuốc vẫn là kênh chính. TCBS đánh giá Long Châu tự phát triển bán hàng trực tuyến góp phần giúp doanh thu trực tuyến của FRT đạt 4.996 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 25%.
Và Theo TCBS, vị thế của các chuỗi bán lẻ được thể hiện rõ nhất qua biên lợi nhuận gộp. Theo TCBS, số liệu theo quý từ năm 2022 cho thấy áp lực xuất hiện rõ ở MWG năm 2023, nhưng đã giảm dần và đến năm 2026 biên lợi nhuận đã hồi phục.
Với FRT, biên lợi nhuận gộp tăng từ khoảng 15% trong giai đoạn 2022–2023 lên khoảng 20%, biên lợi nhuận ròng từ âm năm 2023 lên 2,9% quý II/2026. Mức cải thiện chủ yếu đến từ Long Châu.
Bình luận bài viết