Diễn đàn Lao động - Thương binh - Xã hội

Chân dung người chạm bạc cuối cùng trên đỉnh núi Pờ Lỳ Ngài

07/12/2017 | 15:30:09
Người Nùng ở huyện Hoàng Su Phì (Hà Giang) biết chế tác trang sức bạc có hàng nghìn, nhưng người biết chế tác các hoa văn cổ trên bạc chỉ còn lác đác vài người.


Song, người biết chế tác 12 bộ trang sức bạc theo văn hóa truyền thống của người Nùng dùng trong đám cưới thì chỉ còn mỗi ông già Cháng Thanh Tờ sống trên đỉnh núi Pờ Ly Ngài.

Ông Cháng Thanh Tờ cũng không nhớ rõ mình đã bén duyên với nghề truyền thống của gia đình từ khi nào. Chỉ biết, năm lên 20 tuổi, ông đã có thể chế tác thành thạo các trang sức bạc truyền thống của người Nùng.

Và có lẽ, lời trăn chối của người cha trước khi qua đời rằng: “Trang sức bạc là hồn cốt, là tập tục, không đeo bạc, người Nùng không biết nguồn cội, không biết tổ tiên nên con không thể để thất truyền được” đã là động lực để ông cần mẫn 2/3 cuộc đời làm nên những bộ trang sức tinh xảo chứa đựng lớp lang văn hóa của người Nùng ở dãy núi Tây Côn Lĩnh.

Giơ đôi tay chai sần, đen nhẻm cả đời đục đẽo hoa văn trên những mảng bạc, ông Tờ cất giọng buồn: "Ấy thế mà có lúc đôi tay này, nghề này không thể nuôi sống được gia đình, được bản thân đấy."

Đấy là thời điểm hơn chục năm về trước, khi những món trang sức mỹ kim tràn ngập trên các sạp hàng chợ huyện Vinh Quang. Đám thanh niên Nùng bảo, làm chiếc vòng bạc theo truyền thống tốn hết một con trâu, ra chợ huyện mua chỉ mất vài trăm nghìn, tội gì. Còn người già ngồi khâu vá thì chặc lưỡi, biết là chiếc cúc áo bướm bạc nó đẹp đấy, tổ tiên mình nghìn đời vẫn như thế nhưng nó đắt quá, tiền đâu mà mua đính vào áo, thôi thì dùng cúc nhôm đính vào, tổ tiên biết mình nghèo nên cũng bỏ qua.

Dĩ nhiên trong cách nghĩ ấy của người Nùng thời đó, ông Cháng Thanh Tờ và một số ít người biết chế tác trang sức bạc thành những người cô đơn nhất. Nét văn hóa độc đáo của dân tộc Nùng là khi cô gái đi lấy chồng, ngoài những sính lễ thì con dâu được nhà trai sắm lễ một bộ trang sức bạc. Ông Tờ quặn lòng khi đi ăn một số đám cưới trong bản, cô dâu không đeo trang sức bạc nữa, nhạc lễ không còn thanh la, kèn trống mà thay vào đó là nhạc xập xình loa đài.


Khi cơn lốc tức thời ấy đi qua, đời sống người Nùng ở Hoàng Su Phì khấm khá lên nhờ biết trồng cây chè, cây thảo quả thì người ta mới thấy được những giá trị truyền thống trong mỗi món trang sức bạc cần được gìn giữ. Nhiều vòng cổ có khắc hình các loại hoa lá, cá, chim thú, chụm đầu, vòng tay, cúc áo... trị giá trên 40 triệu đồng/bộ được nhiều người tìm đến ông Cháng Thanh Tờ đặt hàng. Nhưng âm thanh chạm bạc lại rộn vang khắp bản, ông nói vui: "Những giá trị của ông bà, tổ tiên để lại đã hồi sinh trong cuộc sống của người Nùng chúng tôi rồi."

Mừng hơn, trong một lần đi Ngày hội văn hóa các dân tộc huyện Hoàng Su Phì năm 2013 ở thị trấn Vinh Quang, ông Tờ đã gặp nghệ nhân Ly Sào Tin thôn Thinh Rầy, xã Nàng Đôn cũng tâm huyết với nghề chạm bạc của người Nùng. Hai nghệ nhân già đồng tộc đã trao đổi kinh nghiệm, các bí quyết và thống nhất rằng, vào ngày chợ phiên Vinh Quang (họp vào chủ Nhật hằng tuần) sẽ cho con cháu trong bản mình mang trang sức bạc xuống bán.

Từ đó, đến chợ phiên Vinh Quang thỉnh thoảng du khách bắt gặp những người phụ nữ Nùng đeo đầy các trang sức bạc rong ruổi bán cho bà con. Người mua thì ít, người xem thì nhiều nhưng ông Tờ cũng vui ra mặt vì ông cho rằng, có người xem chứng tỏ là người Nùng vẫn còn tha thiết với văn hóa của tổ tiên.

Tuy nhiên, ông Tờ cho biết đi khắp các dãy núi ở Hoàng Su Phì cũng không tìm được người thứ hai còn biết các bí quyết chế tác các đồ trang sức dành cho người phụ nữ Nùng trong ngày cưới. Con ông, cháu ông không một ai có hứng thú với nghề này nên ông sợ rằng, mai kia về với tổ tiên, cái nghề chạm bạc của người Nùng có nguy cơ bị thất truyền.

Các tin khác

“Nông nghiệp hữu cơ không chỉ dành cho người giàu”

“Nông nghiệp hữu cơ không chỉ dành cho người giàu”

HOANHAP.VN Đó là thông điệp của Thủ tướng tại Hội nghị về Nông nghiệp hữu cơ (NNHC) gần đây. Để hiểu hơn về thông điệp của Thủ tướng qua góc nhìn “nông nghiệp hữu cơ”, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Cường - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và ứng dụng Nông nghiệp hữu cơ, về vấn đề này. Dưới đây là những chia sẻ của ông.

Đội biệt động đánh Dinh Độc Lập: Người còn sống tổ chức giỗ chung cho người đã mất mỗi dịp Tết

Đội biệt động đánh Dinh Độc Lập: Người còn sống tổ chức giỗ chung cho người đã mất mỗi dịp Tết

Đến dịp Tết mỗi năm, cựu chiến sỹ đội 5 biệt động Sài Gòn lại tổ chức một ngày giỗ chung cho những đồng đội đã hi sinh, cũng là khi những người còn sống gặp lại nhau mà hàn huyên chuyện cũ.

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Đinh Quang Hiếu - nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế đã xuất sắc giành học bổng toàn phần trị giá 6,4 tỷ vào Viện công nghệ số 1 thế giới MIT trong sự thán phục của nhiều người.

Thể thao   
Giải Futsal châu Á: Các đội Đông Nam Á dừng bước

Giải Futsal châu Á: Các đội Đông Nam Á dừng bước

Sau lượt trận tứ kết Giải vô địch Futsal châu Á 2018 tại Đài Loan (Trung Quốc) ngày 8/2, trong 4 đội bóng Đông Nam Á tham dự, không có đội nào lọt vào vòng bán kết.

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế giành học bổng 6,4 tỷ

Đinh Quang Hiếu - nam sinh đoạt “cú đúp” Huy chương vàng Olympic quốc tế đã xuất sắc giành học bổng toàn phần trị giá 6,4 tỷ vào Viện công nghệ số 1 thế giới MIT trong sự thán phục của nhiều người.

Du lịch   
Những điểm đến trong nước hứa hẹn “gây sốt” năm 2018

Những điểm đến trong nước hứa hẹn “gây sốt” năm 2018

Được khám phá và tự mình trải nghiệm vô vàn những điều lý thú ở một vùng đất mới, đó là điều bất cứ ai cũng khao khát. Nếu vẫn đang phân vân về điểm du lịch trong năm 2018 thì suối nước nóng ở Trạm Tấu, bãi tắm 2 bờ nóng lạnh hay cánh đồng quạt gió,… sẽ là những gợi ý đáng được cân nhắc.

Chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức

Chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức

Chính sách tiền lương, đối với cán bộ, công chức, viên chức là một trong những chính sách rất cơ bản của quốc gia với những mối quan hệ tổng thể về chính trị, kinh tế, xã hội và thị trường tương tác chặt chẽ với nhau, liên quan đến vấn đề lãnh đạo, quản lý, thực thi công vụ, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm an sinh xã hội...

Mở ra tầm nhìn mới về quan hệ đối tác nghị viện châu Á-TBD

Mở ra tầm nhìn mới về quan hệ đối tác nghị viện châu Á-TBD

Hội nghị thường niên lần thứ 26 Diễn đàn Nghị viện châu Á-Thái Bình Dương (APPF-26) với chủ đề “Quan hệ đối tác nghị viện vì hòa bình, sáng tạo và phát triển bền vững” diễn ra từ ngày 18-21/1/2018 tại Hà Nội, đã thành công tốt đẹp.

Cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam

Tổng biên tập: Nguyễn Ngọc Quyết

Địa chỉ: Tầng 9 Toà nhà Công nghệ cao - số 4 Vũ Thạnh, Đống Đa, Hà Nội.

Điện thoại: 024.32003150 Fax: 024.32247585

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 93/GP-BTTTT cấp ngày 6/3/2017